Η διεκδίκηση των εθνικών ταυτοτήτων

Οι κήρυκες του ισοπεδωτικού διεθνισμού διαψεύσθηκαν από τα γεγονότα

Ούτε η παγκοσμιοποίηση έφερε το τέλος των εθνικών ταυτοτήτων ούτε η ευρωπαϊκή ενοποίηση οδηγεί στο τέλος των εθνικών κρατών. Το έθνος ως αξία, ως βίωμα, ως ζωντανή κοινότητα, ως σύνολο ανθρώπων με κοινή συνείδηση παρελθόντος και κοινά οράματα για το μέλλον δεν ανήκει στο παρελθόν.

Οι θαυμαστές της μεταεθνικής εποχής και οι κήρυκες του ισοπεδωτικού διεθνισμού διαψεύσθηκαν. Η εθνική ταυτότητα βρίσκεται στο επίκεντρο αναζητήσεων και συγκρούσεων. Αλλοι επιχειρούν να διακηρύξουν την εθνική ταυτότητά τους αποχωρώντας από πολυεθνικές συνεργασίες. Παράδειγμα, οι Αγγλοι με το Brexit. Αλλοι ζητούν απόσχιση από το κράτος στο οποίο ανήκουν. Παράδειγμα, οι Καταλανοί και οι Κούρδοι (Ιράκ). Αλλοι ζητούν μεγαλύτερη αυτονομία μέσα στο κράτος στο οποίο ζουν.

Παράδειγμα, οι Κορσικανοί στη Γαλλία, οι βόρειες επαρχίες στην Ιταλία. Αλλοι συγκρούονται ενόπλως με την κεντρική κυβέρνηση. Παράδειγμα, οι ρωσόφωνοι της Ουκρανίας. Αλλοι κλέβουν την Ιστορία των γειτόνων τους για να κατασκευάσουν μια τεχνητή εθνική ταυτότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι Σκοπιανοί, οι οποίοι ασεβούν κατά της ελληνικής Ιστορίας. Αλλοι δίνουν μάχες με τη Βουλή, τη Δικαιοσύνη και την αστυνομία της χώρας στην οποία κατοικούν για να διαφυλάξουν την εθνική ταυτότητα, τη γη και τα δικαιώματά τους. Παράδειγμα, οι Ελληνες Βορειοηπειρώτες στην Αλβανία. Και άλλοι συγκινούνται με γεγονότα που τονώνουν την εθνική υπερηφάνεια τους. Παράδειγμα, οι Ελληνες της Κύπρου, οι οποίοι ενθουσιάσθηκαν από την υπέρπτηση δύο αεροσκαφών της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας κατά τον εορτασμό της Κυπριακής Ανεξαρτησίας, την 1η Οκτωβρίου.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση αντιμετωπίζει με αμηχανία την έκρηξη αυτού του κύματος εθνικών αναζητήσεων και διεκδικήσεων. Χαρακτηρίζει παράνομο το δημοψήφισμα των Καταλανών και, κατά τη γνώμη μου, ορθώς πράττει. Ομως, δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί τα περισσότερα κράτη-μέλη της Ε.Ε. αναγνώρισαν την απόσχιση των Αλβανών του Κοσόβου από τη Σερβία. Δύο μέτρα και δύο σταθμά; Στην περίπτωση αυτή δικαιώνεται η Ελλάς, η οποία ανήκει στη μειοψηφία των Ευρωπαίων που δεν αναγνώρισαν την ανεξαρτησία του Κοσόβου (Κοσσυφοπέδιο).

Η επιβίωση των εθνικών κρατών και η αναβίωση των εθνικών ταυτοτήτων πρέπει να μας απασχολήσουν σοβαρά στο εσωτερικό της χώρας μας. Ανάμεσα στο ένα άκρο, που είναι ο ρατσισμός και η εθνική αλαζονεία, και στο άλλο άκρο, που είναι η ισοπέδωση των εθνικών χαρακτηριστικών και ο αφελληνισμός της Παιδείας, υπάρχει η μέση λύση: Ο υγιής πατριωτισμός, ο σεβασμός στην Ορθοδοξία, στην ελληνική γλώσσα και την Ιστορία μας, με παράλληλο σεβασμό προς τους άλλους λαούς και τους άλλους πολιτισμούς. Ας διαφυλάξουμε την εθνική ιδιοπροσωπία μας με τρόπο ειρηνικό και όχι συγκρουσιακό. Ο Ελληνισμός καλείται να συμβάλει δημιουργικά στην παγκόσμια συζήτηση για τη σημασία των εθνικών ταυτοτήτων!

Κωνσταντίνος Χολέβας

*Πολιτικός επιστήμων