Ο νέος θαυμαστός κόσμος της εξωσωματικής γονιμοποίησης

Πρόσφατες καινοτόμες και επαναστατικές τεχνικές μπορεί σήμερα να εξασφαλίσουν σε κάθε γυναίκα να γίνει μητέρα • Με την υπογραφή του Μιχάλη Κεφαλογιάννη 

Πάνω από 5.000.000 παιδιά έχουν έρθει στον κόσμο έως σήμερα με εξωσωματική γονιμοποίηση, ενώ πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από 250.000 παιδιά γεννιούνται κάθε χρόνο στον κόσμο με τη μέθοδο αυτή. Τα τελευταία χρόνια οι εξελίξεις στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής είναι ραγδαίες, με αποτέλεσμα την επιτυχημένη και ασφαλή τεκνοποίηση, ακόμα και σε περιπτώσεις που πριν από λίγα χρόνια ήταν αδύνατη. Νέες καινοτόμες και επαναστατικές τεχνικές μπορεί σήμερα να εξασφαλίσουν σε κάθε γυναίκα να γίνει μητέρα, ανεξάρτητα από το πρόβλημα που αντιμετωπίζει.

▲ Τα στάδια της εξωσωματικής

Η διαδικασία της εξωσωματικής ακολουθεί τα εξής βήματα. Αρχικά, με ενέσεις που κάνει η γυναίκα κάτω από το δέρμα γίνεται διέγερση των ωοθηκών για να ωριμάσουν τα ωάρια.
Στο διάστημα αυτό η γυναίκα παρακολουθείται με υπερηχογραφήματα και λήψεις αίματος για τον έλεγχο των ορμονών. Οταν τα ωάρια ωριμάσουν, και αφού έχει προηγηθεί ελαφριά νάρκωση, συλλέγονται με μια λεπτή βελόνα με διακολπική υπερηχογραφική καθοδήγηση. Η διαδικασία διαρκεί μόλις λίγα λεπτά. Στη συνέχεια τα ωάρια αφαιρούνται και τοποθετούνται στο εργαστήριο.
Λίγο μετά την ωοληψία ο σύντροφος δίνει σπέρμα.
Ακολουθεί η γονιμοποίηση των ωαρίων από τα σπερματοζωάρια, μια διαδικασία που γίνεται στο εργαστήριο της μονάδας εξωσωματικής. Κάποια από τα έμβρυα τοποθετούνται στη μήτρα χωρίς νάρκωση με έναν μικρό καθετήρα, ενώ τα υπόλοιπα καταψύχονται για να χρησιμοποιηθούν σε επόμενη προσπάθεια.
Μετά την εμβρυομεταφορά, η γυναίκα επιστρέφει στο σπίτι της. Δέκα με 12 ημέρες μετά την εμβρυομεταφορά πραγματοποιείται το τεστ κυήσεως.

▲ Αυξημένατα ποσοστά επιτυχίας

Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή εξελίσσεται διαρκώς και ολοένα και περισσότερες τεχνικές αναπτύσσονται προκειμένου να αντιμετωπιστεί η υπογονιμότητα και των δύο φύλων. Οι μεγαλύτερες εξελίξεις εστιάζονται στο εμβρυολογικό εργαστήριο, με κύριο γνώμονα την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ενός περιστατικού. «Στην προσπάθειά μας να μειώσουμε τον χρόνο που απαιτείται για να επιτύχουμε κύηση και τη γέννηση ενός υγιούς παιδιού, είναι απαραίτητο να επιστρατεύσουμε όλα τα μέσα που διαθέτει το σύγχρονο εμβρυολογικό εργαστήριο. Θα πρέπει, λοιπόν, να δημιουργήσουμε τις ιδανικές εργαστηριακές συνθήκες για τα έμβρυα που δημιουργούμε, να ελαχιστοποιήσουμε τις επιπτώσεις στα έμβρυα από την in vitro καλλιέργεια και να αναπτύξουμε στρατηγικές επιτυχούς επιλογής των καταλληλότερων εμβρύων προς μεταφορά» επισημαίνει ο Ερωτας Νικητός, διευθυντής του Εμβρυολογικού Εργαστηρίου Institute of Life.

Τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκαν διάφορες μη επεμβατικές μέθοδοι αξιολόγησης της δυναμικής εμφύτευσης των εμβρύων. Η πιο σημαντική από αυτές φαίνεται ότι είναι η τεχνολογία Time Lapse Imaging (TLI). «Πρόκειται για μη επεμβατική μέθοδο παρακολούθησης της εξέλιξης των εμβρύων με τη χρήση ειδικών επωαστών. Οι συσκευές αυτές διαθέτουν μικροκάμερες που λαμβάνουν φωτογραφίες των εμβρύων επί 24ωρης βάσης και δημιουργούν ένα time lapse βίντεο της in vitro εμβρυϊκής ανάπτυξης. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η ποσοτική και ποιοτική πληροφορία για την εξέλιξη των εμβρύων, χωρίς να επεμβαίνουμε στις συνθήκες καλλιέργειάς τους» προσθέτει.

Ο Προεμφυτευτικός Γενετικός Ελεγχος Ανευπλοειδίας (PGT-A) είναι μια σχετικά πρόσφατη τεχνική στον χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, με την οποία εξετάζεται ένα έμβρυο για χρωμοσωμικές ανωμαλίες, πριν αυτό εμφυτευτεί στη μήτρα της γυναίκας. «Με την τεχνική αυτή ελέγχεται εάν το έμβρυο είναι υγιές και εάν φέρει τον σωστό αριθμό χρωμοσωμάτων (46 για τον άνθρωπο). Ο έλεγχος αυτός πραγματοποιείται συνήθως στα έμβρυα ζευγαριών τα οποία έχουν επαναλαμβανόμενες αποτυχίες ή αποβολές, προκειμένου να εντοπιστούν τα υγιή έμβρυα, μέσα από το σύνολο των εμβρύων που έχουν γονιμοποιηθεί» εξηγεί ο κ. Νικητός.

Οπως τονίζει στη συνέχεια, συνδυάζοντας αυτές τις δύο σύγχρονες και πολύ σημαντικές τεχνολογίες, μπορεί να επιλεχθούν με απόλυτη ακρίβεια τα έμβρυα με υψηλό δυναμικό εμφύτευσης και επομένως να αυξηθούν τα ποσοστά επιτυχίας της εξωσωματικής. «Αποτέλεσμα της επιτυχούς εφαρμογής των νέων εργαστηριακών τεχνολογιών είναι η μείωση του χρόνου αναμονής των ζευγαριών μέχρι την επίτευξη της επιθυμητής υγιούς κύησης» προσθέτει. Τα ποσοστά επιτυχίας εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ηλικία της γυναίκας. Οσο πιο μεγάλη είναι αυτή τόσο λιγότερες οι πιθανότητες να πραγματοποιηθεί εγκυμοσύνη. Σε περίπτωση δανεικών ωαρίων, η πιθανότητα εγκυμοσύνης είναι σημαντικά μεγαλύτερη και μπορεί να φτάσει και το 75%.

Σε περίπτωση αποτυχίας, μπορεί να χρειαστούν επαναλαμβανόμενες προσπάθειες. «Ωστόσο, συστήνεται η επανάληψη της προσπάθειας με μια παύση τριών τεσσάρων μηνών» υπογραμμίζει ο κ. Νικητός.

▲ Ποιες είναι οι ενδείξεις της μεθόδου

Μετά τη συμπλήρωση ενός χρόνου ελεύθερων στοχευμένων επαφών, το ζευγάρι θα πρέπει να αναζητήσει ιατρική συμβουλή από ειδικούς. Επίσης «υποψήφια» για εξωσωματική είναι τα ζευγάρια, στα οποία ο άνδρας έχει κακή ποιότητα σπέρματος ή η γυναίκα αντιμετωπίζει προβλήματα στο αναπαραγωγικό σύστημα που δεν αντιμετωπίζονται φαρμακευτικά ή χειρουργικά. «Η ηλικία της γυναίκας παίζει καθοριστικό ρόλο στη γονιμότητά της και συνήθως είναι και ο λόγος που ένα ζευγάρι απευθύνεται στους ειδικούς. Οσο ο οικογενειακός προγραμματισμός της γυναίκας μετατίθεται τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να αντιμετωπίσει προβλήματα γονιμότητας. Στην περίπτωση που η ηλικία της γυναίκας υπερβαίνει τα 38 έτη, τότε θα πρέπει να αναζητείται ιατρική συμβουλή νωρίτερα του ενός χρόνου» αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Νικητός.

Ελπίδα στις οικογένειες που αδυνατούν να τεκνοποιήσουν

Νέες τεχνικές και πρωτοποριακές τεχνολογίες φέρνουν την ελπίδα τόσο στις οικογένειες, που αδυνατούν να τεκνοποιήσουν, όσο και στο ελληνικό κράτος, που πλήττεται από τη μάστιγα της υπογεννητικότητας και της γήρανσης του πληθυσμού» λέει ο Πάρις Αλεξανδρίδης, διευθύνων σύμβουλος της Μονάδας Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής Institute of Life.
«Η Institute of Life αποδεικνύει με τον πιο περίτρανο τρόπο ότι η Ελλάδα καινοτομεί, η Ελλάδα πρωτοπορεί, μπορεί να πρωταγωνιστήσει και σε παγκόσμιο επιστημονικό επίπεδο και να αποτελέσει πόλο έλξης για όλους τους νέους Ελληνες επιστήμονες που εγκατέλειψαν τη χώρα, λόγω της κρίσης, για να εργαστούν στο εξωτερικό» καταλήγει ο κ. Αλεξανδρίδης (φωτό).

Παιδί με δανεικά ωάρια, αλλά με γενετικό υλικό της μητέρας!

Τα μιτοχόνδρια και η λειτουργία τους θα αποτελέσουν σημαντικό παράγοντα εξελίξεων σε θέματα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στο άμεσο μέλλον.
«Πρόσφατα ανακοινώθηκε από την επιστημονική ομάδας της Institute of Life η πρώτη εγκυμοσύνη με την εφαρμογή της μεθόδου της Μεταφοράς της Μητρικής Ατράκτου σε Ελληνίδα γυναίκα» επισημαίνει ο κ. Νικητός. Οπως εξηγεί, η μέθοδος της Μεταφοράς της Μητρικής Ατράκτου (MST) αποτελεί μια καινοτόμα τεχνική της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Ουσιαστικά, αυτή η μέθοδος έχει εφαρμογή σε δύο κατηγορίες γυναικών: σε γυναίκες φορείς σπάνιων γενετικών μιτοχονδριακών νοσημάτων και σε γυναίκες που παράγουν ωάρια φτωχής ποιότητας. Η ποιότητα των ωαρίων επηρεάζεται από διάφορες συχνές γυναικολογικές παθήσεις, καθώς και από την ηλικία. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι γυναίκες συχνά αδυνατούν να επιτύχουν μια υγιή εγκυμοσύνη χρησιμοποιώντας τα δικά τους ωάρια και έτσι καταφεύγουν στη χρήση δανεικών ωαρίων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αποκτήσουν ένα παιδί με τα γενετικά χαρακτηριστικά της δότριας. Με τη χρήση της MST δίνεται η ευκαιρία στη γυναίκα να αποκτήσει ένα παιδί με το δικό της γενετικό υλικό.

Η αλήθεια για τα φάρμακα

Τα σύγχρονα φαρμακευτικά πρωτόκολλα, τα οποία χρησιμοποιούνται στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, φαίνεται ότι δεν αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου, όπως αρκετοί πίστευαν έως σήμερα. Η Αμερικανική Εταιρία Αναπαραγωγικής Ιατρικής (ASRM) έχει αποφανθεί, ύστερα από ανασκόπηση πολλών επιστημονικών μελετών, πως η υπογονιμότητα είναι εκείνη που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου και όχι τα φάρμακα αντιμετώπισής της.
«Αποτελεί διεθνή πρακτική, βάσει επιστημονικών πρωτοκόλλων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, να εφαρμόζεται εκτενής έλεγχος σε γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν σε προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης και προτού ξεκινήσει οποιαδήποτε χορήγηση φαρμάκων» λέει ο κ. Νικητός.