Ριζωμένη στην ψυχή η επικρατούσα θρησκεία

Οι ιδρυτές του κράτους ήθελαν να τονίσουν την άρρηκτη σύνδεση της Ορθοδοξίας με την ελληνική μας ταυτότητα

Από τον
Κωνσταντίνο Χολέβα

Σ τις 19 και τις 20 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε στο Συνοδικό Μέγαρο ένα ενδιαφέρον επιστημονικό συνέδριο, το οποίο διοργάνωσε η Ειδική Συνοδική Επιτροπή Πολιτιστικής Ταυτότητος της Εκκλησίας της Ελλάδος. Πρόκειται για το έβδομο από τα 10 συνέδρια που έχουν προγραμματιστεί ως το 2021 για να τιμηθούν τα 200 χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επαναστάσεως. Το θέμα ήταν λίαν επίκαιρο λόγω και της συζητούμενης συνταγματικής αναθεωρήσεως: «Οι φιλελεύθεροι θεσμοί του Αγώνος της Ελληνικής Επαναστάσεως».

Ο πρώτος εισηγητής ήταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος ως έγκριτος καθηγητής της Νομικής μίλησε για το Σύνταγμα της Γ' Εθνικής Συνελεύσεως (Τροιζήνα, 1827). Υπενθύμισε ότι στο Α' Κεφάλαιο, άρθρο 1, καθιερώνεται ως επικρατούσα θρησκεία εκείνη της «Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού», όμως εξίσου καθιερώνεται ρητώς, ως θεμελιώδες δικαίωμα, η θρησκευτική ελευθερία. «Καθείς εις την Ελλάδα επαγγέλλεται την θρησκείαν του ελευθέρως και διά την λατρείαν αυτής έχει ίσην υπεράσπισιν».

Ηδη από το πρώτο έτος της Ελληνικής Επαναστάσεως ο όρος επικρατούσα θρησκεία εμφανίζεται σε τοπικά πολιτεύματα, και συγκεκριμένα στη «Νομική Διάταξη», την οποία συνέταξε ο Αρειος Πάγος της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος με έδρα την Αμφισσα. Εκεί αναφέρεται: «Αν και όλας τας θρησκείας και γλώσσας δέχεται η Ελλάς, και τας τελετάς και την χρήσιν αυτών κατ’ ουδένα τρόπον δεν εμποδίζει, την ανατολικήν όμως του Χριστού Εκκλησίαν και την σημερινήν γλώσσαν μόνας αναγνωρίζει ως επικρατούσας θρησκείαν και γλώσσαν της Ελλάδος».

Παρατηρούμε ότι οι ιδρυτές του ελληνικού κράτους ήθελαν να τονίσουν την άρρηκτη σύνδεση της Ορθοδοξίας με την ελληνική μας ταυτότητα, ταυτοχρόνως, όμως, δήλωναν ότι η θρησκευτική ελευθερία των μη ορθοδόξων πρέπει να γίνεται σεβαστή. Κακώς, λοιπόν, σήμερα διαμαρτύρονται ορισμένοι για την αναφορά του άρθρου 3 του ισχύοντος Συντάγματος στην επικρατούσα θρησκεία. Πρώτον, αποτελεί έκφραση σεβασμού προς τους απελευθερωτικούς αγώνες της Εκκλησίας, δεύτερον, κατοχυρώνει την εθνική μας ταυτότητα και, τρίτον, δεν προκαλεί προβλήματα στα άλλα θρησκεύματα.

Στο ίδιο συνέδριο υπογραμμίστηκε ότι σε οποιαδήποτε αναθεώρηση του Συντάγματος δεν πρέπει να αλλάξει το Προοίμιο που αναφέρεται στην Αγία Τριάδα. Η επίκληση της Αγίας, Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος υπήρχε σε όλα τα συνταγματικά κείμενα της Ελληνικής Επαναστάσεως. Εξέφραζε και εκφράζει την ευγνωμοσύνη μας προς τον Θεό για την Ελευθερία, την οποία αποκτήσαμε έπειτα από αιώνες δουλείας. Οπως μάλιστα ελέχθη από σύνεδρο λαογράφο, οι επαναστατημένοι Ελληνες έθεσαν ως προμετωπίδα στα Συντάγματά τους αυτή τη φράση, που είχαν συνηθίσει να βάζουν σε κάθε ιδιωτική συμφωνία της καθημερινής ζωής.

Η Ορθοδοξία είναι βαθιά ριζωμένη στην ψυχή των Ελλήνων. Η Αναθεώρηση του Συντάγματος δεν πρέπει να πειράξει το Προοίμιο και το άρθρο 3.

*Πολιτικός επιστήμων