Εκρηκτικό μείγμα

Η αντικατάσταση εργαζομένων από «μηχανές» και η εισβολή των μεταναστών

Από τον
Δημήτρη Παπαγεωργίου*

Την εβδομάδα που πέρασε ένα αυτοκίνητο της γνωστής υπηρεσίας Uber, το οποίο δεν οδηγούσε άνθρωπος αλλά ένα κομμάτι software, ενεπλάκη σε ένα δυστύχημα που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο μιας νεαρής γυναίκας. 

Το συγκεκριμένο περιστατικό, που υπεραναλύθηκε στη χώρα μας, έφερε στο επίκεντρο της δημοσιότητας την προσπάθεια των εταιριών να αντικαταστήσουν μεγάλο μέρος των εργασιών που ανήκουν στους ανθρώπους με τεχνολογικά επιτεύγματα. Οι θέσεις των «οδηγών», είτε αυτοί είναι σε ταξί είτε σε Uber ή σε φορτηγά που κάνουν μεταφορές, είναι κατά πάσα πιθανότητα ο πρώτος τομέας εργασίας του αιώνα μας στον οποίο οι άνθρωποι θα αντικατασταθούν ολοκληρωτικά.

Δεν θα ασχοληθούμε με τα της ελληνικής πραγματικότητας όπου οι οδηγοί ταξί και οι οδηγοί Uber δέρνονται στους δρόμους, τη στιγμή που ο κλάδος και των δύο είναι θνησιγενής. Δεν θα ασχοληθούμε ούτε με το «ηθικό ερώτημα» της αντικατάστασης, καθώς οι οδηγοί δεν θα είναι ο μόνος εργατικός κλάδος που θα εξαλειφθεί από την τεχνολογία.

Αυτό που αξίζει να κάνουμε είναι να δούμε τη συγκεκριμένη εξέλιξη, η οποία έρχεται ως μόνο ένα κομμάτι ενός πολύ εκρηκτικού μείγματος: του μείγματος της εξάλειψης ολόκληρων τομέων εργασίας και της αύξησης του αριθμού των ανθρώπων που χρειάζονται δουλειές μηδενικής ή και μικρής ειδίκευσης, τις δουλειές, δηλαδή, που θα λέγαμε ότι ανήκουν στην «εργατική τάξη». Και η αύξηση του αριθμού αυτού συμβαίνει μέσω της μετανάστευσης, καθώς οι άνθρωποι που κατά εκατοντάδες χιλιάδες εισρέουν στην Ευρώπη είναι στο μεγαλύτερο μέρος τους αυτοί οι οποίοι ψάχνουν αυτές ακριβώς τις δουλειές. Σίγουρα θα υπάρχουν κάποιοι ποιητές, κάποιοι φιλόσοφοι και κάποιοι γιατροί ανάμεσά τους, αλλά η εμπειρία της μετανάστευσης των τελευταίων δεκαετιών δείχνει ότι η συντριπτική πλειονότητά τους θα θέλει να ανταγωνιστεί με τους λιγότερο ειδικευμένους ιθαγενείς για τις ίδιες θέσεις εργασίας. Θέσεις, όμως, που δεν αυξάνονται, αλλά μειώνονται λόγω της καινοτομίας και της τεχνολογικής εξέλιξης.

Οι μάζες των μεταναστών δεν θα ανταγωνιστούν μόνο με τους σημερινούς «οδηγούς», αλλά και με ένα κομμάτι αυτών που παλαιότερα ανήκαν στη μεσαία τάξη. Σκεφτείτε τώρα ότι σήμερα ήδη μεγάλος αριθμός ανθρώπων πιέζεται προς τα κάτω, από τις μεσαίας τάξης δουλειές του στην ανεργία ή σε δουλειές λιγότερο ασφαλείς με μικρότερη αμοιβή, και την ίδια στιγμή τον βάζεις να ανταγωνιστεί με έναν άλλο τεράστιο αριθμό ανθρώπων.

Η πολιτική ριζοσπαστικοποίηση (με τον έναν ή τον άλλον τρόπο) είναι μόλις το πρώτο στάδιο. Είναι πολύ πιθανόν οι ακραίες πολιτικές καταστάσεις στο μέλλον να αποτελούν τη «φυσιολογικότητα».

*Δημοσιογράφος