Το «βρόμικο» κόλπο με τα απορρίματα!

Το «βρόμικο» κόλπο με τα απορρίματα!
22.12.2012

Στο παρά ένα κυριολεκτικά απέφυγαν οι γειτονιές της Αθήνας, αλλά και των άλλων πόλεων της χώρας, να κάνουν Χριστούγεννα με σκουπίδια. Η προοπτική αυτή φάνταζε όλο και πιο κοντά μετά τις επαναλαμβανόμενες απεργίες της ΠΟΕ – ΟΤΑ, την αναστολή των οποίων αποφάσισε μόλις την περασμένη Τετάρτη και μετά ένα μήνα και πλέον κινητοποιήσεων.

 

Οι απεργίες αυτές συνδέονταν με το ζήτημα της διαθεσιμότητας των υπαλλήλων από φορείς του Δημοσίου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που προωθεί η Κυβέρνηση μέσω του αρμόδιου υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης.

 

Το πρόβλημα των σκουπιδιών στους δρόμους της Αθήνας και των άλλων μεγάλων πόλεων της Ελλάδος είναι διαχρονικό και εν πολλοίς εντάσσεται στη γνωστή και πάγια τακτική της ΠΟΕ-ΟΤΑ να αφήνει χιλιάδες τόνους σκουπιδιών στους δρόμους, απειλώντας με αυτόν τον τρόπο τη δημόσια υγεία, για να κερδίσει τους στόχους που βάζει.

 

Η ιστορία αυτή έρχεται από πολύ παλιά και σε κάθε περίπτωση συνδέεται άμεσα με το πελατειακό κράτος που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα από τη Μεταπολίτευση και μετά. Ενα πελατειακό κράτος όπου διαπλέκονται κόμματα, πολιτικοί και δήμαρχοι, που στόχο είχε, και πιθανώς έχει ακόμη, το βόλεμα ημετέρων σε τομείς που φαινομενικά και πρακτικά είχαν ανάγκη οι δήμοι, όπως η καθαριότητα, αλλά στη συνέχεια οι προσληφθέντες χάνονταν στα ζεστά γραφεία των ανθρώπων του πολιτικού συστήματος!

 

Πάρα πολλές φορές στο πλαίσιο του ρεπορτάζ έχουμε αναζητήσει πόσοι είναι οι υπάλληλοι καθαριότητας των δήμων, πόσοι είναι μόνιμοι και πόσοι συμβασιούχοι, σε ποιο πόστο υπηρετούν σήμερα και από πού αμείβονται, ωστόσο τις περισσότερες φορές επικρατεί «ομερτά». Την ίδια στιγμή, φυσικά, οι δημοτικές Αρχές ζητούσαν να προσληφθεί εποχικό προσωπικό για τις ανάγκες καθαρισμού των πόλεων, εκτός των διαδικασιών που προβλέπει ο νόμος για τις προσλήψεις.

 

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι περισσότεροι εξ αυτών υπηρετούν σε γραφεία αντιδημάρχων ή σε άλλες υπηρεσίες των δήμων, συνήθως με «προφορικές» εντολές της διοίκησης, εξαργυρώνοντας την πολιτική σχέση που διατηρούσαν με την ηγεσία του δήμου.

 

Το «βρόμικο» κόλπο της καθαριότητας στους δήμους έχει τις ρίζες του, όπως είπαμε, στην πολιτική διαπλοκή της εξυπηρέτησης από το 1974 και μετά, η οποία είχε βρει το πρόσφορο καθεστώς της σύναψης συμβάσεων έργου, για να κάνει τη δουλειά του. Ταυτόχρονα τοποθετούσε «δικούς» του εργαζομένους από την καθαριότητα σε γραφεία, αφήνοντας την υπηρεσία με σημαντικές ελλείψεις προσωπικού, τις οποίες κάλυπταν οι εναπομείναντες μόνιμοι και οι συμβασιούχοι. Το καθεστώς αυτό, το οποίο άνθησε σε όλη την Ελλάδα, είναι κυρίαρχο στον μεγαλύτερο δήμο της χώρας, αυτόν της Αθήνας.

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από δύο χρόνια στην επίσημη απογραφή που έκανε ο Δήμος της Αθήνας καταγράφηκαν στην καθαριότητα 2.882 μισθοδοτούμενοι, εκ των οποίων 1.700 μόνιμοι, 485 αορίστου χρόνου, δύο με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και ένας αποσπασμένος. Στην ίδια απογραφή, στο «δυναμικό» της καθαριότητας εργάζονταν συνολικά 2.627 υπάλληλοι, δηλαδή «αγνοούνταν» 210 εργαζόμενοι σε άλλες υπηρεσίες.

 

Σύμφωνα με στοιχεία των εργαζομένων, το 2010 εργάζονται 1.500 μόνιμοι και αορίστου χρόνου υπάλληλοι και 720 συμβασιούχοι, δηλαδή συνολικά 2.220 υπάλληλοι. Τουλάχιστον 685 μόνιμοι υπάλληλοι της καθαριότητας δεν απασχολούνται στις συγκεκριμένες υπηρεσίες σε σχέση με το 2008, με την επιφύλαξη ότι κάποιοι εργαζόμενοι έχουν συνταξιοδοτηθεί τα δύο τελευταία χρόνια. Βέβαια, το μεγάλο «κουπί» στη δουλειά το «τραβάνε» οι συμβασιούχοι, που ευελπιστούν ότι στο τέλος θα μονιμοποιηθούν.

 

Οι αμοιβές των εργαζομένων στην καθαριότητα προέρχονται από τα ανταποδοτικά τέλη που πληρώνουν οι δημότες, ενώ οι εργαζόμενοι στις άλλες υπηρεσίες αμείβονται από τον προϋπολογισμό του δήμου. Με άλλα λόγια, η δημοτική Αρχή επέλεγε να «χρεώσει» στους δημότες την πληρωμή των μισθών υπαλλήλων που όφειλε να καταβάλλει από τον δημοτικό προϋπολογισμό.

 

Σύμφωνα με τις κατά καιρούς καταγγελίες των εργαζομένων στην καθαριότητα του Δήμου της Αθήνας, έχουν να πραγματοποιηθούν προσλήψεις μόνιμου προσωπικού από το 2003. Τα τελευταία χρόνια έχουν μονιμοποιηθεί περίπου 200 συμβασιούχοι, οι οποίοι αξιοποίησαν τις ευεργετικές διατάξεις του Π.Δ. 164 (γνωστό και ως «διάταγμα Παυλόπουλου»), σύμφωνα με το οποίο όποιος συμπλήρωνε 24 μήνες συνεχών συμβάσεων, μπορούσε να μετατρέψει τη σχέση εργασίας του σε αορίστου χρόνου. Αρκετοί συμβασιούχοι που δεν κατάφεραν να μονιμοποιηθούν απασχολούνται τα τελευταία 7 - 8 χρόνια στην καθαριότητα λαμβάνοντας αμοιβές 800 ευρώ.

 

Στο κύριο δυναμικό της καθαριότητας του Δήμου Αθηναίων απασχολούνται σήμερα 600 εργαζόμενοι στην αποκομιδή των απορριμμάτων, 1.000 οδοκαθαριστές και εργαζόμενοι στην καθαριότητα αλσυλλίων και πλατειών, ενώ περίπου 550 υπάλληλοι απασχολούνται στα ειδικά συνεργεία καθαρισμού. Καθημερινά βγαίνουν περίπου 180 απορριμματοφόρα που καλύπτουν τους δρόμους της Αθήνας, στα οποία απασχολούνται 180 οδηγοί και πλήρωμα 360 εργαζομένων που μεταφέρουν τους κάδους.

 

 

Ο γολγοθάς για την είσοδο ιδιωτών και ο φόβος απολύσεων

 

Την ίδια στιγμή, σε σαρωτικές αλλαγές στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο που καθορίζει το ποιοι πραγματοποιούν την αποκομιδή των σκουπιδιών προσανατολίζεται η κυβέρνηση, εφόσον βέβαια καταφέρουν να συνεννοηθούν τρεις κυβερνητικοί εταίροι. Μια τέτοια εξέλιξη πρακτικά θα σημαίνει ότι θα καταργηθούν οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και κατά συνέπεια οι οργανικές θέσεις χιλιάδων εργαζομένων, οι οποίοι στην καλύτερη περίπτωση θα βρεθούν για 12 - 24 μήνες στην εργασιακή εφεδρεία, στη χειρότερη αμέσως στην ανεργία.

 

Ωστόσο, στην κυβέρνηση γνωρίζουν πολύ καλά ότι η ιδιωτικοποίηση της αποκομιδής των σκουπιδιών μπορεί να ακούγεται και ως άνοιγμα του «κλειστού» επαγγέλματος, ωστόσο θα συναντήσει πολλές δυσκολίες στην υλοποίησή της. Η πρώτη και βασική δυσκολία έχει να κάνει με τις αντιδράσεις που θα υπάρξουν από τους χιλιάδες εργαζομένους, οι οποίοι ξαφνικά θα βρεθούν στην ανεργία. Τουλάχιστον οι περισσότεροι.

 

Το δεύτερο και σημαντικό ζήτημα που θα προκύψει είναι το κατά πόσο οι ιδιωτικές εταιρίες που δραστηριοποιούνται σήμερα στην αποκομιδή των σκουπιδιών θα μπορέσουν από την επομένη κιόλας ημέρα που θα αναλάβουν τον καθαρισμό των πόλεων να λειτουργήσουν τον τομέα αποκομιδής των σκουπιδιών χωρίς προβλήματα για τις τοπικές κοινωνίες.

 

Αυτό είναι και το ερώτημα που βασανίζει την ηγεσία του υπουργείου Εσωτερικών, καθώς διαπίστωσε, έντρομη είναι αλήθεια, ότι στην Αθήνα πριν από περίπου έναν χρόνο δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν ούτε μερικώς στην αποκομιδή. Και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία το γεγονός ότι υπήρξαν μεμονωμένες επιθέσεις από εργαζομένους στους δήμους. Κάτι που επισήμανε τότε και ο περιφερειάρχης Αττικής Γιάννης Σγουρός, παραδεχόμενος ότι οι ιδιωτικές εταιρίες δεν είναι σε θέση να φέρουν σε πέρας το έργο των δήμων «που έχουν 800 απορριμματοφόρα» και η κατάσταση θα αλλάξει μόνο εάν γίνει ανακωχή με το προσωπικό τους. «Καταφέραμε πάντως να μαζέψουμε τα σκουπίδια από κάποιους ευαίσθητους χώρους» είχε τονίσει ο περιφερειάρχης.

 

Ενδεικτικό των δυσκολιών που είχαν οι ιδιωτικές εταιρίες στην αποκομιδή είναι τα εξής νούμερα: ο ΧΥΤΑ της Φυλής υπό κατάληψη από τους εργαζομένους δεχόταν 1.300 τόνους σκουπίδια, ενώ την ημέρα που τον άνοιξαν τα ΜΑΤ και έμπαιναν τα ιδιωτικά απορριμματοφόρα δέχθηκε το πολύ 400 τόνους σκουπίδια!

 

Την ίδια στιγμή, όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία που δίνει το ΥΠΕΣ, σε περίπτωση που ιδιωτικοποιηθεί η αποκομιδή των σκουπιδιών, το κόστος για τους πολίτες σε σύγκριση με το σημερινό θα είναι περίπου το ένα τέταρτο. «Το κόστος θα πέσει πολύ, κάτι σημαντικό για τους πολίτες, ειδικά σε μια τέτοια οικονομική συγκυρία, καθώς θα μειωθούν τα δημοτικά τέλη που πληρώνουν» ανέφερε στην «κυριακάτικη δημοκρατία» στέλεχος του ΥΠΕΣ που γνωρίζει πολύ καλά τα οικονομικά δεδομένα της αποκομιδής.

 

 

Στην Ευρώπη η αποκομιδή γίνεται χωρίς τη συμμετοχή του κράτους

 

Σύμφωνα με στοιχεία που έχει το υπουργείο Εσωτερικών, στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης υπάρχει μια αναλογία υπέρ των ιδιωτών. Πιο συγκεκριμένα, τα στοιχεία δείχνουν ότι σε ποσοστό 60% στην Ευρώπη η αποκομιδή των σκουπιδιών έχει ανατεθεί σε ιδιώτες, οι οποίοι όμως έχουν τεχνογνωσία και δυνατότητες αντίστοιχες με αυτές που έχουν σήμερα οι δήμοι στην Ελλάδα, σε επίπεδο προσωπικού και μέσων. Το υπόλοιπο 40% μοιράζεται σε σχήματα ιδιωτών - Δημοσίου και μόνο Δημοσίου, δηλαδή όπως γίνεται η διαχείριση σήμερα και στη χώρα μας.

 

Σημαντικά διαφοροποιημένος είναι, πάντως, και ο τρόπος αποκομιδής των σκουπιδιών στις μεγαλύτερες πρωτεύουσες της Ευρώπης. Δεν είναι δηλαδή το ποιος κάνει την αποκομιδή, αλλά έχουν επιλεγεί διάφορα μοντέλα, τα οποία κατά βάση σχετίζονται με το χρονικό διάστημα από τη μία στην άλλη αποκομιδή.

 

Πιο συγκεκριμένα, στη Μαδρίτη η αποκομιδή των σκουπιδιών γίνεται σχεδόν καθημερινά, ενώ στις Βρυξέλλες μόνο μία φορά την εβδομάδα και στις μικρές πόλεις του Βελγίου κάθε 15 ημέρες.

 

Πολύ συχνή είναι η αποκομιδή των σκουπιδιών στο Παρίσι και στη Ρώμη. Στη γαλλική πρωτεύουσα, τα απορριμματοφόρα οχήματα περνούν από τις συνοικίες τουλάχιστον μία φορά τη μέρα, πρωί ή βράδυ, ενώ οι περισσότερες πολυκατοικίες έχουν τον δικό τους κάδο ανακύκλωσης. Στην ιταλική πρωτεύουσα, τα νοικοκυριά απαλλάσσονται από τα σκουπίδια καθημερινά, με μοναδικές εξαιρέσεις την ημέρα των Χριστουγέννων και την Κυριακή του Πάσχα. Στο κέντρο της Ρώμης, σε κάθε πολυκατοικία αντιστοιχούν τρεις ή τέσσερις κάδοι σκουπιδιών, καθώς οι Ιταλοί δεν φημίζονται για την ανακύκλωση.

 

Αντιθέτως, οι Γερμανοί έχουν καθιερώσει να διαχωρίζουν το χαρτί, το γυαλί και το μέταλλο από τα υπόλοιπα απορρίμματα, που η αποκομιδή τους στο Βερολίνο γίνεται μία φορά την εβδομάδα. Οι κάτοικοι της γερμανικής πρωτεύουσας μπορούν να ζητήσουν συχνότερη αποκομιδή των σκουπιδιών, έως και τρεις φορές εβδομαδιαίως, αλλά θα πρέπει να πληρώσουν έξτρα χρήματα στα δημοτικά τέλη.

 

Σε αρκετούς δήμους στη Βρετανία, η αποκομιδή των σκουπιδιών γίνεται πλέον μία φορά το δεκαπενθήμερο, αντί για μία φορά την εβδομάδα, με αποτέλεσμα το ποσοστό ανακύκλωσης να αυξηθεί από 23% στο 30%. Η αλλαγή αυτή όμως έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Οι επικριτές του μέτρου παραπονιούνται για τη δυσοσμία από τα σάπια σκουπίδια και για μυγάκια και σκουλήκια.

 

 

Μακάριος Β. Λαζαρίδης