15|08|2020

«Οι Μαζαρινάδες»

Χρόνος ανάγνωσης: < 1 λεπτό

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν!

Ας το έχουν υπόψη οι κυβερνώντες. Οσο στραγγίζουν τον λαό με τη φορολογία τόσο θα αντιδρά με τη σατιρολογία

Από τον
Σαράντο Ι. Καργάκο*

Εχει αποδειχθεί ἱστορικά ὅτι ὅσο φτωχή εἶναι ἡ διακυβέρνηση ἑνός τόπου τόσο πλούσια καί αἰχμηρή εἶναι ἡ σάτιρα πού ὑπό ποικίλες μορφές ἀνθοβολεῖ σ’ αὐτόν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ἡ Ἀθήνα στά τραγικά χρόνια τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου, ὅπου ἀναδείχθηκε μιά τετράδα μεγάλων κωμικῶν μέ κορυφαῖο τόν Ἀριστοφάνη.

Ἡ κακή διακυβέρνηση τῆς χώρας μας κατά τά τελευταῖα χρόνια ἔφερε σάν ἀντίδοτο τῆς πικρίας μιά πλούσια ἄνθηση τῆς σατιρογραφίας καί τῆς γελοιογραφίας, ἡ ὁποία ἄνθηση διευρύνθηκε χάρη στήν ἀξιοποίηση τῶν νέων ἠλεκτρονικῶν μέσων. Κατά ἕναν πρόχειρο ὑπολογισμό ἡ σατιρογραφία πού ἐμφανίστηκε στή χώρα μας κατά τήν τελευταία τριετία ξεπέρασε πιθανῶς σέ ποσότητα –ὄχι ὅμως καί σέ ποιότητα– τίς περίφημες «Μαζαρινάδες». Ὅταν τό εἶπα αὐτό σέ κύκλο νεαρῶν, ὅλοι μέ ἐρώτησαν τί ἐννοῶ, τί εἶναι οἱ Μαζαρινάδες. Δυστυχῶς, ἡ κατολίσθηση τῆς παιδείας μας δέν ἀφορᾶ μόνο στήν ἑλληνική ἀλλά καί στήν εὐρωπαϊκή ἱστορία. Τά παιδιά ἀγνοοῦσαν ἀκόμη καί τόν καρδινάλιο Μαζαρέν ἤ Μαζαρίνο (1602-1661), πού ἐμεῖς οἱ παλαιότεροι εἴχαμε μάθει ἀπό τό περίφημο μυθιστόρημα τοῦ Ἀλέξανδρου Δουμά «Μετά 20 ἔτη», ὅπου καί πάλι πρωταγωνιστές ἦσαν οἱ Τρεῖς Σωματοφύλακες.

Ὁ ἰταλικῆς καταγωγῆς καρδινάλιος Μαζαρέν, μέ τήν εὔνοια τοῦ περιώνυμου Ρισελιέ, ἀνέλαβε τή διακυβέρνηση τῆς Γαλλίας ἀπό τό 1642/3 μέχρι τό 1653. Ἡ ἐπαχθής φορολογία τόν κατέστησε ἀντιδημοτικό καί τοῦτο δημιούργησε μιά ἐπαναστατική ψυχολογία σέ εὐρύτερα στρώματα τοῦ πληθυσμοῦ. Τήν κατάσταση αὐτή θέλησαν νά ἐκμεταλλευθοῦν οἱ εὐγενεῖς. Ὅταν ὁ Μαζαρέν συνέλαβε ὁρισμένα ἐπιφανῆ πρόσωπα (π.χ. τόν πρίγκιπα Κοντέ), τά ὁποῖα ἀντιδροῦσαν στίς ἀπολυταρχικές του ἐνέργειες, οἱ εὐγενεῖς ὑποκίνησαν τό λαό σέ ἐξέργεση πού ὀνομάστηκε χλευαστικά «Σφενδόνη» (Fronde). Τότε ἔκαναν τήν ἐμφάνισή τους ἀναρίθμητα φυλλάδια, πού ἦσαν λίβελλοι κατά τοῦ Μαζαρέν, γραμμένοι σέ ἔμμετρο καί πεζό λόγο. Αὐτά τά φυλλάδια καί τά μονόφυλλα ὀνομάσθηκαν «Μαζαρινάδες», πού ὁ ὄγκος τους εἶναι τεράστιος.

Στή βιβλιοθήκη τοῦ Ναυστάθμου οἱ Μαζαρινάδες φθάνουν στούς 30 τόμους! Ἡ βιβλιοθήκη τοῦ Μορώ ἀριθμεῖ πάνω ἀπό 4.000 φύλλα μέ σατιρικό περιεχόμενο. Οἱ Μαζαρινάδες ἦταν κατά ἕνα μεγάλο μέρος λαϊκά δημιουργήματα, ἀλλά στόν ἐμπλουτισμό τους συνέβαλαν καί γνωστοί συγγραφεῖς, ὅπως ὁ διάσημος γιά τήν εὐτραπελία του Πώλ Σκαρρόν (1610-1660), σύζυγος τῆς κ. Ντέ Μαιντετόν, μετέπειτα μυστικῆς συζύγου τοῦ Λουδοβίκου ΙΕ΄, ὁ ἐπίσης σπουδαῖος Σαρραζέν, ὁ Λορρέ καί ἄλλοι. Οἱ κυριώτερες «Μαζαρινάδες» πού γράφτηκαν σέ πεζό λόγο εἶναι δραματικές φάρσες καί ἔφθασαν σ’ ἐμᾶς μέ τούς ἑξῆς τίτλους: «Τό λαϊκό τραγούδι τῶν ὁδοφραγμάτων» καί «Ἡ ἐπιστολή τοῦ Φασουλῆ πρός τόν Ἰούλιο Μαζαρέν». Πολλές ὅμως «Μαζαρινάδες» εἶναι προσωπικές σάτιρες κατά συνεργατῶν τοῦ καρδιναλίου. Ὁ καρδινάλιος τοῦ Ρέτζ, ἕνας ἀπό τούς πρωταγωνιστές τῆς «Σφενδόνης», ἔχει διασώσει πολλά εὐτράπελα περιστατικά τῆς περιόδου.

Ἄς τό ἔχουν λοιπόν ὑπόψη οἱ ἑκάστοτε κυβερνῶντες. Ὅσο στραγγίζουν τόν λαό μέ τή φορολογία τόσο αὐτός θά ἀντιδρᾶ μέ τή σατιρολογία καί τή σατιρογραφία. Θά δίνουν ἔμπνευση γιά κωμικές δημιουργίες, γιά πλῆθος ἀνέκδοτα πού σήμερα χάρη στό διαδίκτυο φθάνουν ἐν μιᾶ νυκτί ἀπό τό ἕνα ἄκρο τῆς χώρας στό ἄλλο. Ἀλλά καί πέρα ἀπό τά ὅρια τῆς χώρας μας.

Γιά παράδειγμα ἡ λέξη «κωλοτούμπα», ἄθλημα στό ὁποῖο ἔχει ἐπίδοση ὁ κ. Τσίπρας, ἔγινε λέξη διεθνής ἀλλά μέ σατιρική ὑφή. Δυστυχῶς, ὅπως καί στήν περίπτωση τῶν «Μαζαρινάδων», πολλά σατιρικά γραφήματα τοῦ παρόντος ἔχουν ἕνα χοντροειδῆ καί βαρύτατα ἐμπαικτικό χαρακτῆρα, κάτι πού ἐμποδίζει τή μακροβιότητά τους. Εἶναι καλό οἱ σατιρογράφοι τοῦ παρόντος νά διδαχθοῦν ἀπό τή γεμάτη σπινθηροβόλο πνεῦμα σάτιρα τοῦ Ροΐδη καί τοῦ Σουρῆ, πού καί σήμερα ἀκόμη διατηροῦν τή σημαντικότητά τους. Σατιρίζουν ἀλλά χωρίς νά βρίζουν· περιπαίζουν ἀλλά χωρίς ὁ λόγος τους νά ξεπέφτει σέ χυδαιότητα. Ὡστόσο –καί εἶναι ἱστορική διαπίστωση αὐτό– ἡ πολιτική χοντροκοπιά ἀναγκαστικά παράγει τή σατιρική χοντροκοπιά. Καί ἔχουμε, ἀτυχῶς, κατά τά τελευταῖα χρόνια ἐκπέσει στό ἐπίπεδο τῆς πολιτικῆς χυδαιότητας.

*Ιστορικός, συγγραφέας

{{-PCOUNT-}}12{{-PCOUNT-}}

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΤΩΡΑ

ΣΧΟΛΙΑ

Η δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Βαθύ Γκρι! Οι Τούρκοι συνεχίζουν ανενόχλητοι τις έρευνες στην υφαλοκρηπίδας μας, που έχουν καταλάβει

Εντυπωσιακή άσκηση, μια ανάσα από την εισβολή! Ως ακόμη ένα «μήνυμα» στην Τουρκία, αλλά σε καμία περίπτωση ως απάντηση στις τουρκικές προκλήσεις, αξιολογείται το γεγονός...

Πέντε νέοι θάνατοι και 204 κρούσματα το τελευταίο 24ωρο!

Σταθερά υψηλός παραμένει ο αριθμός των κρουσμάτων κορονοϊού στη χώρα μας, με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) να ανακοινώνει 204 νέα περιστατικά. Από...

Οι Ελληνες κλίνουν το γόνυ στην προστάτιδα του γένους

Στην Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο θα τιμήσουν φέτος την Κοίμηση της Θεοτόκου τα μέλη της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Σωματείων, εκεί όπου φυλάσσονται οι αναμνήσεις...

Σοκ! Εκοψαν το ρεύμα σε 227.000 νοικοκυριά

Εφιάλτης για χιλιάδες νοικοκυριά παραμένουν οι λογαριασμοί ρεύματος και τα συσσωρευμένα χρέη προηγούμενων ετών, καθώς οι εταιρίες προχωρούν σε μαζικές εντολές αποσύνδεσης ρεύματος. Πλέον...

Μηδενικό χαράτσι στις γονικές δωρεές για αγορά α’ κατοικίας

Αφορολόγητες είναι πλέον οι χρηματικές δωρεές από τους γονείς προς τα παιδιά τους για αγορά πρώτης κατοικίας. Με εγκύκλιο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων...