Εύθραυστο «deal» στο Βερολίνο με περίσσευμα υποκρισίας

Χωρίς να συναντηθούν Χαφτάρ - Σάρατζ συμφωνήθηκε τήρηση του εμπάργκο όπλων και μη στρατιωτική λύση στη Λιβύη

Από τον Γιώργο Τραπεζιώτη

Aποφάσισαν για τη Λιβύη χωρίς τους Λίβυους! Αφού πρώτα ξεπέρασαν (;) τις δικές τους διαφορές -ενώ οι Σάρατζ και Χαφτάρ βρίσκονταν «έγκλειστοι» σε παρακείμενους χώρους, αρνούμενοι να συναντηθούν-, οι συμμετέχοντες στην πολυαναμενόμενη διάσκεψη για τη χώρα της Βόρειας Αφρικής που πραγματοποιήθηκε χθες στο Βερολίνο με την απουσία της Ελλάδας, αλλά με τον Ερντογάν να δίνει εμφατικό «παρών», κατέληξαν σε δέσμη αποφάσεων ιδιαίτερα χαμηλών προσδοκιών για τα μελλούμενα στη Λιβύη.

Η ομολογουμένως εύθραυστη συμφωνία που επιτεύχθηκε έπειτα από διαβουλεύσεις που διήρκεσαν σχεδόν πέντε ώρες, αγνοώντας προκλητικά τις απολύτως δικαιολογημένες ελληνικές ανησυχίες για τα επικίνδυνα παιχνίδια που παίζει η Τουρκία στο λιβυκό μέτωπο, περιλαμβάνει την παραδοχή ότι δεν μπορεί να υπάρξει στρατιωτική λύση για την κρίση της Λιβύης. 

Αντίθετα, με όρους απόλυτα νεοαποικιακούς και ιμπεριαλιστικούς, καταγράφηκε η άποψη για την προώθηση μιας λύσης πολιτικού χαρακτήρα, αν κι εδώ γεννώνται πολλά ερωτήματα, τα οποία προκύπτουν όχι τόσο από τη διάθεση που υπήρξε για να αναβαθμιστεί σε εκεχειρία διαρκείας η κατάπαυση του πυρός στη χώρα ανάμεσα στα αντίπαλα στρατόπεδα όσο από την υποκριτική άποψη περί διασφάλισης και ενίσχυσης της συμφωνίας για την τήρηση του εμπάργκο όπλων μέσω του μπλοκαρίσματος της υποστήριξης των εμπλεκομένων στις μάχες.

Οξύμωρο σχήμα, αν σκεφτεί κανείς πως απροκάλυπτα πρώτη και καλύτερη η Τουρκία έχει στείλει στρατιωτικές δυνάμεις στη Λιβύη, ενώ κανείς δεν διαψεύδει ότι στο πλευρό των δυνάμεων του Φαγιέζ αλ Σάρατζ, με τον οποίο κάνει «δουλειές» ο Ερντογάν, επιχειρούν περίπου 2.000 Σύροι μαχητές.

Στα βήματα που συμφωνήθηκαν να γίνουν τις επόμενες μέρες συμπεριλαμβάνεται και η δημιουργία επιτροπών που θα χρεωθούν την επιτήρηση της υλοποίησης των συμφωνηθέντων, ενώ, όπως έγινε αργότερα γνωστό, στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου θα ακολουθήσει νέα συνάντηση των εμπλεκόμενων μερών – διαδικασίες πιο διευρυμένες, στις οποίες, όπως τόνισε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας, θα συμμετάσχουν κι άλλες χώρες που δεν έλαβαν μέρος στη διάσκεψη του Βερολίνου.

Αν σε αυτές βρίσκεται και η Ελλάδα παρέμεινε ασαφές χθες, αν και η γερμανική προκλητικότητα των τελευταίων 24ώρων κορυφώθηκε την Παρασκευή με την απόπειρα να προσκληθεί την τελευταία στιγμή στο Βερολίνο η Τυνησία - κάτι που η Τύνιδα απέρριψε.

Στο περιθώριο της συνάντησης στο Βερολίνο αξιοσημείωτη ήταν η αποχώρηση του Ερντογάν στη διάρκεια των εργασιών της διάσκεψης, ενώ κάποια στιγμή αποχώρησε και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο. Μάλιστα, όπως μετέδιδαν τα διεθνή μέσα, «τον Τούρκο πρόεδρο αντικατέστησε στις διαβουλεύσεις ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Μεβλούτ Τσαβούσογλου», ενώ δεν έγιναν γνωστοί οι λόγοι της αποχώρησης του «σουλτάνου».

Πάντως πριν από την έναρξη των επίσημων εργασιών της διάσκεψης ο Τούρκος πρόεδρος είχε την ευκαιρία να συναντηθεί κατ' ιδίαν με τον Βλαντιμίρ Πούτιν και την Ανγκελα Μέρκελ, ενώ συναντήσεις με τους Ντι Μάιο και Πομπέο είχε και ο Τσαβούσογλου.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η διάσκεψη έγινε υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Η αστυνομία λόγω της παρουσίας των υψηλών προσκεκλημένων από νωρίς το πρωί της Κυριακής είχε αποκλείσει μεγάλα τμήματα του κέντρου της πρωτεύουσας.

Σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, επιστρατεύτηκαν για τα έκτακτα μέτρα πάνω από 4.500 αστυνομικοί, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι είχε αποκλειστεί για τα ιδιωτικά αεροσκάφη και ο εναέριος χώρος σε ακτίνα 55 χιλιομέτρων και ύψος 3.000 μέτρων από την Καγκελαρία!

Συμπεράσματα με χαμηλές προσδοκίες και «ευχολόγια»

Κρατώντας χαμηλά τον πήχη των προσδοκιών για όσα προέκυψαν από τη διάσκεψη του Βερολίνου, η «οικοδέσποινα» Ανγκελα Μέρκελ αρκέστηκε χθες να δηλώσει στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, που ουσιαστικά έκλεισε τη διαδικασία της διαβούλευσης στη γερμανική πρωτεύουσα, ότι «μπορούμε να πούμε ότι όλοι συμφώνησαν ότι θέλουμε να σεβαστούμε το εμπάργκο όπλων». Πρόσθεσε δε ότι στο ίδιο πλαίσιο συμφωνήθηκε ακόμη ότι δεν μπορεί να υπάρξει στρατιωτική λύση στην κρίση της Λιβύης, μιας και κάτι τέτοιο απλώς θα επιδείνωνε το ανθρωπιστικό πρόβλημα στη χώρα.

Η καγκελάριος μίλησε ακόμη για μια νέα πολιτική προσπάθεια και για μια ώθηση στη στήριξη των προσπαθειών των Ηνωμένων Εθνών, την ώρα που ο Χάικο Μάας έδινε γενικόλογες υποσχέσεις για το εγγύς μέλλον. «Το θέμα δεν λήγει σήμερα, γι' αυτό δημιουργήσαμε και επιτροπές» για την επιτήρηση των συμφωνηθέντων για τη Λιβύη, είπε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, διευκρινίζοντας ότι σε αυτές θα κληθούν να συμμετάσχουν και κράτη που δεν εκπροσωπήθηκαν στη διάσκεψη του Βερολίνου, χωρίς πάντως να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις.

Από την πλευρά του ο γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δεσμεύτηκε να οργανωθεί στη Γενεύη μια συνάντηση της στρατιωτικής επιτροπής που θα συσταθεί για τη Λιβύη τις επόμενες μέρες, ενώ στάθηκε στη δέσμευση όλων των μερών στη διάσκεψη για την «προστασία των αμάχων» στη χώρα της Βόρειας Αφρικής.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε από την πλευρά του ότι οι δύο εμπόλεμες πλευρές της σύγκρουσης στη Λιβύη δεν κατάφεραν να αρχίσουν «σοβαρό διάλογο» κατά τη διάρκεια της διεθνούς διάσκεψης.

«H διάσκεψη ήταν πολύ χρήσιμη (...) αλλά είναι σαφές ότι επί του παρόντος δεν επιτεύχθηκε η έναρξη σοβαρού και σταθερού διαλόγου» μεταξύ του Φαγέζ αλ Σάρατζ και του Χαλίφα Χαφτάρ, δήλωσε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας, ενώ ο Μάικ Πομπέο μέσω twitter τόνισε ότι έγινε ένας παραγωγικός διάλογος, σημειώνοντας πως οι ΗΠΑ στέκονται στο πλευρό του λαού της Λιβύης, καθώς εργάζονται για την οικοδόμηση ενός ασφαλούς μέλλοντος, χωρίς βία και ξένη παρέμβαση.

Τέλος, κι ενώ για τα αποτελέσματα της διάσκεψης του Βερολίνου αναμένεται να ενημερωθούν σήμερα, κατά τη συνάντησή τους στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ε.Ε., ο Ιταλός πρωθυπουργός Τζουζέπε Κόντε δήλωνε ότι η Ρώμη είναι έτοιμη να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην παρακολούθηση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στη Λιβύη.