Τοξική βόμβα στο Αιγαίο από τα τουρκικά εργοστάσια χρυσού

Αμεση απειλή για τη Λέσβο (κυρίως) και όλο το πέλαγος από τα βαρέα μέταλλα που προκύπτουν από τη μέθοδο εξόρυξης

Της 
Κλεονίκης Καρρά

Σε νούμερο ένα απειλή για τον Αδραμυττηνό Κόλπο, κοντά στη Λέσβο, αλλά και για ολόκληρο το Αιγαίο εξελίσσονται τα εργοστάσια παραγωγής χρυσού, που λειτουργούν στα παράλια της Τουρκίας. Η γειτονική χώρα είναι η τέταρτη μεγαλύτερη καταναλώτρια χρυσού παγκοσμίως την τελευταία δεκαετία, ενώ το πολύτιμο μέταλλο διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία της, δημιουργώντας θέσεις εργασίας, έσοδα και επενδύσεις. Ωστόσο, η εξόρυξη του χρυσού αποτελεί ωρολογιακή βόμβα για το περιβάλλον και το οικοσύστημα της περιοχής.

«Στον Αδραμυττηνό Κόλπο, ο οποίος αποτελεί μια ευαίσθητη και κλειστή θαλάσσια περιοχή, που περιλαμβάνει και την περιοχή της Λέσβου, υπάρχει μια σημαντική απειλή από το εργοστάσιο χρυσού που λειτουργεί εκεί. Στο άμεσο μέλλον, οι ανοιχτοί χώροι εξόρυξης μεταλλευμάτων χρυσού στις ακτές του κόλπου θα χρησιμοποιήσουν κυάνιο. Θα εφαρμόσουν τη μέθοδο “έκπλυσης σωρού” (heap leaching).

Τα βαρέα μέταλλα, όπως το αρσενικό, ο μόλυβδος, το κάδμιο, ο ψευδάργυρος, το αντιμόνιο και κυρίως τα κυανιούχα, θα μολύνουν τον κόλπο. Αυτά τα μέταλλα θα αναμιχθούν με το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα, λόγω της έκπλυσης, των όξινων αποστραγγίσεων των μεταλλείων και της υπερχείλισης των υπολειμμάτων» σημειώνει ο Νίκος Κατσαρός, επιστημονικός συνεργάτης του ιδρύματος ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» και πρώην πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Χημικών. Σύμφωνα με τον ίδιο, εξαιτίας αυτής της πολύ πρόχειρης και ακατάλληλης μεθόδου που χρησιμοποιείται στα μεταλλεία χρυσού, οι παράγοντες μόλυνσης δεν θα επηρεάσουν μόνο τη γη, τον αέρα και τα ύδατα, αλλά επιπλέον θα καταστρέψουν το οικοσύστημα όλης της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Λέσβου, που έχει ακτή στον κόλπο.

Αντιδράσεις

Οι περιβαλλοντικές ενώσεις και η Greenpeace στο πρόσφατο παρελθόν είχαν αντιδράσει δυναμικά και είχαν επισημάνει τους περιβαλλοντικούς κινδύνους από τη λειτουργία του εργοστασίου χρυσού στα τουρκικά παράλια του Αιγαίου. Τον τελευταίο καιρό, όμως, λόγω του πολιτικού καθεστώτος στη γειτονική χώρα, οι οικολογικές οργανώσεις είναι φιμωμένες. Eτσι, με γραπτή έκκληση προς στους πολίτες της Λέσβου, Τούρκοι οικολόγοι της συλλογικότητας «Περιβαλλοντική Πλατφόρμα» του Αδραμυττηνού Κόλπου ζητούν την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών απειλών για το Αιγαίο, που προέρχονται από τη λειτουργία του εργοστασίου χρυσού στα τουρκικά παράλια.

«Η Ευρωπαϊκή Ενωση επιτρέπει τη χρήση κυανίου για την εξόρυξη χρυσού, όμως υπό προϋποθέσεις που είναι πολύ αμφίβολο αν θα τηρηθούν στην Τουρκία. Για τον λόγο αυτόν, η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να παρέμβει ώστε να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα και να αποτραπεί η μόλυνση του Αιγαίου από το κυάνιο και τις άλλες μεταλλουργικές δραστηριότητες από τη μονάδα χρυσού στη γειτονική χώρα» τονίζει ο κ. Κατσαρός.

Υπολογίζεται ότι τα τουρκικά νοικοκυριά διαθέτουν «κάτω από το στρώμα» ποσότητα χρυσού τουλάχιστον 3.500 τόνων. Αναφορικά με τη βιομηχανία χρυσού της Τουρκίας, αυτή είναι μικρή, αλλά αναπτυσσόμενη. Αν και η χώρα έχει μακρά παράδοση στην εξόρυξη χρυσού, άρχισε να αποκτά μέγεθος ο κλάδος από το 1985 και μετά, λόγω ευνοϊκών ρυθμίσεων. Η παραγωγή παρουσιάζει αύξηση σχεδόν κάθε χρόνο από το 2001, οπότε ήταν δύο τόνοι, για να φτάσει το 2013 στους 33 τόνους. Και ίσως αυτό να είναι μόνο η αρχή. Σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, τα διαθέσιμά της σε χρυσό εκτιμώνται σε 840 τόνους, ενώ τα κοιτάσματά της σε 6.500 τόνους.

Η βασικότερη μέθοδος που χρησιμοποιείται σήμερα για την ανάκτηση του χρυσού από το πέτρωμα επιτυγχάνεται με την προσθήκη ενός διαλύματος κυανίου, που είναι επιβλαβές για το περιβάλλον. Μια δόση κυανίου όσο το μέγεθος ενός κόκκου ρυζιού μπορεί να αποβεί μοιραία για τον άνθρωπο, ενώ ένα μικρογραμμάριο ανά λίτρο νερού μπορεί να είναι θανατηφόρο για τα ψάρια. Οπως επισημαίνουν οι οικολόγοι, απειλή για το οικοσύστημα αποτελούν επιπλέον τα απόβλητα από τα νοικοκυριά, τις βιομηχανίες λαδιού και σαπουνιού, καθώς και από τις κτηνοτροφικές μονάδες.