«Μαύρη τρύπα» 5 δισ. € από όλες τις εθελούσιες!

Οι εθελούσιες έξοδοι που οδήγησαν στην πρόωρη συνταξιοδότηση ή στην απομάκρυνση από τις δουλειές τους περίπου 10.000 εργαζομένους συνέβαλαν στο να τιναχθούν στον αέρα τα ασφαλιστικά ταμεία.

 

Υπολογίζεται ότι φτάνει τα 5 δισ. ευρώ το «φέσι» προς τους ασφαλιστικούς φορείς, από όλα τα προγράμματα αποχώρησης εργαζομένων από τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τις τράπεζες, «φανερά ή κρυφά». Πρόκειται για χρέος που εμφανίζεται από το 2010 έως σήμερα στους ασφαλιστικούς οργανισμούς και οφείλεται τόσο στη μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών όσο και στην ένταξη μικρότερων Ταμείων στο ΙΚΑ, που ανέλαβε τη χρηματοδότηση συντάξεων.

 

Τη μερίδα του λέοντος στις απομακρύνσεις διά της εθελουσίας εξόδου έχουν η Ολυμπιακή Αεροπορία, ο ΟΤΕ και οι τράπεζες. Μόνο από την Ολυμπιακή υπολογίζεται ότι ανέρχονται στα 5.500 άτομα όσοι οδηγήθηκαν το 2008 και το 2009 στην αποχώρηση. Τουλάχιστον 2.500 άτομα από αυτά κατέληξαν να βγουν στη σύνταξη σε ηλικία 48 ετών κατά μέσον όρο. Παρά το γεγονός ότι το κράτος επιδότησε τη διαδικασία, το ΙΚΑ δεν απέφυγε την επιβάρυνση, η οποία ανέρχεται περίπου κοντά στο 1 δισ. ευρώ. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι οι περικοπές που αποφασίστηκαν στις συντάξεις επί υπουργίας Γιώργου Κουτρουμάνη αφορούσαν σε ένα μεγάλο ποσοστό τους συνταξιούχους της Ολυμπιακής Αεροπορίας.

 

Προβλήματα όμως άφησε πίσω της και η πρώτη εθελούσια έξοδος του ΟΤΕ, που ξεκίνησε το 2005. Τα περίπου 1.500 άτομα που συμμετείχαν σε αυτή φαίνεται ότι επιβάρυναν το ΙΚΑ με τουλάχιστον 200.000.000 ευρώ, μιας και τα 320.000.000 που απέδωσε ο ΟΤΕ δεν κάλυψαν τις ανάγκες για συνταξιοδότηση των εργαζομένων σε βάθος δεκαετίας, όπως ήταν το αρχικό σενάριο.

 

Τα μεγαλύτερα προβλήματα έχουν δημιουργηθεί από τις εθελούσιες εξόδους που γίνονται κατά καιρούς από τις τράπεζες. Πρόκειται για συμφωνίες κάτω από το τραπέζι, που έχουν οδηγήσει στην πόρτα της εξόδου, από το 2008 και μετά, τουλάχιστον 3.000 άτομα. Η συντριπτική πλειονότητα αυτών έχει απομακρυνθεί από τη Eurobank, την Alpha Bank και την Εμπορική Τράπεζα. Με ατομικές συμφωνίες και με bonus κάποιους επιπλέον μισθούς, οδηγήθηκαν μαζικά εργαζόμενοι είτε στην πρόωρη συνταξιοδότηση είτε στην απομάκρυνση «στα κρυφά». Το πρόβλημα είναι ότι τα Ταμεία δεν αποζημιώθηκαν για τις παραπάνω αποχωρήσεις, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν μεγάλη υστέρηση στα έσοδα, από ασφαλιστικές εισφορές που πια δεν καταβάλλονται. Η Εθνική Τράπεζα πραγματοποίησε επίσημο πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, που οδήγησε στην έξοδο περίπου 1.000 άτομα. Αλλα 500 όμως υπολογίζουν συνδικαλιστικές πηγές ότι απομακρύνθηκαν με συμφωνίες κάτω από το τραπέζι. Υπολογίζεται ότι η επιβάρυνση στα ασφαλιστικά ταμεία από αυτή τη διαδικασία, μόνο από τον τραπεζικό κλάδο, υπερβαίνει το 1,5 δισ. ευρώ την τελευταία τριετία. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ένταξη στο ΙΚΑ του Ταμείου της Alpha Bank προκάλεσε επιπλέον έλλειμμα τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ. Αλλα 500.000.000 ευρώ είναι το «φέσι» για το ΙΚΑ και το ΕΤΑΤ (επικουρικό των τραπεζοϋπαλλήλων) από την Εμπορική Τράπεζα και το κλείσιμο 57 καταστημάτων που πραγματοποίησε, με παράλληλη μείωση του προσωπικού κατά 1.500 άτομα.

 

Η εθελούσια έξοδος όμως στις τράπεζες φαίνεται ότι συνεχίζεται. Ηδη η Εθνική Τράπεζα έχει ανακοινώσει σχετικό πρόγραμμα που αφορά την αποχώρηση 2.000 ατόμων. Αλλους 700 εργαζομένους θα επιχειρήσει να αποδεσμεύσει και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, αξιοποιώντας ανάλογη διαδικασία. Ο αριθμός των εργαζομένων που θα αποχωρήσουν με ατομικές συμφωνίες από τις πιο μικρές τράπεζες δεν μπορεί να υπολογιστεί αυτή τη στιγμή. Στους σχεδιασμούς εγχώριων τραπεζικών ομίλων είναι έως το τέλος του 2014 να έχει μειωθεί ο αριθμός των τραπεζοϋπαλλήλων κατά 20% σε σχέση με τώρα. Με δεδομένο ότι σήμερα ο αριθμός των εργαζομένων στις τράπεζες φτάνει περίπου τα 55.500 άτομα, αυτό σημαίνει ότι με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο θα απομακρυνθούν από τις τράπεζες, περίπου 11.000 εργαζόμενοι.

 

 

Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές και η εισφοροδιαφυγή

 

 

Η τραγική κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων έχει και άλλες αιτίες. Υπολογίζεται ότι φτάνουν τα 15 δισ. ευρώ οι απώλειες για τα Ταμεία, από τις ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν έχουν εισπραχθεί. Αλλα 11 δισ. ευρώ χάνονται εξαιτίας της εισφοροδιαφυγής, με αποτέλεσμα οι απώλειες εσόδων στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης να αυξάνονται διαρκώς.

 

Ειδικά για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές οι μισές από τα 15 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 7,5 δισ. ευρώ, είναι μόνο οι οφειλές προς το ΙΚΑ. Από αυτά, η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι δεν μπορούν να εισπραχθούν πάνω από 1,5 δισ. ευρώ, επειδή ένας μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων που χρωστάνε σήμερα έχει κλείσει. Αλλα 5 δισ. ευρώ εκτιμάται το φέσι προς τον ΟΑΕΕ, γεγονός που κρίνεται από την τρόικα ιδιαίτερα ανησυχητικό για τη βιωσιμότητα του ταμείου των ελεύθερων επαγγελματιών.

 

Αλλα 11 δισ. ευρώ χάνονται για τα ασφαλιστικά ταμεία από την εισφοροδιαφυγή, που έχει εκτιναχθεί στο 36%. Οπως παραδέχεται το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), εάν υπήρχε η δυνατότητα να μειωθεί αυτό το ποσοστό στα επίπεδα του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που είναι 7%, τότε θα μπορούσαν να αυξηθούν τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων κατά 7 δισ. ευρώ, άμεσα. Από αυτά, μόνο στα Ταμεία του ΙΚΑ θα έμπαιναν το λιγότερο 4 δισ. ευρώ, γεγονός που υπερκαλύπτει την ετήσια επιχορήγηση προς το μεγαλύτερο ασφαλιστικό ταμείο της χώρας. Ας σημειωθεί ότι κάθε μήνα το ΙΚΑ χρειάζεται περίπου 800.000.000 ευρώ για να καλύψει τις συντάξεις που χορηγεί για τους περίπου 1.200.000 συνταξιούχους. Αυτό σημαίνει ότι μόνο από την πάταξη της εισφοροδιαφυγής ή από τον περιορισμό των απωλειών μέσω προγραμμάτων εθελούσιας εξόδου θα μπορούσε το ΙΚΑ να εξασφαλίσει τις συντάξεις για το επόμενο εξάμηνο.

 

 

Βασίλης Αγγελόπουλος

Ετικέτες: