ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΗΠΑ ΣΕ ΤΕΝΤΩΜΕΝΟ ΣΚΟΙΝΙ

Το «θολό τοπίο» στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Αγκυρας, ο παράγοντας της Συρίας και η πιθανή ρωσική αντίδραση

Από τον
ΣΑΒΒΑ ΚΑΛΕΝΤΕΡΙΔΗ 

Eίναι γνωστό ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ένας κλασικός πολιτικός ή μάλλον, για την ακρίβεια, δεν είναι καν πολιτικός. Πιο εύστοχο και σωστό είναι να πούμε ότι γίνεται πολιτικός μέρα με τη μέρα, ενώ παράλληλα προσπαθεί να ισορροπήσει με την κύρια ιδιότητά του, αυτή του επιχειρηματία. Αυτός είναι ο λόγος που οι δηλώσεις του ορισμένες φορές ηχούν παράξενα όχι μόνο στα δικά μας αυτιά, αλλά και στα αυτιά των ίδιων των συνεργατών του και των στελεχών της αμερικανικής διοίκησης, κυρίως του ΥΠΕΞ και του Πενταγώνου.

Στην πρόσφατη συνάντηση του Τραμπ με τον Τούρκο ομόλογό του Ταγίπ Ερντογάν ο Αμερικανός πρόεδρος συνέχισε στο ίδιο μοτίβο. Εκανε δηλώσεις οι οποίες εξέπληξαν όλους εμάς που παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα στο πεδίο των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Τα βασικά επιχειρήματα της Τουρκίας, τα οποία επικαλείται για να δικαιολογήσει την αγορά των S-400 και να αποφύγει τις κυρώσεις είναι τα εξής:

• Εμείς, ως Τουρκία, αποφασίσαμε να απευθυνθούμε στους Ρώσους, μόνον όταν οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να μας πουλήσουν το σύστημα Patriot. Μετά την άρνησή σας πήγαμε στους Ρώσους, οι οποίοι μας έκαναν μια καλή οικονομική προσφορά και ικανοποίησαν τον όρο που θέσαμε για εκχώρηση τεχνολογίας και συμπαραγωγή τμημάτων του συστήματος στην Τουρκία.

• Το σύστημα S-400 δεν αποτελεί πρόβλημα για τα F-35 και για την ασφάλεια του ΝΑΤΟ, αφού αντίστοιχα συστήματα (S-300) λειτουργούν ήδη σε χώρες του ΝΑΤΟ.

• Οι ΗΠΑ θα πρέπει, αντί να επιβάλουν κυρώσεις στην Τουρκία, να φροντίσουν να εφαρμόσουν το σχέδιό μας για να φθάσουμε τις μεταξύ μας εμπορικές συναλλαγές στο επίπεδο των 60 δισ. δολαρίων και να επωφεληθούν οι οικονομίες και των δύο χωρών.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ μετά τη συνάντησή του με τον Ερντογάν επέρριψε ευθύνες στην κυβέρνηση Ομπάμα που αρνήθηκε να παραχωρήσει τους Patriot στην Τουρκία και την ανάγκασε να απευθυνθεί στη Ρωσία. Επίσης, ο Τραμπ δήλωσε ότι συζήτησε με τον Ερντογάν μια σειρά διμερών θεμάτων που είναι σημαντικά για τις δύο χώρες, συμπεριλαμβανομένης της επιθυμίας για βελτίωση του διμερούς εμπορίου και επίτευξη κοινών στόχων στη Συρία.

Εδώ βλέπουμε ότι στην ουσία ο Τραμπ αποδέχεται το επιχείρημα των Τούρκων όσον αφορά την άρνηση των ΗΠΑ να τους πουλήσουν τους Patriot και επιρρίπτει ευθύνες στην κυβέρνηση Ομπάμα, μη γνωρίζοντας πιθανόν ότι οι ΗΠΑ δεν αρνήθηκαν να πουλήσουν τους Patriot, αλλά αρνήθηκαν τη συμπαραγωγή και την παραχώρηση τεχνολογίας που έθεταν ως όρο οι Τούρκοι, για την οποία οι αμερικανικές βιομηχανίες ξόδεψαν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.

Οσον αφορά την «επίτευξη κοινών στόχων στη Συρία», ελπίζουμε να μη δεχθεί ο Αμερικανός πρόεδρος να εγκατασταθούν 3.500.000 Σύριοι πρόσφυγες, οι οποίοι ζουν σήμερα στην Τουρκία, σε πόλεις που θα δημιουργηθούν στη ζώνη ασφαλείας στη Β. Συρία προκειμένου να καταστρέψουν το σχέδιο των Κούρδων για τη δημιουργία του περίφημου «Κουρδικού Διαδρόμου», που κάποια ημέρα θα τους βγάλει στη Μεσόγειο.

Φυσικά, δεν ήταν όλα καλά για τον Ερντογάν. Ο Ντόναλντ Τραμπ τον εξευτέλισε διεθνώς, λέγοντας ότι, ενώ η Τουρκία είχε συγκεντρώσει 65.000 στρατό στα σύνορα με τη Συρία στα τέλη του 2018 και ήταν έτοιμη να εισβάλει στη Β. Συρία για να διαλύσει τις κρατικές δομές των Κούρδων στην περιοχή αυτή, εκείνος του τηλεφώνησε να μην το κάνει και ο Ερντογάν πειθάρχησε. Συγκεκριμένα, ο Τραμπ είπε ότι προστάτεψε τους Κούρδους.

Σχετικές με το θέμα είναι η δημοσίευση προχθές άρθρου του ηγετικού στελέχους του ΡΚΚ Τζεμίλ Μπαγίκ στην «Washington Post», αλλά και η υπογραφή συμφωνίας για τη μη στράτευση νέων κάτω των 16 ετών μεταξύ του ΟΗΕ και των Δημοκρατικών Δυνάμεων της Συρίας (SDF), τις οποίες εκπροσώπησε ο Φερχάτ Αμπντί Σαχίν, τον οποίον η Τουρκία χρεώνει στο ΡΚΚ. Και για τα δύο αυτά θέματα η Τουρκία αντέδρασε έντονα.

Η κατάσταση, λοιπόν, είναι συγκεχυμένη. Πάντως, για να έχουμε πλήρη εικόνα, να πούμε ότι αξιωματούχοι της αντιπολίτευσης στην Τουρκία διατείνονται ότι ο Τραμπ πείστηκε και έκανε αυτές τις δηλώσεις επειδή η Τουρκία υποσχέθηκε ότι ναι μεν θα παραλάβει τους S-400 εντός του Ιουλίου, πλην όμως δεν θα τους ενεργοποιήσει, θα παραμείνουν κλεισμένοι στα κουτιά συσκευασίας τους. Αρα, δεν θα υπάρχει πρόβλημα να παραλάβει τα F-35. Επίσης, ο Ερντογάν, για να δελεάσει τον Τραμπ, υποσχέθηκε να αγοράσει και Patriot, αλλά και μεγάλο αριθμό εμπορικών αεροσκαφών από την Boeing για την Turkish Airlines.

Επειτα από όλα αυτά, μένει να δούμε πώς θα αντιδράσουν το αμερικανικό ΥΠΕΞ, το Πεντάγωνο και το Κογκρέσο. Ενδιαφέρον, επίσης, έχει να δούμε πώς θα αντιδράσει και η Ρωσία στο ενδεχόμενο να παραμείνουν οι S-400 στα κουτιά συσκευασίας. Ισως δούμε την Τουρκία να πληρώνει τίμημα στο Ιντλίμπ, στο Αφρίν και στην Αλ Μπαμπ - Τζαραμπλούς.
Οντως, πολύ θερμό το φετινό καλοκαίρι.