Τα 28 δισ. ευρώ στα στρώματα διατηρούν τα capital controls!

Οι τράπεζες διστάζουν να άρουν πλήρως τους κεφαλαιακούς ελέγχους στα φυσικά πρόσωπα, φοβούμενες νέα φυγή χρημάτων

Ρεπορτάζ
Γιώργος Χατζηδημητρίου

Ενα ιλιγγιώδες ποσό περί τα 28 δισ. ευρώ, τα οποία παραμένουν εκτός τραπεζικού συστήματος, στα σεντούκια και τα στρώματα, προκαλεί τρόμο στις διοικήσεις των τραπεζών εν όψει της πλήρους απελευθέρωσης των κεφαλαιακών ελέγχων (capital controls).

Οι τράπεζες ανησυχούν ότι η αργή έστω, αλλά σταθερή επιστροφή μετρητών από τα στρώματα σε αυτές ενδέχεται να ανακοπεί βίαια, αν απελευθερωθεί πλήρως η εξαγωγή κεφαλαίων. Και προτείνουν να γίνουν προσεκτικά βήματα, ώστε σε πρώτη φάση να διευκολυνθούν οι επιχειρήσεις και να μετατεθεί για αργότερα η εξαγωγή κεφαλαίων από φυσικά πρόσωπα.

Το θέμα συζητήθηκε στη χθεσινή συνάντηση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ) Γ. Στουρνάρα με τους επικεφαλής των τραπεζών, οι οποίοι, σύμφωνα με πληροφορίες -όσο κι αν στη συνέχεια μέσω «επαγγελματικών διαύλων» επιχειρήθηκε να μετατεθεί η ευθύνη στην πλευρά του υπουργείου Οικονομικών-, εμφανίστηκαν άκρως διστακτικοί να συναινέσουν στο γκρέμισμα και του τελευταίου οχυρού που απέμεινε για την πλήρη άρση των κεφαλαιακών ελέγχων. Από το καλοκαίρι του 2015, όταν οι καταθέσεις έφτασαν στο ιστορικό χαμηλό τους, η αύξηση που έχει σημειωθεί φτάνει τα 15,5 δισ. ευρώ και το μεγαλύτερο μέρος της (13,7 δισ. ευρώ) έχει προέλθει από επιστροφή μετρητών που φυλάσσονταν στα στρώματα, σύμφωνα με υπολογισμούς των αναλυτών των τραπεζών.

Παραμένουν, ωστόσο, ακόμα «εκτός ελέγχου» περί τα 28 δισ. ευρώ, χάρη στα οποία ένα υπολογίσιμο τμήμα πολιτών συντηρεί ένα ανεκτό επίπεδο διαβίωσης. Υπό κανονικές συνθήκες, όπως λένε αρμόδιοι παράγοντες, οι καταθέσεις θα έπρεπε να έχουν ενισχυθεί ήδη σημαντικά λόγω των αυξημένων εισπράξεων από τον τουρισμό, ωστόσο φαίνεται ότι τα χρήματα αυτά κατατίθενται απευθείας στο εξωτερικό.

Μείωση καταθέσεων

Να σημειωθεί ότι τα εννιά τελευταία χρόνια, από τον Δεκέμβριο του 2009 έως τον Δεκέμβριο του 2018, οι καταθέσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών έχουν μειωθεί κατά 106,146 δισ. ευρώ (ανέρχονταν σε 237,531 δισ. ευρώ), αγγίζοντας το χαμηλότερο επίπεδό τους τον Ιούλιο του 2015, αμέσως μετά την επιβολή των capital controls, όταν υποχώρησαν στα 120,8 δισ. ευρώ.

Στο πρώτο εξάμηνο του 2015 οι εκροές καταθέσεων από τις τράπεζες έφτασαν τα περίπου 44 δισ. ευρώ, με τις καταθέσεις να σημειώνουν μείωση άνω του 25%. Εκτοτε και έως τα τέλη του 2018, δηλαδή μέσα σε τριάμισι χρόνια, οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν μόλις κατά 10,6 δισ. ευρώ.
Η συρρίκνωση της αποταμίευσης είναι το προφανές αποτέλεσμα της συμπίεσης του διαθέσιμου εισοδήματος και της αύξησης του κόστους των υποχρεώσεων των πολιτών, πρωτίστως εξαιτίας της υπερφορολόγησης. Τυχόν απελευθέρωση, όπως φοβούνται οι τράπεζες, θα σηματοδοτούσε το τελευταίο και καθοριστικό κύμα φυγής κεφαλαίων, σε μια στιγμή που οι διοικήσεις τους προσπαθούν να ξυπνήσουν από την πολυετή αδιαφορία τους και να αναλάβουν τις ευθύνες τους απέναντι στους φορολογουμένους.