Ταφόπλακα στην διεκδίκηση των αναδρομικών

■ Περίεργη (έως... εξωφρενική) η πολυαναμενόμενη απόφαση του ΣτΕ για τις συντάξεις
Ελάχιστες ελπίδες για όσους έκαναν αγωγές
■ Καταργείται ο νόμος Κατρούγκαλου, έρχεται νέο Ασφαλιστικό
Αλλάζουν όλα για τις επικουρικές και τις εισφορές των επαγγελματιών

Η Θέση μας: Νέα Δημοκρατία, έθνος και πατρίδα

Ρεπορτάζ
Νάσος Χατζητσάκος

Tέλος στις όποιες ελπίδες διατηρούσαν οι συνταξιούχοι για την επιστροφή κάθε μορφής αναδρομικών βάζει το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) με τις -πραγματικά απίστευτες κι όμως αληθινές- αποφάσεις του για τον «νόμο Κατρούγκαλου». 

Αναιρεί επί της ουσίας ακόμη και την κρίση που είχε εκφέρει η Ολομέλειά του στα μέσα του 2015 (όταν είχε χαρακτηρίσει αντισυνταγματικές τις μειώσεις που έγιναν στις συντάξεις και την κατάργηση των «δώρων» το 2012)! Πλέον, επιβεβαιώνοντας το ρεπορτάζ της «δημοκρατίας» (24 Μαρτίου 2019), ένα νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο βρίσκεται «προ των πυλών» (εκτιμάται ότι θα έχει διαμορφωθεί μέχρι τον Δεκέμβριο και, σε κάθε περίπτωση, εντός εξαμήνου).

Καταρχάς, οι αιτήσεις που έχουν υποβληθεί για τα αναδρομικά στον ΕΦΚΑ μετατρέπονται πλέον σε «παλιόχαρτα»! Εφεξής, οι συνταξιούχοι -πέραν όσων ήδη έχουν προσφύγει δικαστικά- μπορούν να περιμένουν μόνο μια μικρή αύξηση της τάξης των 50 ευρώ τον μήνα σε περίπου 260.000 επικουρικές. Κάτι που θα συμβεί, όμως, εφόσον η σημερινή κυβέρνηση έχει τη βούληση να το πράξει, από το 2020 ή το 2021 και μετά, δηλαδή να επιστρέψει τη διαφορά σε (πολλές) δόσεις, περίπου 1.680 ευρώ, μεσοσταθμικά.

Όμως, υπάρχει ακόμα χειρότερο σενάριο: Με τις αποφάσεις που έδωσε το ΣτΕ χθες, με καθυστέρηση... περίπου 25 μηνών, σε σχέση με τον «νόμο Κατρούγκαλου», οι «απόμαχοι της εργασίας» ενδέχεται να μην πάρουν πίσω ούτε μισό ευρώ!

Γιατί; Η Ολομέλεια του ΣτΕ, μεταξύ άλλων, έκρινε (κατά πλειοψηφία 13 έναντι 12) συνταγματική τη διάταξη του «νόμου Κατρούγκαλου» (ν. 4387/16), σύμφωνα με την οποία ως βάση επανυπολογισμού των κύριων συντάξεων ελήφθησαν υπόψη τα ποσά στα οποία βρίσκονταν στις 31 Δεκεμβρίου 2014, δηλαδή αυτά που είχαν προκύψει μετά τις αντισυνταγματικές περικοπές του 2012! Το γεγονός αυτό κρίθηκε «επαρκώς αιτιολογημένο» από το Ανώτατο Δικαστήριο, παρά το γεγονός ότι, με προηγούμενη απόφαση της Ολομέλειάς του, οι μειώσεις στις συντάξεις και η κατάργηση των «δώρων» είχαν κριθεί παράνομες από τον Ιούλιο του 2015.

Άρα, σύμφωνα και με τις πρώτες εκτιμήσεις νομικών, το Ανώτατο Δικαστήριο μοιάζει να αναιρεί την προηγούμενη κρίση του (για τις αντισυνταγματικές περικοπές του 2012).

Έτσι, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι θεωρεί συνταγματικά ορθό τον επανυπολογισμό των «παλαιών» κύριων συντάξεων, επί της ουσίας δεν τίθεται θέμα επιστροφής αναδρομικών. Ενα μικρό «παράθυρο» μένει ανοιχτό για να δοθούν αναδρομικά μόνο για 10 μήνες, δηλαδή από τον Ιούλιο του 2015, οπότε η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματικούς τους νόμους με τους οποίους έγινε το «κούρεμα» στις συντάξεις και στα «δώρα» το 2012, μέχρι τις 13 Μαΐου 2016 (οπότε τέθηκε σε ισχύ ο «νόμος Κατρούγκαλου»).

Αναπάντητο από τους νομικούς, μέχρι αργά χθες το απόγευμα, παρέμενε το ερώτημα σε σχέση με τις επιπτώσεις που έχουν οι αποφάσεις του ΣτΕ για τον «νόμο Κατρούγκαλου» για όσους συνταξιούχους ήδη έχουν προσφύγει δικαστικά διεκδικώντας τα «κλεμμένα» από τις παράνομες, με βάση την προηγούμενη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, μειώσεις του 2012.

Κατά μια άποψη, όσοι έχουν ήδη υποβάλει προσφυγές δεν επηρεάζονται. Ομως, δεν αποκλείεται, όπως ανέφεραν δικηγόροι που από την πρώτη ανάγνωση των αποφάσεων κατέληξαν σε διαφορετική εκτίμηση, τα πρωτοδικεία και τα εφετεία να λάβουν υπόψη τη νέα κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας και να θεωρήσουν, τελικά, ορθές τις περικοπές αυτές.

Οι οριστικές απαντήσεις όσον αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα αναμένονται εντός των αμέσως επόμενων ημερών.

Άκυρο και το «μαχαίρι» στις επικουρικές, αλλά μπορεί να μείνουν στα ίδια επίπεδα

«Μικρό καλάθι» πρέπει να κρατούν και οι δικαιούχοι περισσότερων από 260.000 επικουρικών συντάξεων, οι οποίες επανυπολογίστηκαν στα μέσα του 2016, με βάση τον «νόμο Κατρούγκαλου», παρά το γεγονός ότι το ΣτΕ έκρινε ότι η διαδικασία αυτή ήταν αντισυνταγματική! Η Ολομέλεια του Ανώτατου Δικαστηρίου κατέληξε στην κρίση αυτή εκτιμώντας ότι δεν έγινε συνταγματικά ορθά, επειδή δεν είχε προηγηθεί αναλογιστική μελέτη σε σχέση με τη βιωσιμότητα των φορέων επικουρικής ασφάλισης.

Όμως, το ΣτΕ δεν επιβάλλει επί της ουσίας την -έστω, από εδώ και στο εξής- διόρθωση των συντάξεων που περικόπηκαν πριν από περίπου 4 χρόνια. Εμμέσως, με βάση τις χθεσινές αποφάσεις, οι επικουρικές μπορούν να διατηρηθούν στα ίδια επίπεδα με τα σημερινά, αλλά η κυβέρνηση θα πρέπει το αργότερο εντός 6 μηνών να φέρει ένα νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο, βάσει του οποίου η διαδικασία (μειώσεις) αυτή τη φορά θα έχει όλες τις... τυπικές προϋποθέσεις και δεν θα υπάρχει κανένα πρόβλημα στη διαιώνισή τους.

«Το δικαστήριο έχει την ευχέρεια να καθορίσει σε εξαιρετικές περιπτώσεις χρόνο επελεύσεως των συνεπειών της ακυρώσεως μεταγενέστερο και από την ημερομηνία δημοσιεύσεως της ακυρωτικής απόφασης, στην προκειμένη δε περίπτωση, εν όψει του επιτακτικού δημοσίου συμφέροντος, να υφίσταται νόμιμο καθεστώς κοινωνικής ασφάλισης, οι συνέπειες της αντισυνταγματικότητας των διατάξεων του ν. 4387/2016 (για τις περικοπές στις επικουρικές, το 2016) πρέπει να επέλθουν έξι μήνες μετά τη δημοσίευση της 1891/2019 αποφάσεως (από την Παρασκευή 4 Οκτωβρίου '19 και μετά), προκειμένου να παρασχεθεί η δυνατότητα στον νομοθέτη, αφού λάβει γνώση του σκεπτικού της ακυρωτικής απόφασης, να προβεί σε νέα, σύμφωνη με το Σύνταγμα, ρύθμιση του ζητήματος που αφορούν οι κριθείσες ως αντισυνταγματικές διατάξεις» αναφέρεται χαρακτηριστικά στις σχετικές αποφάσεις.

Άρα, επί της ουσίας, είναι στη διακριτική ευχέρεια της κυβέρνησης να δώσει μικρές αυξήσεις και αναδρομικά για 6 μήνες το πολύ ή ακόμη και να διατηρήσει ως έχουν τις επικουρικές, ψηφίζοντας έναν νέο νόμο μέσα στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Τη δυνατότητα να διεκδικήσουν τα «κλεμμένα» για το χρονικό διάστημα μέχρι την ψήφιση του επικείμενου, νέου ασφαλιστικού νομοσχεδίου ενδέχεται να έχουν μόνο όσοι συνταξιούχοι ήδη έχουν προσφύγει κατά των μειώσεων του 2016.

Ωστόσο, και στην περίπτωση αυτή, από το περιεχόμενο των αποφάσεων του ΣτΕ για τον «νόμο Κατρούγκαλου» δεν θεωρείται δεδομένο.