Μάχη με τη γραφειοκρατία για την ανάδειξη των οχυρών Μεταξά

Η πρόταση μιας ομάδας νέων από το Αγκιστρο Σερρών για τη μετατροπή του Καρατάς σε θεματικό ιστορικό πάρκο

Το διάστημα 1936-1940 κατασκευάστηκαν τα 21 οχυρά της «Γραμμής Μεταξά» στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, τα οποία θεωρούνταν έργο τιτάνιο, ασύλληπτου κόστους και τεράστιας εθνικής σημασίας. Δεν είναι τυχαίο πως έχει χαρακτηριστεί το μεγαλύτερο τεχνικό έργο στην Ελλάδα του 20ού αιώνα. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο Ελληνικός Στρατός τα χρησιμοποίησε για ν’ αποκρούσει τις γερμανικές μεραρχίες, αποδείχτηκε ότι το 1,5 δισ. δρχ. που είχε δαπανηθεί δεν είχε σπαταληθεί άδικα.

Οι Γερμανοί δεν κατάφεραν να καταλάβουν σημεία «κλειδιά» της οχυρωματικής γραμμής, με αποτέλεσμα να κινηθούν και να καταλάβουν τη Θεσσαλονίκη, μέσω Γιουγκοσλαβίας. Τα περισσότερα οχυρά δεν έπεσαν ποτέ στα χέρια του εχθρού, προκαλώντας την έκπληξή του αλλά και τον θαυμασμό των συμμάχων. Από το 2000 και έπειτα το σύνολο της «Γραμμής Μεταξά» παροπλίστηκε και σήμερα μόνο τέσσερα από τα 21 είναι επισκέψιμα και αξιοποιήσιμα ως οχυρά-μνημεία.

Γνώση και αναψυχή

Το 2016 η ΚοινΣΕπ Αγκιστρο Δράση πρότεινε στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας τη μετατροπή του παροπλισμένου οχυρού Καρατάς στις Σέρρες, ΝΑ του θρυλικού Ρούπελ, σε ένα θεματικό ιστορικό πάρκο, το οποίο θα προσφέρει στον επισκέπτη γνώση και αναψυχή. Το συγκρότημα Καρατάς αποτελείται από τρία υπόγεια δαιδαλώδη οχυρά. Σύμφωνα με το project, ένα από αυτά (η ΟΚΑ, που εκτείνεται σε τρία επίπεδα) μετατρέπεται σε έναν πολυχώρο ψηφιακών διαδραστικών και βιωματικών εφαρμογών, μεταφέροντας τον επισκέπτη πίσω στον χρόνο και στα γεγονότα της γερμανικής επίθεσης στην Ελλάδα το 1941.

Παράλληλα, εξωτερικές διαδρομές, με οργανωμένη σήμανση για περιπατητές και ποδηλάτες, οδηγούν σε ανατιναγμένα κατεστραμμένα έργα, ορύγματα, αντιαρματικά εμπόδια κ.ά. του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου αλλά και του Ψυχρού Πολέμου, που ακολούθησε, και σήμερα έχουν παροπλιστεί. Στο γραφείο του υπουργού Εθνικής Αμυνας Πάνου Καμμένου βρίσκεται μια φιλόδοξη πρόταση για την αξιοποίηση του συγκροτήματος Καρατάς, στο πλαίσιο προώθησης του ιστορικού και του βιωματικού τουρισμού στην περιοχή. Η ΚοινΣΕπ Αγκιστρο Δράση θέλει να το μετατρέψει σε ιστορικό θεματικό πάρκο με σημείο αναφοράς τη «Μάχη των Οχυρών» (6-10/4/1941), κατά τη γερμανική επίθεση στην Ελλάδα, στη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου.

Στο βόρειο τμήμα των Σερρών υπάρχουν οκτώ από τα 21 συνολικά οχυρά της «Γραμμής Μεταξά», τα οποία πλέον δεν περιλαμβάνονται στον αμυντικό σχεδιασμό της χώρας, μια και ο κίνδυνος από Βορρά έχει εκλείψει. Από αυτά, μόνο τα οχυρά Ρούπελ και Ιστίμπεη είναι επισκέψιμα για το κοινό, με ευθύνη του Στρατού. Τα υπόλοιπα έχουν εγκαταλειφθεί και λεηλατηθεί.

«Περιμένουμε τις αποφάσεις του ΥΕΘΑ για να προλάβουμε το επόμενο ΕΣΠΑ, δεν θα υπάρξει δεύτερη ευκαιρία»

«Υπάρχουν πετυχημένα παραδείγματα στο εξωτερικό, π.χ. στη Γαλλία η Γραμμή Μαζινό, για το πώς αξιοποιήθηκαν εγκαταλειμμένες οχυρώσεις με στόχο τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και την προώθηση του ιστορικού τουρισμού, που ταυτόχρονα δίνει ώθηση και στην τοπική ανάπτυξη» λέει ο πρόεδρος της Αγκιστρο Δράση Ανθιμος Γεωργιάδης, προσθέτοντας πως τέτοιου είδους πρωτοβουλίες διασώζουν τις παροπλισμένες οχυρώσεις από τη λεηλασία και την απαξίωση.

Σύμφωνα με την πρόταση που κατατέθηκε στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας, το τριών επιπέδων οχυρό ΟΚΑ -του συγκροτήματος Καρατάς- αξιοποιείται και αναδεικνύεται αφενός ως χώρος μνήμης, ιστορικής ενημέρωσης και βιωματικών εμπειριών -με τη χρήση νέων ψηφιακών τεχνολογιών-, αφετέρου ως ευρύτερος πόλος έλξης και αναψυχής για όλες τις ομάδες πληθυσμού. Παράλληλα, πεζοπορικές και ποδηλατικές διαδρομές, γύρω από το οχυρό, αναδεικνύουν τα ιστορικά στοιχεία που εντοπίζονται στον υπέργειο περιβάλλοντα χώρο του συγκροτήματος, όπως πολυβολεία, πυροβολεία, παρατηρητήρια, αντιαρματικά εμπόδια κ.ά., όχι μόνο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και νεότερης εποχής.

«Είναι μια πρόταση με αναπτυξιακό χαρακτήρα, που προέρχεται από μια Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση που έχει συστήσει μια ομάδα νέων ανθρώπων στο Αγκιστρο Σερρών. Ενα μικρό χωριό δίπλα στα σύνορα. Καταθέσαμε την πρόταση και περιμένουμε τις τελικές αποφάσεις του υπ. Εθνικής Αμυνας, ώστε να προλάβουμε να συντάξουμε τις σχετικές μελέτες που πρέπει να υποβληθούν για ένταξη σε σχετικό πρόγραμμα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, που ανοίγει τα επόμενο διάστημα. Είναι μια μεγάλη ευκαιρία, που δεν ξέρουμε εάν υπάρξει στο μέλλον» λέει ο κ. Γεωργιάδης, ζητώντας από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας να δει με ενδιαφέρον το θέμα. «Γνωρίζουμε την ευαισθησία της ηγεσίας του ΥΕΘΑ για την αξιοποίηση και την ανάδειξη της Γραμμής Μεταξά και σίγουρα το τελευταίο διάστημα έχουν γίνει πολλά» καταλήγει ο πρόεδρος της Αγκιστρο Δράση.

Φεστιβάλ αναβίωσης από την Αγκιστρο Δράση!

Τα τελευταία δύο χρόνια η ΚοινΣΕπ Αγκιστρο Δράση έχει ως στόχο την αξιοποίηση και την ανάδειξη εγκαταλειμμένων οχυρώσεων, όπως συμβαίνει με επιτυχία στο εξωτερικό εδώ και χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό, το γραφείο εναλλακτικού τουρισμού Agkistro Action, πραγματοποιεί οργανωμένες περιηγήσεις σε παροπλισμένες οχυρώσεις των συνόρων και σε πεδία μαχών της θρυλικής «Μάχης των Οχυρών» του 1941. Οι υπεύθυνοι υπόσχονται δυνατές συγκινήσεις περπατώντας ανάμεσα σε συρματοπλέγματα, τάφρους και αντιαρματικά εμπόδια, αλλά και στις υπόγειες σκοτεινές στοές των μεγάλων οχυρών της «Γραμμής Μεταξά» (www.agkistroaction.gr).

Στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της, η Αγκιστρο Δράση καθαρίζει ξεχασμένα μονοπάτια που οδηγούν σε παλαιά αμυντικά έργα, ενώ συγκεντρώνει υλικό από εγκαταλειμμένες στοές οχυρών, που συντηρούνται δωρεάν από τον εκπαιδευτικό οργανισμό ΠΕΤΡΑ στην Αθήνα, ώστε να εκτεθούν δημόσια στο μέλλον.

Πιστεύοντας παράλληλα πως η ανάπτυξη του ιστορικού τουρισμού μπορεί να λειτουργήσει αναπτυξιακά για την τοπική κοινωνία, η ΚοινΣΕπ Αγκιστρο Δράση πρότεινε στον Δήμο Σιντικής την καθιέρωση μιας εκδήλωσης αξιώσεων. Ετσι το 2016 και το 2017 πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση «Ρούπελ 1941. Η αναβίωση», που έφερε στο Ρούπελ περισσότερους από 10.000 επισκέπτες. Στόχος της εκδήλωσης είναι η καθιέρωση ενός φεστιβάλ ιστορικής αναβίωσης (historical reenactment), ανάλογο με αντίστοιχα που πραγματοποιούνται εδώ και χρόνια στο εξωτερικό. Τους τελευταίους μήνες, με μια σειρά από δράσεις, η Αγκιστρο Δράση προωθεί την αναγκαιότητα υλοποίησης ενός συντονισμένου σχεδίου από την Πολιτεία, με στόχο τη συνολική αξιοποίηση και την ανάδειξη της «Γραμμής Μεταξά».

Διάκριση σε διαγωνισμό

 

Στον πρόσφατο διαγωνισμό της εκπομπής «Social Growth» της ΕΡΤ, η ιδέα-πρόταση της Αγκιστρο Δράση, «Ιστορικός τουρισμός στη Γραμμή Μεταξά», διακρίθηκε λόγω καινοτομίας, αντίκτυπου και βιωσιμότητας. Ανάμεσα στις συνολικά 50 προτάσεις που κατατέθηκαν, η πρόταση πέρασε στο επόμενο στάδιο του διαγωνισμού και στους τελικούς οκτώ φιναλίστ, για να καταλήξει στην τελική νικήτρια τετράδα.

Η διάκριση εξασφαλίζει τη δωρεάν ένταξη της ΚοινΣΕπ Αγκιστρο Δράση σε μία από τις τέσσερις κορυφαίες θερμοκοιτίδες επιχειρηματικότητας της χώρας (Athens Centre of Entrepreneurship and Innovation του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Impact Hub Athens, Orange Grove, Microsoft Innovation Centre) και φιλοξενία σε σχετικούς συνεργατικούς χώρους.