Η δεσπόζουσα θέση του facebook

Πώς μπορεί να αμυνθεί κάποιος όταν απενεργοποιείται ο λογαριασμός του

Τον περασμένο Δεκέμβριο το facebook κατηγορήθηκε από τη γερμανική Επιτροπή Ανταγωνισμού για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στη χρησιμοποίηση των προσωπικών δεδομένων 2 δισ. χρηστών για την προβολή στοχευμένης διαφήμισης. Η απόφαση της γερμανικής Δικαιοσύνης αναμένεται να εκδοθεί έως το ερχόμενο καλοκαίρι.

Αυτή και πολλές άλλες νομικές ενέργειες έχουν πραγματοποιηθεί παγκοσμίως σε ό,τι αφορά την οικονομική διάσταση του θέματος. Τι γίνεται, όμως, όταν αυτή η δεσπόζουσα θέση χρησιμοποιείται για την «κυβερνο-εξόντωση» κάποιου, τον προσωρινό ή μόνιμο εξοστρακισμό του δηλαδή από την κοινότητα του facebook; Ακούγεται αστείο -για κάποιους σίγουρα αδιάφορο-, αλλά η παρουσία πολλών ανθρώπων στα κοινωνικά δίκτυα δεν αποτελεί απλώς φτηνή ψυχαγωγία. Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν πια πολυδιάστατη χρησιμότητα ως μέσα επαγγελματικής προβολής, ενημέρωσης και πολιτικού αγώνα. Η εξαίρεση ενός προσώπου από την πρόσβαση σε αυτές τις εφαρμογές ισοδυναμεί συχνά με οικονομικό, κοινωνικό ή και πολιτικό ακρωτηριασμό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις με αφανισμό.

Το διαδίκτυο, ωστόσο, αποτελεί δημόσιο αγαθό, βασίζεται σε δημόσιες υποδομές και η συντήρηση και ανάπτυξή του χρηματοδοτείται από τους φορολογουμένους. Η προσβασιμότητα στο διαδίκτυο εξαρτάται από κρατικές άδειες, την εκμετάλλευση δημόσιων δικτύων, κτιρίων και οικοπέδων, καθώς και από κονδύλια που διατίθενται από τον εθνικό ή τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.

Στην πατρίδα μας ουδείς έχει ασχοληθεί με τις καταχρηστικές ενέργειες των εταιριών κοινωνικής δικτύωσης σε ό,τι αφορά τα του οίκου μας. Το κράτος τούς έχει δώσει γη και ύδωρ - πρακτικά, απόλυτη ασυλία. Αν ο Ζάκερμπεργκ εμφανιζόταν κάποια στιγμή στην Ελλάδα, αντί να τον συλλάβουν ή τουλάχιστον να του τραβήξουν το αυτί, η μόνη έγνοια των πολιτικών μας ταγών θα ήταν να βγουν φωτογραφία μαζί του σε κάποιο κότερο στα ανοιχτά του Super Paradise.

Ακούγεται υπερβολικό, αλλά δεν είναι. Η δεσπόζουσα θέση του facebook είναι τέτοια που, όταν κάποιος εξαιρεθεί από τη χρήση του, δεν έχει ουσιαστικά κάποια εναλλακτική. Ολοι οι φίλοι του ή οι πελάτες του χρησιμοποιούν αυτήν την εφαρμογή, όλος του ο μικρόκοσμος συνέρχεται σε αυτήν την εφαρμογή. Είναι δε βέβαιο ότι όλοι αυτοί οι φίλοι, το κοινό, οι πελάτες δεν θα τον ακολουθήσουν σε κάποια κατά πολύ υποδεέστερη εναλλακτική, διότι αυτό θα σήμαινε πρακτικά την αυτοεξορία τους από την ίδια τους τη ζωή, από τον ίδιο τους τον μικρόκοσμο.

Πώς μπορεί, λοιπόν, να αμυνθεί κάποιος, όταν ύστερα από μία ή περισσότερες ανώνυμες καταγγελίες απενεργοποιείται ο λογαριασμός του και η μόνη απάντηση που λαμβάνει είναι οι όροι που ο ίδιος έχει αποδεχθεί δημιουργώντας τον λογαριασμό του; Να προσφύγει δικαστικώς, θα ήταν η εύλογη απάντηση. Πού; Στην Ιρλανδία; Μα θα έπρεπε να έχει από πίσω του ολόκληρη ομάδα δικηγόρων και φυσικά παχύ πορτοφόλι. Αρα δεν μιλάμε για τον μέσο Ελληνα.

Η Πολιτεία είναι εκείνη που θα έπρεπε να μεριμνήσει για να προστατευτούν οι πολίτες από την κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης εταιριών σαν το facebook, τόσο στην οικονομική όσο και στην κοινωνική διάσταση του προβλήματος. Και μπορεί η αφορμή γι’ αυτό το κείμενο να είναι το λεγόμενο «Purge», το πογκρόμ δηλαδή που διενεργούν τους τελευταίους δύο μήνες οι εταιρίες κοινωνικής δικτύωσης εις βάρος προσώπων που ανθίστανται στην ορθοπολιτική υστερία, όμως οι όροι πολύ εύκολα μπορούν να αντιστραφούν. Θα τολμούσα να πω μάλιστα ότι αυτό είναι μαθηματικά βέβαιο πως θα συμβεί, κρίνοντας από τη χρεοκοπία της πολιτικής ορθότητας σε διεθνές επίπεδο.

Στη Γερμανία έχει επιδικαστεί σωρεία υποθέσεων, υπέρ πολιτών που κινήθηκαν νομικά κατά του facebook. Οι διαγραφές λογαριασμών, η απαγόρευση της χρήσης ψευδωνύμων και η απαίτηση στοιχείων ταυτοποίησης επιλεκτικά από κάποιους χρήστες έχουν καταδικαστεί και μοιραία απαγορευτεί. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, και στην Ελλάδα να μπορεί κάποιος να υπερασπιστεί τα συμφέροντά του, έναντι του αποκλεισμού του από μια σημαντική διάσταση της καθημερινότητάς του. Αν αυτό κριθεί αδύνατο, τότε το έλλειμμα δικαιοσύνης στην πατρίδα μας είναι τεράστιο. Ακριβώς όσο το τεράστιο ποσοστό του χρόνου μας που διαθέτουμε στα κοινωνικά δίκτυα.

Από το facebook πλέον βγαίνουν πολλά λεφτά, γίνονται επαναστάσεις, κάποιοι φτάνουν στην εξουσία και κάποιοι άλλοι γκρεμίζονται από αυτήν. Ας διαφυλάξουμε τη χρησιμότητά του και την ανατροπή που επέφερε στις ανισότητες που συντηρούσαν τα παλιά, διεφθαρμένα τζάκια στους θώκους της εξουσίας κι ας προστατευτούμε από τις νέες ελίτ που διαμορφώνουν οι αθέμιτες πρακτικές του.

*Επιχειρηματίας, αντιπρόεδρος της ΝΕΑΣ ΔΕΞΙΑΣ