Τι φέρνει η νέα χρονιά στην αγορά εργασίας και στο ασφαλιστικό

Σε παράκρουση έχουν περιέλθει οι Ελληνες εργαζόμενοι, καθώς βρίσκονται κάτω από διπλή πίεση: Αφενός του χρόνου και των περιορισμένων ελιγμών, εν όψει των αλλαγών που θα ισχύσουν στην ασφαλιστική νομοθεσία με τον νέο χρόνο, και αφετέρου των οικονομικών δυσκολιών και της ταμειακής αδυναμίας τους να ανταποκριθούν σε τυχόν έκτακτες δαπάνες προκειμένου να διασφαλίσουν τα δικαιώματά τους.

 

Ενα εντελώς διαφορετικό τοπίο στην αγορά εργασίας, αλλά και στο ασφαλιστικό της χώρας φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος. Οι αλλαγές που θεσμοθετήθηκαν με το Μνημόνιο 3 στις αρχές Νοεμβρίου πρόκειται να τεθούν σε εφαρμογή, προκαλώντας μειώσεις στις αποδοχές, στις αποζημιώσεις λόγω απόλυσης, στις συντάξεις και στο εφάπαξ. Ταυτόχρονα αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, εγκλωβίζοντας χιλιάδες εργαζομένους σε περισσότερα χρόνια δουλειάς. Παράλληλα, αλλάζει άρδην το τοπίο και στην παροχή επιδομάτων.

 

Καταργούνται τα επιδόματα για τριτέκνους και πολυτέκνους και θεσπίζεται το Ενιαίο Επίδομα Στήριξης Τέκνων, που θα χορηγείται στο εξής από το πρώτο παιδί, με αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια. Επίσης, γίνεται πιο δύσκολη η χορήγηση επιδομάτων πρόνοιας σε υπερήλικες, ενώ καταργούνται μια σειρά από ειδικά επιδόματα ανεργίας. Ακόμα οριοθετείται η εξαήμερη εργασία σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας, ενώ δίνεται η δυνατότητα να ρυθμίζονται τα ωράρια εργασίας ανά κλάδο ή επιχείρηση. Η «κυριακάτικη δημοκρατία» συγκέντρωσε όλες τις μεγάλες αλλαγές στα εργασιακά και τα ασφαλιστικά και τις παρουσιάζει αναλυτικά στη συνέχεια. Πιο συγκεκριμένα:

 

 

Καταργείται η Εθνική Σύμβαση, περιορίζεται ο χρόνος προειδοποίησης για τις απολύσεις, παγώνουν οι τριετίες, ψαλιδίζονται τα ειδικά μισθολόγια, αλλά και το επίδομα γάμου

 

* Αποφασίζεται μονομερώς από την κυβέρνηση η διατήρηση του κατώτατου μισθού και ημερομισθίου στον ιδιωτικό τομέα στα σημερινά, μειωμένα επίπεδα. Ειδικότερα, για τους υπάλληλους άνω των 25 ετών ο κατώτατος μισθός ορίζεται σε 586,08 ευρώ και για τους εργατοτεχνίτες άνω των 25 ετών το κατώτατο ημερομίσθιο ορίζεται σε 26,18 ευρώ. Για τους υπάλληλους κάτω των 25 ετών ο κατώτατος μισθός ορίζεται 510,95 ευρώ και για τους εργατοτεχνίτες κάτω των 25 ετών το κατώτατο ημερομίσθιο ορίζεται σε 22,83 ευρώ. Ουσιαστικά θεσμοθετήθηκε η Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ) του περασμένου Φεβρουαρίου, με την οποία δινόταν η δυνατότητα μείωσης των κατώτατων αποδοχών κατά 22% για όλους και ειδικά για νέους έως 25 ετών κατά 32%. Επιπρόσθετα ορίζεται ότι εντός του πρώτου τριμήνου του 2013 το υπουργείο Εργασίας θα θεσμοθετήσει τη νέα διαδικασία προσδιορισμού των κατώτατων αποδοχών. Ετσι θα καταργηθεί και επίσημα η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, που έφερε την υπογραφή εργοδοτών και εργαζομένων. Επίσης, με τον τρόπο αυτό από εδώ και στο εξής το κράτος θα έχει ενεργό ρόλο στον καθορισμό των αποδοχών στον ιδιωτικό τομέα.

 

* Καταργείται η καθολική ισχύς της Εθνικής Σύμβασης Εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι επιχειρήσεις που δεν έχουν υπαχθεί στο εργοδοτικό σωματείο του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιούνται (π.χ., τουρισμός, μέταλλο, τσιμέντο) θα μπορούν να δίνουν μικρότερους μισθούς απ' αυτούς που οριοθετεί η εθνική σύμβαση.

 

* Ο χρόνος προειδοποίησης για απόλυση περιορίζεται στους τέσσερις από έξι μήνες ως ανώτατο όριο, ώστε να καταβάλλεται το 50% της αποζημίωσης. Το ύψος της αποζημίωσης δεν θα έχει καμία μεταβολή για όσους εργάζονται ως 16 χρόνια και δικαιούνται έως 12 μισθούς. Το ίδιο όριο θα ισχύει και για τους νεοπροσληφθέντες. Μετά την ισχύ των νέων ρυθμίσεων οι αποζημιώσεις των εργαζομένων με προϋπηρεσία μεγαλύτερη των 16 ετών «παγώνουν» στο σημερινό ύψος, ασχέτως του πόσα χρόνια εργασίας επιπλέον θα συμπληρώσουν μέχρι την ενδεχόμενη απόλυσή τους. Κάθε επιπλέον μισθός που θα λάβουν ως αποζημίωση πέραν των 12 δεν μπορεί να ξεπερνά τα 2.000 ευρώ. (Για παράδειγμα, εργαζόμενος με 22 χρόνια προϋπηρεσία σήμερα, ακόμη κι αν παραμείνει στον ίδιο εργοδότη για τα επόμενα 4 χρόνια θα πάρει αποζημίωση ίση με 18 μισθούς, όσους θα έπαιρνε αν απολυόταν σήμερα κι όχι όσους θα έπαιρνε σε 4 χρόνια, δηλαδή 22 μισθούς.)

 

* Οι τριετίες διατηρούνται «παγωμένες» έως την ολοκλήρωση του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής. Αυτό σημαίνει ότι έως το 2016 δεν θα υπάρξει η παραμικρή αύξηση μισθών στον ιδιωτικό τομέα, λόγω τριετίας. Αντίθετα οι αποδοχές θα πρέπει να μείνουν σταθερές εκεί που ήταν όταν ψηφίστηκε το Μνημόνιο 3, μαζί με τις όποιες τριετίες είχαν ενσωματώσει έως τότε.

 

* Το επίδομα γάμου καταργείται αφαιρώντας ποσοστό 10% επί του μισθού. Ο νόμος κάνει λόγο για επίδομα που «δύναται να χορηγείται». Αρα οι επιχειρήσεις έχουν δικαίωμα να το χορηγούν εάν το επιθυμούν. Από τη στιγμή που οι επιχειρήσεις δεν υποχρεώνονται να δίνουν επίδομα γάμου είναι σαν να θεσμοθετείται η ουσιαστική κατάργησή του.

 

* Τα ειδικά μισθολόγια ψαλιδίζονται σε ποσοστό έως και 30%, με αποτέλεσμα να χάνουν από δύο έως τρεις μισθούς ετησίως οι αστυνομικοί, οι δικαστικοί, οι λιμενικοί, οι πυροσβέστες, οι γιατροί του ΕΣΥ, οι διπλωμάτες και οι πανεπιστημιακοί καθηγητές. Το μέτρο αυτό αφορά περίπου 250.000 λειτουργούς του Δημοσίου.

 

* Αναστέλλεται, ειδικά για τους εργαζομένους στο Δημόσιο, μέχρι το τέλος του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, η χορήγηση των Κινήτρων Επίτευξης Στόχων (ΚΕΣ) και Δημοσιονομικών Στόχων (ΚΕΔΣ).

 

* Η διευθέτηση του χρόνου εργασίας θα γίνεται με κλαδικές ή επιχειρησιακές συμβάσεις. Αυτό σημαίνει ότι εάν ένας κλάδος (π.χ., τουρισμός) ή μία επιχείρηση διαπιστώσει ότι έχει ανάγκη για παροχή υπηρεσιών εργασίας σε διαφορετική βάση, θα μπορούσε να προβεί σε σχετική συμφωνία με τους εργαζομένους. Για παράδειγμα, θα μπορούσε ο κλάδος των τουριστικών επιχειρήσεων να συνάψει σύμβαση με τους εργαζομένους, σύμφωνα με την οποία κατά τους θερινούς μήνες θα προσφέρεται δεκάωρη απασχόληση, λόγω αύξησης της τουριστικής κίνησης, ενώ κατά τους χειμερινούς μήνες η απασχόληση θα περιορίζεται στις έξι ώρες ημερησίως.

 

* Ο ελάχιστος χρόνος ημερήσιας ανάπαυσης μειώνεται στις 11 ώρες από 12 που ισχύει σήμερα.

 

* Αποσυνδέεται το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων από το ωράριο των εργαζομένων, το οποίο θα ξεκινά μία ώρα νωρίτερα ή θα ολοκληρώνεται μία ώρα αργότερα από τη λειτουργία του καταστήματος χωρίς να επηρεάζεται το 8ωρο.

 

* Καθιερώνεται η εξαήμερη εβδομαδιαία εργασία για ορισμένους κλάδους, όπως το λιανεμπόριο, χωρίς επιπλέον αμοιβή ή ρεπό, αρκεί ο χρόνος απασχόλησης να μην ξεπερνά τις 40 ώρες την εβδομάδα.

 

* Δίνεται η δυνατότητα να υπάρξει κατάτμηση του χρόνου αδείας, σε δύο περιόδους, μέσα σε διάστημα ενός έτους, εάν η επιχείρηση έχει ιδιαίτερα σοβαρή και επείγουσα ανάγκη. Σε κάθε περίπτωση η πρώτη περίοδος αδείας δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 6 εργάσιμων ημερών, εάν πρόκειται για εξαήμερη εβδομαδιαία εργασία, 5 εργάσιμων ημερών για πενθήμερη απασχόληση και 12 εργάσιμων ημερών εάν πρόκειται για ανήλικο εργαζόμενο.

 

* Καταργούνται όλες οι προεγκρίσεις από την Επιθεώρηση Εργασίας που απαιτούνται για μία επιχείρηση όταν μεταβάλλεται κάτι που αφορά τον εργαζόμενο και απαιτείται μόνο κοινοποίηση.

 

* Θεσπίζεται επίδομα στήριξης τέκνων το οποίο κυμαίνεται από 40 ευρώ για το πρώτο παιδί, φτάνει τα 180 ευρώ τον μήνα για 4 παιδιά και προσαυξάνεται κατά 60 ευρώ για περισσότερα παιδιά, με αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια που οδηγούν στη μείωσή του. Πιο συγκεκριμένα το επίδομα δίνεται ολόκληρο για οικογένεια με ένα παιδί εάν έχει ετήσιο εισόδημα έως 9.000 ευρώ. Εάν το εισόδημα είναι από 9.001 ευρώ μέχρι 18.000 ευρώ, δίνονται τα 2/3 του επιδόματος και εάν το εισόδημα είναι από 18.001 ευρώ μέχρι 27.000 ευρώ δίνεται μόλις το 1/3. Για οικογένειες με δύο παιδιά τα αντίστοιχα όρια αυξάνονται σε 10.000 ευρώ για πλήρες επίδομα, σε 10.001 ευρώ έως 20.000 ευρώ για χορήγηση των 2/3 και σε 20.001 έως 30.000 ευρώ για χορήγηση του 1/3 του επιδόματος. Για οικογένειες με τρία παιδιά το όριο διαμορφώνεται στα 11.000 ευρώ για να δοθεί πλήρες το επίδομα. Από 11.001 έως μέχρι 22.000 ευρώ δίνονται τα 2/3 και από 22.001 έως 33.000 ευρώ δίνεται μόνο το 1/3 του επιδόματος. Για οικογένειες με τέσσερα παιδιά το επίδομα δίνεται πλήρες όταν το εισόδημα δεν υπερβαίνει τις 12.000 ευρώ ετησίως. Για εισοδήματα από 12.001 μέχρι 24.000 ευρώ δίνονται τα 2/3 και από 24.001 έως 36.000 ευρώ δίνεται το 1/3 του επιδόματος. Για οικογένειες με πέντε παιδιά δίνεται το πλήρες επίδομα όταν το ετήσιο εισόδημα φτάνει έως τα 13.000 ευρώ. Τα 2/3 δίνονται για εισοδήματα από 13.001 έως 26.000 ευρώ και το 1/3 για εισοδήματα από 26.001 έως 39.000 ευρώ. Την ίδια στιγμή καταργούνται όλα τα επιμέρους πολυτεκνικά επιδόματα (π.χ., επίδομα τρίτου παιδιού).

 

Τα επιδόματα ανεργίας

 

* Προβλέπεται επίδομα μακροχρόνιας ανεργίας 200 ευρώ από 1η Ιανουαρίου του 2014 και για 12 μήνες εφόσον το εισόδημά τους δεν ξεπερνά τις 10.000 ευρώ ετησίως, προσαυξανόμενο κατά 586,8 για κάθε ανήλικο τέκνο.

 

* Καταργούνται από την 1η Ιανουαρίου 2013 οι ειδικές επιδοτήσεις ανεργίας και οι ειδικές εισοδηματικές ενισχύσεις ανεργίας και αντικαθίστανται από τακτικό επίδομα ανεργίας για 12 μήνες. Τα ειδικά επιδόματα ανεργίας καταργούνται για όσους απολυμένους προέρχονται από τις εξής επιχειρήσεις: Ολυμπιακές Αερογραμμές, Ολυμπιακή Αεροπορία, Υπηρεσίες Α.Ε., Ολυμπιακή Αεροπλοΐα Α.Ε., Συνεταιριστικά Ελληνικά Λιπάσματα Α.Ε., Μεταλλεία Αμιάντου Βορείου Ελλάδος (ΜΑΒΕ), Πίνδος Α.Ε., ΕΛΛΕΝΙΤ Α.Ε., TVX Hellas (μεταλλωρύχοι), Κλωστοϋφαντουργικές Επιχειρήσεις Νάουσας, ΟΤΤΟ - ΕΒΡΟΣ, Ενωμένη Κλωστοϋφαντουργία Α.Ε. (εργοστάσιο νομού Πέλλας), ΝΑΥΣΙ Α.Ε., Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων Α.Ε. (Θεσσαλονίκη), Συνεταιριστικά Λιπάσματα και Κλωστήρια Πρεβέζης. Επίσης, το ίδιο ισχύει και για όσους έχουν απολυθεί από επιχειρήσεις ναυπήγησης, συντήρησης, μετατροπής και επισκευής πλοίων που βρίσκονται στη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη Πειραιά, Κερατσινίου, Δραπετσώνας και Σαλαμίνας.

 

* Καταργείται η επιδότηση λόγω ανεργίας απολυμένων μισθωτών λόγω συγχώνευσης, μεταφοράς ή συνένωσης των επιχειρήσεων όπου εργάζονταν.

 

* Προαναγγέλλεται η πιλοτική εφαρμογή προγράμματος ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος από τον Ιανουάριο του 2014 για άτομα και οικογένειες που διαβιούν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.

 

 

Μείωση συντάξεων από (5% έως 20%) περικοπές εφάπαξ (έως 83%), οριστικό τέλος (στο Δημόσιο) σε δώρα και επίδομα αδείας, αύξηση ορίου ηλικίας από τα 65 στα 67

 

Οι συντάξεις μειώνονται από 5% έως 20%. Οι περικοπές γίνονται σε ποσά κύριας και επικουρικής σύνταξης αθροιστικά από 1.000 και άνω. Ειδικότερα: Για ποσό μηνιαίας σύνταξης ή αθροίσματος από 1.000,01 ευρώ έως 1.500 ευρώ γίνεται μείωση 5% στο σύνολο του ποσού. Το ποσό της σύνταξης που απομένει μετά τη μείωση δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού των 1.000,01 ευρώ. Για ποσό μηνιαίας σύνταξης ή αθροίσματος από 1.500,01 ευρώ έως 2.000 ευρώ γίνεται μείωση κατά 10% στο σύνολο του ποσού. Το ποσό της μείωσης που απομένει μετά τη μείωση δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού των 1.425,01 ευρώ. Για ποσό μηνιαίας σύνταξης ή αθροίσματος από 2.000,01 ευρώ έως 3.000 ευρώ γίνεται μείωση κατά 15% στο σύνολο του ποσού. Το ποσό της σύνταξης που απομένει μετά τη μείωση δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού των 1.800,01 ευρώ. Για ποσό μηνιαίας σύνταξης ή αθροίσματος από 3.000,01 ευρώ και άνω γίνεται μείωση 20% στο σύνολο του ποσού. Το ποσό της σύνταξης που απομένει μετά τη μείωση δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού των 2.550,01 ευρώ. Για τις παραπάνω μειώσεις λαμβάνονται υπόψη τα ποσά των συντάξεων που καταβλήθηκαν στις 31/12/2012.

 

Τα εφάπαξ σε 20 Τομείς Πρόνοιας που παρουσίασαν ελλείμματα στις αναλογιστικές τους μελέτες περικόπτονται σε ποσοστό έως 83%. Το μέτρο επιβαρύνει όσους υπέβαλαν αίτηση χορήγησης εφάπαξ από την 1η Αυγούστου 2010 και μετά. Ειδικότερα η περικοπή αφορά τους εξής Τομείς Πρόνοιας: εργοληπτών δημοσίων έργων του ΕΤΑΑ (83%), υπαλλήλων φαρμακευτικών εργασιών του ΤΑΠΙΤ (63,91%), νομικών του ΤΠΔΥ (52,21%), υπαλλήλων αστυνομίας πόλεων του ΤΕΑΠΑΣΑ (45,49%), υπαλλήλων που εργάζονται σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου του ΤΠΔΥ (42,29%), υπαλλήλων εμπορικών καταστημάτων του ΤΑΠΙΤ (41,52%), πρώην εργαζομένων Ιονικής - Λαϊκής Τράπεζας του ΤΑΥΤΕΚΩ (41,17%), ορθόδοξων κληρικών του ΤΠΔΥ (36,94%), υπαλλήλων του ΙΚΑ - ΕΤΑΜ (35,11%) και δικηγόρων Αθηνών ΕΤΑΑ (32,80%). Μικρότερες μειώσεις προβλέπονται για τους Τομείς Πρόνοιας των εφημεριδοπωλών και των υπαλλήλων πρακτορείων Θεσσαλονίκης (28,41%), των ξενοδοχοϋπαλλήλων (26,77%), των δημοσίων υπαλλήλων του ΤΠΔΥ (22,67%), των εργαζομένων στον Ιππόδρομο (18,38%), των μηχανικών του ΕΤΑΑ (17,42%), των εργαζομένων σε εταιρίες τσιμέντων (17,35%), των εφημεριδοπωλών και των υπαλλήλων των πρακτορείων Αθηνών (8,21%), των δημοτικών και κοινοτικών υπαλλήλων (6,19%), των εργαζομένων σε εταιρίες μετάλλου (2,21%) και των αστυνομικών του ΤΕΑΠΑΣΑ (1,94%).

 

Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου από 1/1/2013 και μετά καταργείται η χορήγηση των δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα, καθώς και του επιδόματος αδείας. Η απώλεια φτάνει τα 800 ευρώ για κάθε δικαιούχο.

 

Από την 1/1/2013 και μετά καταργούνται και τα επιδόματα εορτών και αδείας για όλους τους λειτουργούς και υπαλλήλους του Δημοσίου, των Νομικών Προσώπων Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ) και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ).

 

Αυξάνεται το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης από την 1η Ιανουαρίου του 2013 από τα 65 στα 67 έτη, αλλά και τα εσωτερικά όρια ηλικίας για ειδικές κατηγορίες, με συνέπεια την επιβάρυνση με επιπλέον εργασία από δύο έως και έξι έτη κατά περίπτωση. Από την ίδια ημερομηνία αυξάνεται από τα 60 στα 62 έτη το κατώτατο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Από την κατά περίπτωση αύξηση του ορίου ηλικίας εξαιρούνται οι ασφαλισμένες που θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα ως μητέρες ανήλικων τέκνων, οι χήροι πατέρες ανίκανων για κάθε βιοποριστική εργασία τέκνων, οι ασφαλισμένοι που έχουν υπαχθεί στην εργασιακή εφεδρεία και οι ασφαλισμένοι που έχουν κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως τις 31 Δεκεμβρίου του 2012. Στις μεταβολές του χρόνου ασφάλισης και των ορίων ηλικίας συμπεριλαμβάνονται όλα τα ασφαλιστικά ταμεία, ακόμα και ο ΟΓΑ, ενώ εξαιρείται μόνο το ΝΑΤ.

 

Θεσπίζεται από την 1η Ιανουαρίου του 2013 ανώτατο όριο στη σύνταξη που καταβάλλεται στις άγαμες θυγατέρες θανόντων συνταξιούχων του Δημοσίου, το οποίο ανέρχεται στα 720 ευρώ μηνιαίως. Ταυτόχρονα προβλέπονται περαιτέρω περιορισμοί στο σχετικό δικαίωμα. Ειδικότερα, εάν υπάρχουν και άλλα εισοδήματα (π.χ., ενοίκια) που υπερβαίνουν τα 8.640 ευρώ τον χρόνο, τότε η σύνταξη αυτή αναστέλλεται.

 

Το ΕΚΑΣ θα χορηγείται από τον Ιανουάριο του 2014 σε όσους πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια και έχουν συμπληρώσει το 64ο έτος της ηλικίας τους αντί του 60ού που ισχύει σήμερα.

 

Δυσκολεύουν οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση της προνοιακής σύνταξης του ΟΓΑ για ανασφάλιστους υπερήλικες αγρότες. Εκτός από το να έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους, πρέπει να διαμένουν μόνιμα στην Ελλάδα το λιγότερο 20 έτη και όχι 15, όπως ίσχυε ως τώρα. Ακόμα πρέπει να μην υπερβαίνουν από άλλη πηγή (π.χ., ενοίκια) τα 4.320 ευρώ ετήσιο ατομικό εισόδημα ή εάν είναι έγγαμοι, τα 8.640 ευρώ.

 

 

Βασίλης Αγγελόπουλος

Ετικέτες: