ΔΥΣΚΟΛΗ ΕΞΙΣΩΣΗ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ

Η Αίγινα ως καθρέφτης των διεργασιών στην κοινωνία

Από τον
Μανώλη Κοττάκη

Πέρασα το τριήμερο στο νησί όπου γεννήθηκα: την Αίγινα. Τα μέσα ενημέρωσης την «ανακάλυψαν» τα τελευταία τέσσερα χρόνια, όταν έγινε ο ΣΥΡΙΖΑ κυβέρνηση. Αίφνης πληροφορήθηκαν ότι πλειάδα στελεχών του κυβερνώντος κόμματος, όπως ο Αλέκος Φλαμπουράρης, ο Γιάνης Βαρουφάκης (τέως συριζαίος), ο Νίκος Βούτσης κ.ά., διαθέτουν οι ίδιοι ή συγγενείς τους εξοχική κατοικία στο νησί. Ποιος... Καζαντζάκης, ποιος... Μόραλης, ποιος... Νικολάου και ποιος... Καπράλος; Το νησί -αστειεύομαι- έγινε γνωστό από την Αριστερά!

Οι τακτικές επισκέψεις του πρωθυπουργού λίγο έλειψε να της αποδώσουν τον χαρακτηρισμό «συριζόνησος», περιγραφή που όμως απέχει παρασάγγας από την πραγματικότητα. Από τις εκλογές του 1974 έως τις εκλογές του 2015 η Ν.Δ. είναι σταθερά πρώτο κόμμα. Μία από τις πρώτες ομιλίες που έκανε ο Κυριάκος ως νεοεκλεγείς βουλευτής, το 2004, ήταν στο νησί. Εχει ενδιαφέρον λοιπόν να παρατηρεί κανείς τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή σε ένα νησί κατεξοχήν κεντροδεξιό, συντηρητικό, και να την αντιστοιχίζει με τους αριθμούς των δημοσιευμένων και αδημοσίευτων δημοσκοπήσεων. Ταιριάζουν.

Οι αδημοσίευτες δημοσκοπήσεις υποστηρίζουν ότι υπάρχει ένα ισχυρότατο ρεύμα «φύγετε από την εξουσία». Το βλέπεις στα πρόσωπα των εκφραστών του. Ολοι σε ρωτούν «πότε;». Οι εντυπώσεις του καφενείου -σας βεβαιώ, πήγα σε πάρα πολλά και συνομίλησα με τους συμπατριώτες μου- συμφωνούν με την ύπαρξη αυτού του ισχυρού ρεύματος «φύγετε». Μόνο που η κουβέντα σού δίνει τη δυνατότητα να καταλάβεις και τις αποχρώσεις, αυτά που δεν πιάνουν τα ραντάρ. Το ρεύμα «φύγετε» είναι διασπασμένο. Μίλησα, μεταξύ πολλών άλλων, και με έναν οδηγό νταλίκας.

Για πολλές δεκαετίες, ανεξαρτήτως αρχηγού της Ν.Δ., ήταν πάντα πρώτος στις κινητοποιήσεις. Τον θυμάμαι το 1984, πολύ νεότερο, να φεύγει με τον πατέρα μου και με άλλους με πούλμαν για να πάνε στη Θεσσαλονίκη να ακούσουν τον... Ευάγγελο Αβέρωφ! Ανύποπτος όσο συζητούσαμε, τον άκουσα να μου αναπτύσσει λόγο υπερδεξιό, υπερσυντηρητικό. Το βλέμμα του, όταν μιλούσε για τις Πρέσπες, δεν είχε εκείνη την παλαιά ηρεμία - έβγαζε φωτιές! Ποιος; Ο πλέον φιλήσυχος πολίτης που έχω συναντήσει στη ζωή μου. Αναζήτησα τα ποσοστά του «Ναι» και του «Οχι» στο δημοψήφισμα, μελέτησα και τα ποσοστά της Ακροδεξιάς στις τελευταίες εκλογές (6,5%) -ποτέ δεν είχε το νησί- και μπήκα αμέσως στο νόημα. Πρώτο συνδυαστικό συμπέρασμα, λοιπόν, είναι ότι το στοίχημα για τη Ν.Δ. είναι να «ενοποιήσει» το «φύγετε». Εύκολο δεν είναι να γυρίσεις πίσω ψήφο που λογίζεται αντισυστημική και εμπνέεται από συνθήματα περί προδοσίας και προδοτών, ούτε ακατόρθωτο όμως.

Παρατήρησα, όμως, και άλλα πράγματα. Τις τρεις αυτές ημέρες ήταν στο νησί και ο υπουργός Επικρατείας Αλέκος Φλαμπουράρης. Διαθέτει οικία τα τελευταία 20 χρόνια. Ο υπουργός δεν άλλαξε τις συνήθειές του. Η αλήθεια είναι ότι αρκετοί συμπολίτες μου ενοχλούνται όταν τον βλέπουν στο στέκι τους και αποφασίζουν να φύγουν. Από την άλλη, όμως -όπως διαπίστωσα-, ο υπουργός δεν αποδοκιμάστηκε.

Τα γνωστά πειραχτήρια, οι σερβιτόροι στη Δημαρχία, του είπαν με το θάρρος της γνωριμίας υπό τύπον αστείου μερικές βαριές κουβέντες -δεν τις αποκαλύπτω-, αλλά ο Φλαμπουράρης είναι εκπαιδευμένος στο διαβρωτικό και ιοβόλο χιούμορ των νησιωτών. Πέραν αυτών, έμαθα και κάτι άλλο, που εξηγεί την παθητικότητα: Η επιδοματική πολιτική λειτουργεί. Πλην Αιγαίου, μεταφορικό ισοδύναμο για τις μετακινήσεις τους με την ακτοπλοΐα εισπράττουν και οι μόνιμοι κάτοικοι νησιών του Αργοσαρωνικού. Κοντά στα 80 ευρώ φτάνει η ετήσια επιδότηση εισιτηρίου προς έκαστον, εξ ου και οι σηκωμένοι ώμοι. Δίπλα στο θηριώδες και αγανακτισμένο «φύγετε», λοιπόν, υπάρχει, εμφανώς ή αφανώς, και ένα κλίμα αδιαφορίας για την πολιτική. Αδιαφορίας που καταντά στο τέλος ανοχή προς την κυβέρνηση. Δεν είναι πλειοψηφικό το ρεύμα της ανοχής απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ, ούτε καν συμπαγές, είναι όμως μειοψηφικό και υπαρκτό.

Εκφράζεται όπως το έλεγε σε φίλες της μια εργαζόμενη σε σούπερ μάρκετ: «Αυτοί με εξαπάτησαν, και είμαι θυμωμένη μαζί τους. Δεν θέλω, όμως, να έρθουν και οι άλλοι». Αορίστως, «οι άλλοι». Αβυσσος. Τέλος, περιττό να υπογραμμίσω ότι διέκρινα πίσω από τις διεργασίες για τις δημοτικές εκλογές στην Αίγινα τα τρία υπαρκτά πολιτικά ρεύματα: αντισυριζέικο, αντιδεξιό, αδιαμόρφωτο λαϊκοπατριωτικό. Την ώρα που ο «Αχαιός» έλυνε τους κάβους για Πειραιά, παρατηρούσα όλο το μωσαϊκό του κόσμου που αναχωρούσε για το λιμάνι και σκεφτόμουν: «Δύσκολο να μπεις στο μυαλό του Ελληνα». Οπως λέει και ο φίλος μου ο Γιάννης Προβής: «Ο Ελληνας για άλλα ενοχλείται και για άλλα ξεσπάει. Δύσκολη εξίσωση». Τελικώς, και αυτές οι εκλογές θα μας χαρίσουν ζωηρές συγκινήσεις.