Πώς η φυσικοθεραπεία μπορεί να εξοικονομήσει πόρους για την Υγεία

Πέρα από τους γνωστούς τομείς (μυοσκελετικά, νευρολογικά, παιδιατρικά περιστατικά), εφαρμόζεται και σε άλλους ασθενείς με διάφορες παθήσεις, όπως ψυχιατρικές, ουρολογικές, καρδιολογικές, αναπνευστικές, γυναικολογικές

Aπό τη
Ρίτα Μελά

Ασος» στο μανίκι της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) μπορεί να γίνει η φυσιοθεραπεία και στη χώρα μας, σύμφωνα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φυσιοθεραπείας Sarah Bazin, που μαζί με συναδέλφους της από τη Μάλτα, το Βέλγιο και την Αγγλία συμμετείχαν στο 27ο Συνέδριο του  Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσιοθεραπευτών (ΠΦΣ), με θέμα «Φυσιοθεραπεία στην Ευρώπη - μια αυτόνομη κλινική προσέγγιση».

Τότε, οι ειδικοί από το εξωτερικό είχαν αναφέρει ότι ο φυσιοθεραπευτής στην ΠΦΥ μπορεί να μειώσει το κόστος νοσηλειών από άσκοπες εισαγωγές και χειρουργεία ασθενών, εξοικονομώντας έτσι πολλά εκατομμύρια ευρώ στο σύστημα υγείας, αλλά και εργατοώρες από τους εργαζομένους, που δεν θα χρειαστεί να μπαινοβγαίνουν στα νοσοκομεία.

Μάλιστα, οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φυσιοθεραπείας ανέφεραν συγκεκριμένα παραδείγματα για τον ρόλο του φυσιοθεραπευτή στη χώρα τους και πώς καταφέρνουν να μειώνουν το κόστος υγείας.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της  Ιρλανδίας, όπου  η λίστα αναμονής στους ορθοπεδικούς και τους ρευματολόγους ήταν πολύ μεγάλη. Ετσι, μετακύλισαν 18.000 ασθενείς στους φυσιοθεραπευτές και ύστερα από φυσιοθεραπείες είδαν ότι μόνο το 7% τελικά χρειάστηκε ορθοπεδικό και μόνο το 11% ρευματολόγο.

Παράλληλα, στη Σκοτία, στη Γλασκόβη, ο αριθμός εισαγωγής ασθενών με κυστική ίνωση ή χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, που πρώτα επισκέφθηκαν τον φυσιοθεραπευτή, μειώθηκε κατά 32%, ενώ οι νοσηλείες ξένων ασθενών ή αστέγων που έκαναν φυσιοθεραπεία μειώθηκαν κατά 40%.  
Επίσης, στην Αγγλία ο φυσιοθεραπευτής συνταγογραφεί φάρμακα αλλά και διαγνωστικές εξετάσεις (π.χ. ακτινογραφίες), καθώς αυτή η ειδικότητα είναι η αιχμή της ΠΦΥ, όπως είπε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Φυσιοθεραπείας Sarah Bazin.
Πέρα από τους γνωστούς τομείς (μυοσκελετικά, νευρολογικά, παιδιατρικά περιστατικά), η φυσικοθεραπεία εφαρμόζεται και σε άλλους ασθενείς με διάφορες παθήσεις, όπως ψυχιατρικές, ουρολογικές, καρδιολογικές, αναπνευστικές, γυναικολογικές, καθώς και στη γηριατρική.

▲ Τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Τι συμβαίνει, όμως, στη χώρα μας; Η φυσικοθεραπεία καλύπτεται από τα Ταμεία;  Ποιες είναι οι πραγματικές ενδείξεις;
«Δυστυχώς, ενώ οι υπηρεσίες φυσικοθεραπείας είναι σε πρώτη προτεραιότητα σε Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία και γενικά σε όλες τις προηγμένες κοινωνίες, λόγω αποτελεσματικότητας και οικονομίας, στην Ελλάδα δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στη θέση που θα έπρεπε» μας λέει ο Γιώργος Μπάκας, τέως πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, και συνεχίζει: «Αυτό οφείλεται κυρίως στην παρέμβαση συμφερόντων που έχουν τη δυνατότητα επηρεασμού της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Υγείας, ώστε να αφαιρεί οικονομικούς πόρους που απαιτούνται για τη φυσικοθεραπεία και να τους τοποθετεί σε άλλες παροχές, με λιγότερη αποτελεσματικότητα».
Οι υπηρεσίες φυσικοθεραπείας παρέχονται από τα ασφαλιστικά ταμεία και τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες περισσότερο από 50 χρόνια.
Οι φυσιοθεραπευτικές παροχές που χορηγεί ο ΕΟΠΥΥ είναι για 20 συνεδρίες τον χρόνο με κόστος 15 ευρώ έκαστη.  Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Μπάκα, οι 20 συνεδρίες τον χρόνο δεν επαρκούν στις περισσότερες περιπτώσεις.          
«Ο φυσικοθεραπευτής ποτέ δεν έχει εισπράξει 15 ευρώ/συνεδρία, διότι υπάρχουν το claw back (αυτόματη επιστροφή) και το rebate (αναγκαστική έκπτωση), που μειώνουν τη φυσικοθεραπευτική επίσκεψη σε λιγότερο από 5 ευρώ (!), γεγονός που κάνει το εργαστήριο φυσικοθεραπείας της γειτονιάς να υποφέρει οικονομικά, με αποτέλεσμα πολλά εργαστήρια να έχουν κλείσει και οι συνάδελφοι να έχουν φύγει στο εξωτερικό προς αναζήτηση εργασίας. Εδώ, θα πρέπει να προστεθεί ότι ο ΕΟΠΥΥ σπανίως πληρώνει στην ώρα του. Γι' αυτό είναι καιρός πλέον να σταματήσει να διαιωνίζεται ο άδικος και ισοπεδωτικός μηχανισμός του claw back, που πιέζει υπερβολικά το μικρό εργαστήριο και τον έντιμο επαγγελματία υγείας. Θα πρέπει όλοι οι σύλλογοι των παρόχων υπηρεσιών υγείας (ΠΙΣ, ΙΣΑ, Παν. Φαρμακευτικός Σύλλογος, ΠΣΦ) να αντιδράσουν, ώστε να καταργηθεί το μέτρο αυτό, επαναφέροντας τον υγειονομικό κλάδο σε μια κανονικότητα».

▲ Ελλείψεις φυσικοθεραπευτών στο ΕΣΥ

Δραματικές είναι οι ελλείψεις φυσικοθεραπευτών στο ΕΣΥ, με συνέπεια το οικονομικό βάρος από τις περίπου 600 κενές θέσεις στα δημόσια νοσοκομεία και τα κέντρα αποκατάστασης να μετακυλίεται στους ασθενείς. Μάλιστα, επανειλημμένα ο  Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών έχει καλέσει τα τελευταία χρόνια την πολιτική ηγεσία να προχωρήσει άμεσα σε προσλήψεις του αναγκαίου προσωπικού στα δημόσια νοσοκομεία και τα κέντρα αποκατάστασης, τα οποία αδυνατούν να εξυπηρετήσουν χιλιάδες ασθενείς που χρειάζονται αποκατάσταση έπειτα από έναν σοβαρό τραυματισμό ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΣΦ, στα δημόσια νοσοκομεία όλης της χώρας υπηρετούν σήμερα 600 φυσικοθεραπευτές, ενώ άλλες τόσες θέσεις είναι κενές. Επίσης, περίπου 300 φυσικοθεραπευτές αποχώρησαν τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα η κατάσταση να επιδεινωθεί δραματικά.

▲ Τι συμβαίνει στο εξωτερικό

 Η φυσικοθεραπεία αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο, ανεξάρτητο επάγγελμα υγείας, με σαφείς και οριοθετημένες αρμοδιότητες και ρόλο στη δημόσια υγεία, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του λοιπού δυτικού κόσμου. Οι αρχές άσκησης του επαγγέλματος του φυσικοθεραπευτή περιγράφονται με σαφήνεια στον ορισμό που δίνει η Παγκόσμια Συνομοσπονδία Φυσικοθεραπείας, [World Confederation of Physical Therapy (www.wcpt.org)], όπως εξηγεί ο κ. Μπάκας.

Η φυσικοθεραπευτική παρέμβαση έχει αποτελεσματικό δείκτη κόστους/αποτελεσματικότητας σε όλο το φάσμα των ασθενών με τους οποίους ασχολείται και για τους οποίους υπάρχουν δεδομένα - συγκεκριμένα, σε ασθενείς με ορθοπεδικές παθήσεις (οσφυοϊσχιαλγία, αυχενικό σύνδρομο, αρθρίτιδα, ρευματοπάθεια, αρθροπλαστική, κατάγματα), σε παιδιά, σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, σε ασθενείς με καρδιολογικά προβλήματα, καρδιοχειρουργικά και με γενικά προβλήματα του κυκλοφορικού συστήματος, σε πνευμονολογικούς, νευρολογικούς, διαβητολογικούς ασθενείς, αλλά και σε ογκολογικά περιστατικά. Ακόμα, η φυσικοθεραπεία μπορεί να συνεισφέρει στη γηριατρική και σε παθήσεις του ουρολογικού συστήματος.

Στα συστήματα υγείας του εξωτερικού, η φυσικοθεραπεία είναι η πρώτη  κατά σειρά παρέμβαση που προτείνεται, όταν ο ασθενής έχει μυοσκελετικό πόνο ή κινητική δυσλειτουργία. Αυτό έχει αποδειχθεί από σωρεία επιστημονικών ερευνών, τις οποίες μπορεί καθένας να ανασύρει από τη διεθνή επιστημονική αρθρογραφία.Αυτές ακριβώς τις μελέτες έχουν λάβει υπόψη τους όσοι χαράσσουν την πολιτική της Υγείας σε χώρες όπως η Αυστραλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία, η Σουηδία, ο Καναδάς, οι ΗΠΑ, έχοντας αναδείξει τη φυσικοθεραπεία στην κορυφαία παρέμβαση με σχέση κόστους/αποτελέσματος για τα προβλήματα μη ειδικού μυοσκελετικού πόνου, δηλαδή την οσφυαλγία, το αυχενικό σύνδρομο, την απλή οστεοαρθρίτιδα, την περιαρθρίτιδα του ώμου και μια σειρά άλλων, συνηθισμένων παθολογιών.

Είναι οικονομοτεχνικά αποδεδειγμένο ότι η επένδυση στη φυσικοθεραπεία για αυτά τα προβλήματα οδηγεί σε μείωση του κόστους για τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς μειώνονται σημαντικά οι ανάγκες:
1. σε φαρμακευτική δαπάνη, η οποία είναι αναποτελεσματική σε αυτές τις παθολογίες,
2. σε δαπανηρές απεικονιστικές εξετάσεις, αφού η αποτελεσματικότερη αξιολόγηση είναι αποδεδειγμένα η απλή κλινική εξέταση,
3. σε χειρουργικές επεμβάσεις, οι οποίες καθυστερούν για αρκετά χρόνια ή αποφεύγονται τελείως,
4. σε μείωση των χαμένων εργατοωρών από τις αναρρωτικές άδειες των εργαζομένων, αφού η φυσικοθεραπεία κρατά τον ασθενή κινητικό, τον καθιστά λειτουργικό και σχετικά γρήγορα χωρίς πόνο, έτσι ώστε δεν χρειάζεται να σταματήσει την εργασία του.
 Σε μελέτες που έχουν δημοσιευτεί, η μείωση του κόστους (παραδείγματος χάριν, για την οσφυαλγία μη ειδικής αιτιολογίας) ανέρχεται για το ασφαλιστικό σύστημα σε ποσοστά άνω του 40%.