ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ ΜΕ ΗΠΑ ΥΠΟ ΡΩΣΙΚΟ ΒΛΕΜΜΑ

Η ελληνική πρόταση σύγκλησης της συνόδου της HLCC και το αναβαθμισμένο αμερικανικό ενδιαφέρον για τη ΝΑ Μεσόγειο

Από τον
Αλέξανδρο Τάρκα

Πρόταση για τη σύγκληση της επόμενης συνόδου της Συμβουλευτικής Επιτροπής Υψηλού Επιπέδου (HLCC) Ελλάδας - ΗΠΑ έως τα τέλη Φεβρουαρίου έχει υποβάλει η Αθήνα προς την Ουάσινγκτον διά του νέου υπουργού Εθνικής Αμυνας, ναυάρχου ε.α. Ευάγγελου Αποστολάκη.

Η πρόταση, σύμφωνα με ασφαλείς πηγές της «δημοκρατίας», υπεβλήθη από τον κ. Αποστολάκη υπό την προηγούμενη ιδιότητά του, ως αρχηγού ΓΕΕΘΑ, κατά τις συζητήσεις του Στρατηγικού Διαλόγου των δύο χωρών στην Ουάσινγκτον, στις 13 Δεκεμβρίου. Με δεδομένο ότι η προηγούμενη σύνοδος της ΗLCC είχε πραγματοποιηθεί στην ελληνική πρωτεύουσα στα τέλη Απριλίου του 2018, η πρόταση επανάληψης των συζητήσεων σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα είναι ενδεικτική του αμοιβαίου ενδιαφέροντος για την ταχεία ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας προς αντιμετώπιση των απειλών και προς εδραίωση της ενεργειακής ασφάλειας στη ΝΑ Μεσόγειο. Η συγκεκριμένη περιοχή, ύστερα από μακρά περίοδο υποβάθμισής της στις στρατηγικές προτεραιότητες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Πενταγώνου, ιεραρχείται και πάλι ως «γεωπολιτικό σύνορο» των ΗΠΑ. Επίσης, αν και η αμερικανική πλευρά δεν έχει δώσει ακόμα οριστική απάντηση, εκτιμάται ότι η σύγκληση της HLCC τον Φεβρουάριο -ή, έστω, τον Μάρτιο- θα λύσει σειρά επειγόντων ζητημάτων, πριν από το «πάγωμα» όλων των διαβουλεύσεων εν όψει των βουλευτικών εκλογών στην Ελλάδα.

Κατά τις ίδιες πηγές, μείζον θέμα της διμερούς αμυντικής συνεργασίας παραμένει η αναθεώρηση ή μη του νομικού καθεστώτος και σειράς διατάξεων της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA), που υπεγράφη τον Ιούλιο του 1990 και, τα τελευταία χρόνια, ανανεώνεται με ετήσιες (δημοσιοποιούμενες) ρηματικές διακοινώσεις. Ο απελθών υπουργός Εθνικής Αμυνας Πάνος Καμμένος είχε προτείνει διεύρυνση του περιεχομένου της MDCA και πανηγυρική υπογραφή νέας διακρατικής συμφωνίας, μαζί με τον Αμερικανό ομόλογό του, στο πλαίσιο της ΔΕΘ (με τιμώμενη χώρα τις ΗΠΑ) τον περασμένο Σεπτέμβριο, αλλά η Ουάσινγκτον είχε απορρίψει την πρόταση με το σκεπτικό τής μη επάρκειας χρόνου για την ολοκλήρωση των νομικών διαδικασιών.

Η αμερικανική πλευρά φέρεται ότι προτιμά τη συνέχιση της πρακτικής των ετήσιων ανανεώσεων διά της διπλωματικής οδού και πως επικεντρώνεται στην εξέταση εναλλακτικών προτάσεων του ελληνικού ΓΕΕΘΑ και του Πενταγώνου των ΗΠΑ για την αξιοποίηση εγκαταστάσεων πέραν της βάσης της Σούδας, κατά το πρότυπο της μεταστάθμευσης drones στη Λάρισα και της χειμερινής εκπαίδευσης πληρωμάτων ελικοπτέρων στο Στεφανοβίκιο. Μόλις προχθές, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος εξέφραζε, εν μέσω των σοβαρών πολιτικών εξελίξεων στην Αθήνα, τη βεβαιότητα ότι η διμερής αμυντική συνεργασία θα συνεχιστεί ομαλά, «καθώς οι μεταβολές στις κυβερνήσεις είναι φυσιολογικές και λειτουργούν οι θεσμοί».

Ο ίδιος ανώτερος αξιωματούχος επιβεβαίωσε το αναβαθμισμένο ενδιαφέρον για τη ΝΑ Μεσόγειο, επισημαίνοντας ότι λεπτομερής σχεδιασμός θα προκύψει μετά τις συσκέψεις του υπουργού Εξωτερικών Μ. Πομπέο με τους επικεφαλής των διπλωματικών αποστολών των ΗΠΑ σε όλον τον κόσμο, που θα πραγματοποιηθούν σήμερα και αύριο στην Ουάσινγκτον. Συσκέψεις θα γίνουν και μεταξύ των Αμερικανών διπλωματών που είναι αρμόδιοι για κάθε περιοχή, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις συναντήσεις του πρεσβευτή στην Αθήνα Τζ. Πάιατ με τον ομόλογό του στην Ιερουσαλήμ Ντ. Φρίντμαν και τον βοηθό υπουργό Εξωτερικών για θέματα ενεργειακών πόρων Φ. Φάνον. Ο πρώτος είχε παραστεί στην τριμερή σύνοδο των ηγετών Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στις 20 Δεκεμβρίου, ενώ ο δεύτερος είχε πρόσφατα περιοδεύσει στην περιοχή. Οι συζητήσεις τους θα αφορούν θέματα ενεργειακής ασφάλειας, ενώ αναζητείται ημερομηνία για τη συμμετοχή του κ. Πομπέο στην επόμενη τριμερή σύνοδο κορυφής.

Η περαιτέρω σύσφιγξη των δεσμών Ελλάδας - ΗΠΑ σημειώνεται σε μια περίοδο αυξημένου ενδιαφέροντος και της Ρωσίας για τη ΝΑ Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι, προχθές Δευτέρα, ακριβώς την ώρα που ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος υποβάθμιζε τις προ μηνών ρωσικές προειδοποιήσεις για «μπλοκάρισμα» της Συμφωνίας των Πρεσπών στον ΟΗΕ, η Μόσχα επανερχόταν με νεότερη ανακοίνωσή της, καταδικάζοντας τις «εξωτερικές παρεμβάσεις» και προαναγγέλλοντας εξέταση του ζητήματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Το σχετικό δικαίωμα παρέχεται βάσει της Απόφασης 845 του Ιουνίου του 1993 (ως συνέχεια της Απόφασης 817 του Απριλίου του 1993, που καθιέρωνε τον όρο «ΠΓΔΜ»), καθώς ο γ.γ. του ΟΗΕ καλείται να ενημερώνει το Συμβούλιο Ασφαλείας για την πρόοδο στην επίλυση των διαφορών μεταξύ της Αθήνας και των Σκοπίων.

Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται να μην ανησυχεί «ούτε για το νομικό σκέλος» του ζητήματος στον ΟΗΕ «ούτε για τη συντριπτική πλειονότητα των κρατών» που θα στηρίξουν τη βούληση των κυβερνήσεων της Ελλάδας και της ΠΓΔΜ, αλλά το αντικειμενικό γεγονός είναι ότι, όπως είχε προβλέψει η «δημοκρατία» από τον Ιούνιο, η Συμφωνία των Πρεσπών έφερε ήδη αποσταθεροποίηση. Η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝ.ΕΛ. διαλύθηκε, η προεκλογική περίοδος θα είναι μακρά και σκληρή και, αντί των αυτάρεσκων δηλώσεων ότι «η Ελλάδα δεν θα είναι μέρος της κρίσης, αλλά της λύσης στα Βαλκάνια», η ελληνική εξωτερική πολιτική εγκλωβίζεται -ύστερα από χρόνια και με πάρα πολύ άσχημο τρόπο- μεταξύ των συμφερόντων των ισχυρών στο Συμβούλιο Ασφαλείας!

Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, το θέμα της ΠΓΔΜ και, γενικότερα, των Βαλκανίων είχε συζητηθεί κατά τις συνομιλίες του πρωθυπουργού Αλ. Τσίπρα με τον Ρώσο πρόεδρο Βλ. Πούτιν στη Μόσχα, στις 7 Δεκεμβρίου. Η ελληνική αντιπροσωπία είχε σχηματίσει την εντύπωση για αλλαγή της ρωσικής πολιτικής προς το ηπιότερο, αλλά η προχθεσινή ανακοίνωση για το Συμβούλιο Ασφαλείας ανατρέπει τα πάντα.

*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη