Το (ηθικό) πλεονέκτημα του κρατισμού

Γιατί ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας πιστεύει τον κ. Τσίπρα ή πολιτικούς σαν αυτόν

O κ. Τσίπρας, προσπαθώντας να δικαιολογήσει τη διατήρηση του ΕΝΦΙΑ που θα καταργούσε, είπε ότι ο ΕΝΦΙΑ, σε ό,τι αφορά τη μεγάλη ιδιοκτησία, δεν είναι ένας άδικος φόρος. «Η μεγάλη ιδιοκτησία με κάποιον τρόπο αποκτήθηκε» πρόσθεσε με υπονοούμενο. Η ιδέα ότι η συσσώρευση πλούτου συνδέεται με διαφθορά και εκμετάλλευση δεν ανήκει μόνο στον κ. Τσίπρα, αλλά σε ένα μεγάλο, αν όχι το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας.

Θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος πώς μια χώρα με τόσο περιορισμένη ιδιωτική οικονομία έχει τέτοια προκατάληψη για την οικονομία της ελεύθερης αγοράς. Η απάντηση βρίσκεται στην ερώτηση. Εχουμε μια ακραία προκατάληψη εναντίον της ελεύθερης αγοράς, γιατί απλούστατα δεν είναι κάτι που γνωρίζουμε και βιώνουμε. Στην Ελλάδα η δημιουργία πλούτου πάρα πολλές φορές είναι το αποτέλεσμα παρανομίας ή διαφθοράς. Από το αυθαίρετο, τον διορισμό με πλαστό πτυχίο, την πανάκριβη εργολαβία, τα τυχερά από την είσπραξη «γρηγορόσημου», η πλειονότητα των περιπτώσεων παράνομου πλουτισμού σχετίζεται με το κράτος.

Υπάρχει ένας ιδιότυπος διαχωρισμός όταν εξετάζουμε τον πλουτισμό στην Ελλάδα. Δεν μας ενδιαφέρει η μέθοδος του πλουτισμού, αλλά η ύπαρξη του πλούτου και μόνο υποδηλώνει ότι κάποια απάτη έχει προηγηθεί. Ο πλούτος του Τσοχατζόπουλου απάτη, αλλά και ο πλούτος του Jeff Bezos της Amazon επίσης απάτη. Αυτό συμβαίνει γιατί, καταρχάς, κρίνουμε εξ ιδίων τα αλλότρια. Επειδή στο δικό μας κρατικιστικό σύστημα η κοινωνική και η οικονομική ανέλιξη σχετίζονται με τη διαφθορά και την κομπίνα, νομίζουμε ότι οπουδήποτε αλλού συναντούμε πλούτο θα συμβαίνει το ίδιο πράγμα.

Ο δεύτερος και πιο σημαντικός λόγος είναι ότι θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο πλούτος είναι απαραιτήτως προϊόν αθέμιτων μέσων. Γιατί, αν αυτό δεν συνέβαινε, τότε όλα τα πνευματικά εφόδια παραγοντισμού, διαφθοράς και διαπλοκής που έχουμε αποκτήσει μπορεί και να αποδειχθούν άχρηστα στο μέλλον, και κανείς δεν επιθυμεί απαρχαιωμένες δεξιότητες. Η πιθανότητα να μπορεί κάποιος να δημιουργεί πλούτο παρέχοντας προϊόντα ή υπηρεσίες που οι συμπολίτες ελεύθερα επιλέγουν μάς τρομάζει ως ιδέα. Εχουμε ως κοινωνία συνηθίσει στα δανεικά, τα ΕΣΠΑ και γενικώς στο εύκολο χρήμα, και κάτι που θα καταδείκνυε την ηθική και την οικονομική παρακμή αυτού του συστήματος δημιουργεί υπαρξιακούς φόβους. Αν όχι η πλειονότητα, τουλάχιστον ένα μεγάλο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας πιστεύει τον κ. Τσίπρα ή πολιτικούς σαν τον Τσίπρα όχι γιατί δεν καταλαβαίνει ότι λένε συνεχώς ψέματα, αλλά γιατί τα ψέματά τους εμπεριέχουν τις βαθύτερες «αλήθειες» της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Αυτό είναι το ηθικό πλεονέκτημα του κρατισμού και ειδικότερα της Αριστεράς. Και αν στον έβδομο χρόνο της κατάρρευσης αυτού του πλεονεκτήματος η λεγόμενη Κεντροδεξιά δεν έχει καταφέρει να κερδίσει ούτε έναν ιδεολογικό πόντο, είναι γιατί αυτές οι βαθύτερες «αλήθειες» είναι και το δικό της δόγμα.

Ναπολέων Λιναρδάτος*

*Τραπεζικός στη Νέα Υόρκη