ΤΟ ΑΝΔΡΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Είτε το θέλουμε είτε όχι, αυτά τα οποία η φύση μάς εμφύτευσε έχουν μείνει μαζί μας

Από τον
Αθανάσιο Γκουρνέλο*

Κανείς δεν μας υποχρέωσε να βάλουμε κρέμα σώματος, να κάνουμε αποτρίχωση, να επιλέξουμε με πολλή προσοχή τα χρώματα των ρούχων μας και να πίνουμε νερό δίχως να κάνουμε θόρυβο σαν βροντόσαυροι, και είναι αλήθεια ότι δεν ζούμε σε μια δικτατορία που καταπιέζει τους άντρες και τον αντρισμό.

Αλλά είτε θέλετε να το παραδεχτείτε είτε όχι, η έννοια της αρρενωπότητας και αυτό που οι γιαγιάδες μας είχαν στο μυαλό ως «άντρα» έχει πάει βόλτα.

Από τα τηλεοπτικά στούντιο μέχρι τις στήλες των περιοδικών, διάφοροι τύποι σχολιάζουν τη μόδα, το ντύσιμο διαφόρων stars, τρόπους αποτρίχωσης για άντρες και συμβουλές για να ξεπεράσει ένας άντρας… την πρώην του.
Αν πάει κανείς λίγο πιο πίσω στον χρόνο, όμως, παραδείγματος χάριν 60-70 χρόνια, η «φάση» ήταν λίγο διαφορετική.

Σκληροπυρηνικοί τύποι (οι παππούδες μας) με αχαλίνωτα μουστάκια ξυπνούσαν στα άγρια χαράματα για να οργώσουν το χωράφι και να φέρουν φαγητό στο σπίτι. Στον αστικό ιστό, τα αντίστοιχα και 100 χρόνια πιο πίσω τα πράματα ήταν ακόμα πιο αγνά. Η μαχαιρομαχία στην Ελλάδα ήταν στα φόρτε της, και μάλιστα η προσβολή της τιμής ενός άντρα ξεπλενόταν μονάχα με αυτήν, αν δε οι άντρες κάποιας γειτονικής χώρας ξεκινούσαν πόλεμο, τότε με το χαμόγελο στα χείλη πήγαιναν οι φαντάροι μας μπροστά. Διακόσια χρόνια πιο πίσω, οι Τούρκοι το φύσαγαν και δεν κρύωνε, χίλια χρόνια πιο πίσω ο άντρας ήταν μια ντουζίνα «ειδικότητες» μαζί, κυνηγός, σύζυγος, μαχητής, ενίοτε φιλόσοφος, συνήθως αθλητής (και δίχως βοηθήματα της Νike κ.λπ.) και αρκετές χιλιάδες χρόνια πιο πίσω ο άντρας (και η γυναίκα) αντιμετώπιζε επιθέσεις από αγέλες ζώων, αντίπαλες φυλές, ασθένειες, καταιγίδες, καιρικά φαινόμενα, πυρκαγιές και απίστευτες δολοπλοκίες.

Σήμερα τα πράγματα είναι πιο ήρεμα, φτιάξαμε κώδικες συμπεριφοράς, εξελίξαμε τις κοινωνίες, ορίσαμε νόμους, εξευγενιστήκαμε. Μα είτε το θέλουμε είτε όχι, αυτά τα οποία η φύση μάς εμφύτευσε έχουν μείνει μαζί μας: η ανάγκη να ανήκουμε σε μια ομάδα με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, να βρομοκοπάμε τεστοστερόνη, να κρατάμε τον λόγο μας και άλλα καλά.

Το ζήτημα του ανδρισμού δεν είναι θέμα συντήρησης των στερεοτύπων, είναι θέμα διατήρησης των αρχών που τον διέπουν, το να ονομάζουμε τις αρχές στερεότυπα που χρήζουν κατάργησης ή απόρριψης δεν είναι παρά ιδεολογικό τρικ με στόχο να αμβλυνθούν τα δομικά χαρακτηριστικά μιας κοινωνίας.

Η άνεση υπήρξε ουσιαστικός στόχος του δυτικού πολιτισμού μας, όμως οι ανέσεις και οι ευκολίες δεν πρέπει να φθείρουν το είναι μας. Ετσι και αλλιώς ο πολιτισμός μας χτίστηκε από άντρες.

* Πολιτικός αναλυτής