Τρεις «αλήθειες» για την Υγεία το 2018: Αλλα λένε υπουργείο, εργαζόμενοι και πολίτες

Τι βελτιώθηκε, τι παρέμεινε στάσιμο και τι χειροτέρεψε φέτος στα δημόσια νοσοκομεία; Οι διαφορετικές απόψεις που εκφράζει η πολιτική ηγεσία, το προσωπικό των νοσηλευτικών ιδρυμάτων και οι φορολογούμενοι που βάζουν βαθιά το χέρι στην τσέπη • Με την υπογραφή του Μιχάλη Κεφαλογιάννη

Ο νέος χρόνος είναι προ των πυλών και συνήθως αυτή είναι κατάλληλη στιγμή για να κάνει το υπουργείο Υγείας τον ετήσιο απολογισμό του σχετικά με το έργο του στον χώρο της Υγείας. Τι βελτιώθηκε, λοιπόν, μέσα στο 2018; Τι έμεινε στάσιμο και τι χειροτέρεψε στα δημόσια νοσοκομεία; Επίσης, ποια είναι η άποψη των πολιτών, που βλέπουν ότι όσο περνάνε τα χρόνια τόσο η υγεία τους από αγαθό μετατρέπεται σε «άπιαστο όνειρο», γιατί τη χρυσοπληρώνουν;

Προτού δουμε όμως αναλυτικά ποια είναι η εικόνα των δημόσιων νοσοκομείων και της ιατροφαρμακευτικής κάλυψης των ασθενών, ας μάθουμε ποια εικόνα έχει το αρμόδιο υπουργείο Υγείας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Προϋπολογισμού που κατέθεσε πρόσφατα στη Βουλή ο υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός, υπάρχει ενίσχυση των δημόσιων δαπανών υγείας κατά 128.500.000 ευρώ, από τα οποία τα 92.500.000 στους κλειστούς προϋπολογισμούς του φαρμάκου και των λοιπών παροχών του ΕΟΠΥΥ και τα 36.000.000 στις λειτουργικές -πλην φαρμάκου- δαπάνες του ΕΣΥ.

«Αυτή η στήριξη αποτελεί συνέχεια της πολύ κρίσιμης ενίσχυσης που δέχτηκε το Δημόσιο Σύστημα Υγείας τα τελευταία τέσσερα χρόνια» είπε ο κ. Ξανθός και τόνισε ότι η σωρευτική αύξηση των πιστώσεων (δηλαδή του ορίου δαπανών) για το ΕΣΥ (νοσοκομεία - υγειονομικές περιφέρειες) την περίοδο 2015-2018 ήταν σε δεδουλευμένη βάση 674.000.000 ευρώ σε σχέση με αυτό που προέβλεπε το προηγούμενο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα (ΜΠΔΣ 2015-2018).

▲ Προσλήψεις
Επίσης, σύμφωνα πάντα με τον κ. Ξανθό, το ΕΣΥ ενισχύθηκε με περισσότερους από 6.000 μόνιμους γιατρούς και λοιπό προσωπικό. Εχουν αναλάβει υπηρεσία 1.648 γιατροί ΕΣΥ και 4.075 νοσηλευτές - λοιπό παραϊατρικό προσωπικό, 4.500 επικουρικοί (2.981 γιατροί και 1.445 λοιπό προσωπικό) και 4.000 συμβασιούχοι μέσω ΟΑΕΔ.

Η αυξητική τάση των δημόσιων δαπανών Υγείας θα συνεχιστεί και τα επόμενα τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με το νέο ΜΠΔΣ 2019-2022, και η συνολική ενίσχυση του ορίου αγορών (πιστώσεων) των νοσοκομείων και του ΕΟΠΥΥ θα ανέλθει στα 476.500.000 ευρώ.

Η καθαρή χρηματοοικονομική θέση (ταμειακά διαθέσιμα - υποχρεώσεις) του ΕΣΥ και του ΕΟΠΥΥ βελτιώνεται συνεχώς και αναμένεται στο τέλος του 2018 το θετικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα για το ΕΣΥ να είναι 161.000.000 ευρώ και για τον ΕΟΠΥΥ 322.000.000 ευρώ.

Για το 2019 προβλέπονται έσοδα 1,942 δισ. ευρώ για το ΕΣΥ και έξοδα 1,866 δισ. Η αγορά φαρμάκων, υγειονομικού υλικού, αντιδραστηρίων, καθώς και η μισθοδοσία επικουρικού προσωπικού και συμβασιούχων είναι απολύτως διασφαλισμένη. Σύμφωνα με τον κ. Ξανθό, οι ανασφάλιστοι στην Ελλάδα εξακολουθούν να είναι πάνω από 2.000.000 άνθρωποι, οι οποίοι με τη χρήση του ΑΜΚΑ τους μπορούν να συνταγογραφούν τα φάρμακά τους, να πραγματοποιούν εργαστηριακές εξετάσεις στις δημόσιες δομές, να νοσηλεύονται ή να χειρουργούνται στα νοσοκομεία δωρεάν, να δέχονται εξειδικευμένη και ακριβή φροντίδα χωρίς καμιά χρέωση.

Στο πρώτο 11μηνο του 2018 περίπου 852.000 ανασφάλιστοι (με ξεχωριστό ΑΜΚΑ) έλαβαν συνταγές για φάρμακα αξίας 205.000.000 ευρώ και για εξετάσεις αξίας 65.000.000 ευρώ.

▲ Δαπάνες
Η δημόσια δαπάνη Υγείας αυξάνεται σταδιακά μετά το δημοσιονομικό χαμηλό του 2014 (4,63% του ΑΕΠ) στο 5,16% του ΑΕΠ το 2017. Το 2014 η σχέση ήταν 58% δημόσια δαπάνη και 42% ιδιωτική, ενώ το 2017 γίνεται 61% και 39% αντίστοιχα.
Το ποσοστό του πληθυσμού που αναφέρει ανικανοποίητες ιατρικές ανάγκες από 4,1% πριν από την κρίση (2009) έφτασε στο 14,4% το 2016 και έπεσε στο 10,9% το 2017.
Ο υπουργός Υγείας είπε πως θα συγκλίνουμε σταδιακά με τους μέσους ευρωπαϊκούς όρους στις δημόσιες δαπάνες Υγείας ως ποσοστό του ΑΕΠ (στην Ελλάδα 5,2%, στην Ευρωπαϊκή Ενωση 6,8% -7% ), στην κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας (στην Ελλάδα 1.650 ευρώ/έτος, τα 2/3 του μέσου όρου στην Ε.Ε.) και στις άμεσες ιδιωτικές δαπάνες υγείας (35% στην Ελλάδα, 15% στην Ε.Ε.).

▲ Ο αντίλογος
H πραγματικότητα είναι... λίγο διαφορετική από αυτή που παρουσίασε ο υπουργός Υγείας κ. Ξανθός στη Βουλή, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ομοσπονδία Ενώσεων Νοσοκομειακών Ιατρών Ελλάδας (ΟΕΝΓΕ), της Ενωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας - Πειραιά (ΕΙΝΑΠ) αλλά και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων Δημόσιων Νοσοκομείων (ΠΟΕΔΗΝ).

H εφαρμογή της αναλογίας μία πρόσληψη προς μία αποχώρηση για τις μονάδες της Υγείας - Πρόνοιας σημαίνει ότι δεν αλλάζει η σημερινή πολύ δύσκολη κατάσταση, με τις τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό όλων των κλάδων και ειδικοτήτων.
Ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα είναι τα 120-150 μονίμως κλειστά κρεβάτια στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), η μερική ή και παντελής έλλειψη ειδικοτήτων γιατρών, νοσηλευτών και λοιπού προσωπικού στα νοσοκομεία κυρίως της περιφέρειας και οι αιμοδοσίες του ΕΣΥ, που αδυνατούν να αξιοποιήσουν τη μεγάλη προσέλευση αιμοδοτών. Ακόμη, οι μεγάλες λίστες αναμονής για ιατρικές εξετάσεις, για αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες και οι συχνές βλάβες που παρουσιάζουν αυτά τα μηχανήματα, που λόγω έλλειψης κονδυλίων δεν επιδιορθώνονται άμεσα. Επίσης, λίστες αναμονής υπάρχουν στα χειρουργεία (από δύο έως έξι μήνες), στις ακτινοθεραπείες (έως τρεις μήνες), για εξετάσεις προγεννητικού ελέγχου κ.λπ.

Οι «προσλήψεις» στην ουσία δεν προσθέτουν, αλλά αντικαθιστούν ένα μέρος του προσωπικού που συνταξιοδοτείται ή απολύεται, όπως οι επικουρικοί γιατροί, όπως λένε οι ενώσεις των γιατρών στα νοσοκομεία.
Για του λόγου το αληθές, έως το τέλος του χρόνου θα αποχωρήσουν 494 επικουρικοί γιατροί επειδή έληξε η θητεία τους και δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η μισθοδοσία τους, όπως ο ίδιος ο υπουργός Υγείας κ. Ξανθός ενημέρωσε το προεδρείο της Ενωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας - Πειραιά (ΕΙΝΑΠ) κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους στις 14 Δεκεμβρίου.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΕΙΝΑΠ: «Ο κ. Ξανθός μας ενημέρωσε πως στις 31 Δεκεμβρίου θα αποχωρήσουν από το ΕΣΥ 494 επικουρικοί γιατροί -331 από τα νοσοκομεία και 161 από τα Κέντρα Υγείας-, καθώς έληξε η θητεία τους αλλά και δεν θα μπορούσε να εξασφαλιστεί η μισθοδοσία τους».
Πάντως, ο υπουργός υποστήριξε πως έχουν γίνει ρυθμίσεις που τους δίνουν τη δυνατότητα να επαναπροσληφθούν άμεσα και πως όσοι δεν τα καταφέρουν θα έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν μία από τις θέσεις που θα προκηρυχθούν το 2019.

Η αυταπάτη του ασθενούς περί «δωρεάν περίθαλψης»

Το γεγονός ότι ο Ελληνας ασθενής πληρώνει από την τσέπη του 300 ευρώ ετησίως για ιατρικές επισκέψεις και διαγνωστικές εξετάσεις αποδεικνύει ότι η «δωρεάν υγεία» είναι ακόμη μία αυταπάτη. Παράλληλα το 21% των πολιτών δηλώνει απογοητευμένο, καθώς δεν έλαβε την ιατρική φροντίδα που είχε ανάγκη, κυρίως λόγω του κόστους, τρεις στους δέκα ασθενείς αδυνατούν να πληρώσουν τα φάρμακά τους λόγω φτώχειας, ενώ περίπου οι μισοί πολίτες νιώθουν μεγάλη ανασφάλεια για την ιατροφαρμακευτική φροντίδα.

Τα παραπάνω στοιχεία αναφέρει η έρευνα για την κατάσταση που επικρατεί στο ΕΣΥ, «HELLAS HEALTH VII», που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2017 από το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής σε συνεργασία με το Κέντρο Μελετών Υπηρεσιών Υγείας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών. Εντύπωση, επίσης, προκαλούν και τα στοιχεία που δημοσιοποίησε τον Μάρτιο του 2018 η Ελληνική Στατιστική Αρχή για τη χρηματοδότηση των δαπανών υγείας. Συγκεκριμένα, το 2016 τα νοικοκυριά πλήρωσαν από την τσέπη τους 5,057 δισ. ευρώ, ποσό που αποτελεί το 34,3% της συνολικής δαπάνης υγείας στη χώρα μας για το ίδιο έτος.

Επίσης η ανυπαρξία της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) και η μακροχρόνια φροντίδα χρόνιων πασχόντων αλλά και το «φιάσκο» με τον οικογενειακό γιατρό ωθούν πολύ συχνά τους πολίτες να πληρώνουν τοις μετρητοίς. Συγκεκριμένα, το 2017 οι Ελληνες πλήρωσαν 600.000.000 ευρώ μόνο για φάρμακά τους...