Ακυρη η εξαγορά δασικών εκτάσεων

Αποκλειστικό! «Βόμβα» από το ΣτΕ για τα εκχερσωμένα χωράφια

Κινδυνεύουν οι επιδοτήσεις, αμφισβητούνται ξεκάθαρα οι ιδιοκτησίες

Βρέθηκε λύση για τα φρύγανα στα νησιά. Δεν είναι δασικά

Του
Βασίλη Παπακωνσταντόπουλου

Ν έα βόμβα από το Συμβούλιο της Επικρατείας! Το δικαστήριο έκρινε αντισυνταγματική την εξαγορά δασικών εκτάσεων που εκχερσώθηκαν παράνομα και καλλιεργούνται. Πρόκειται για περισσότερα από 2.000.000 στρέμματα, τα οποία ουσιαστικά βρίσκονται πλέον στον αέρα, καθώς το Ε’ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε ότι οι σχετικές διατάξεις των νόμων του 2014 και του 2017 προσβάλλουν τα άρθρα 24 και 117 του Συντάγματος. Η απόφαση αυτή έρχεται έναν μήνα έπειτα από εκείνη της Ολομέλειας του ΣτΕ, που έκρινε αντισυνταγματική την εξαίρεση των οικιστικών πυκνώσεων από τους δασικούς χάρτες, βάζοντας «φρένο» στα σχέδια του υπουργείου Περιβάλλοντος για τακτοποίηση των δασικών αυθαιρέτων.

Η τελική ετυμηγορία για την εξαγορά παράνομα εκχερσωμένων εκτάσεων παραπέμπεται στην Ολομέλεια του δικαστηρίου, με δεκάδες χιλιάδες πολίτες να κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα, αφού η απόφαση αυτή επιφέρει αλυσιδωτές συνέπειες στο έργο του Κτηματολογίου και των δασικών χαρτών. Αμφισβητούνται χιλιάδες δηλώσεις ιδιοκτησίας στο Κτηματολόγιο και ενστάσεις κατά των δασικών χαρτών για παράνομα εκχερσωμένες εκτάσεις, οι οποίες εξαγοράστηκαν βάσει των νομοθετικών εργαλείων που έδωσε στους ιδιοκτήτες η κυβέρνηση.
Πέρα απ' αυτό ανοίγει θέμα διακοπής κοινοτικών ενισχύσεων για καλλιέργειες σε εκτάσεις που έχουν εκχερσωθεί παράνομα και καλλιεργούνται.

Χιλιάδες ενδιαφερόμενοι έσπευσαν να εξαγοράσουν τις εκτάσεις και να δηλώσουν τις εκχερσωμένες δασικές εκτάσεις αγροτικής γης στους δασικούς χάρτες και στο Κτηματολόγιο, προκειμένου να αποφύγουν την περικοπή κοινοτικών επιδοτήσεων των καλλιεργειών τους. Αρκεί ν' αναφέρουμε ότι ως σήμερα έχουν κατατεθεί περισσότερες από 260.000 αιτήσεις για την εξαγορά 2.000.000 στρεμμάτων εκχερσωμένων δασικών εκτάσεων! Ερωτήματα τίθενται επίσης για το τι θα γίνει με τα χρήματα που κατέβαλαν για όλες αυτές τις αιτήσεις πολίτες ως αντίτιμο για να εξαγοράσουν τις εκτάσεις και να συνεχίσουν να τις καλλιεργούν.

Στο Συμβούλιο της Επικρατείας προσέφυγαν η Πανελλήνια Ενωση Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων και το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, ζητώντας να ακυρωθούν τέσσερις υπουργικές αποφάσεις (τρεις του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος και μία ΚΥΑ των αναπληρωτών υπουργών Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης).

Με την υπ' αριθμόν 645/2019 απόφασή του το Ε’ Τμήμα του ανωτάτου δικαστηρίου έκρινε ανεπαρκή την επιχειρηματολογία του Δημοσίου ότι η ρύθμιση δίνεται για σημαντικούς κοινωνικούς και οικονομικούς λόγους.
«Από τη φύση του πράγματος οι εκχερσώσεις αυτές έχουν γίνει ανεπιλέκτως και ασυνδέτως προς κρατικούς αναπτυξιακούς σκοπούς ή άλλους λόγους δημοσίου συμφέροντος, δημιουργούν τετελεσμένες καταστάσεις και εμποδίζουν τον σχεδιασμό πολιτικής σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο» αναφέρει στην απόφασή του το ΣτΕ και προσθέτει: «Η μεταβίβαση της χρήσης των εκτάσεων αυτών προς τους καλλιεργητές δημιουργεί μετεγραπτέο, μεταβιβάσιμο και εμπορεύσιμο τίτλο με οικονομική αξία και δημιουργεί αδικαιολόγητη ευμενή μεταχείριση των αυθαιρέτως καλλιεργησάντων δάση και δασικές εκτάσεις».

Απεγκλωβίζονται σε νησιά χιλιάδες ιδιοκτησίες με χαμηλή βλάστηση

Λύση για δεκάδες χιλιάδες στρέμματα που έχουν αποτυπωθεί στους δασικούς χάρτες ως δασικά, αν και καλύπτονται από φρύγανα, δίνει το υπουργείο Περιβάλλοντος. Πρόκειται για μεγάλο θέμα, που έχει αναδείξει εδώ και καιρό η «δημοκρατία», θέμα που δημιουργούσε τεράστια προβλήματα στα νησιά του Αιγαίου, καθώς σχεδόν ολόκληρα νησιά χαρακτηρίζονταν δάση και δασικές εκτάσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Πάτμο το 80% της επιφάνειας του νησιού έχει χαρακτηριστεί δασικό, χορτολιβαδικό ή μεικτής μορφής. Αντιστοίχως, στην Ανάφη το ποσοστό φτάνει το 75% της νησιωτικής επιφάνειας και στη Σύμη το 60% του νησιού.

Τελικά, λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές το ΥΠΕΝ ανακοίνωσε ότι οι εκτάσεις με φρυγανική βλάστηση στις οποίες δεν υπάρχει δασική βλάστηση θα πρέπει να χαρακτηρίζονται χορτολιβαδικές. Οσον αφορά τις περιπτώσεις των ήδη θεωρημένων, αναρτημένων δασικών χαρτών, αυτοί θα επικαιροποιηθούν με τη διαδικασία για τα πρόδηλα σφάλματα. Για τους κυρωμένους δασικούς χάρτες, αναμένεται να γίνει άμεσα η διόρθωση - αναμόρφωση των δασικών χαρτών, με διαδικασία που θα ανακοινώσει τις επόμενες μέρες το υπουργείο.

Ειδικότερα, με την απόφασή του ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος Σωκράτης Φάμελλος αποδέχεται την ομόφωνη γνωμοδότηση του Τεχνικού Συμβουλίου Δασών (ΤΣΔ) περί των φρυγανικών εκτάσεων οι οποίες δεν έχουν δασική βλάστηση. Σύμφωνα με το Συμβούλιο, εφόσον στις εκτάσεις με φρυγανική βλάστηση δεν υπάρχει δασική βλάστηση ή η δασική βλάστηση δεν ξεπερνά ενδεικτικά το 15% της έκτασης, τότε θα πρέπει να χαρακτηρίζονται μόνο χορτολιβαδικές, και όχι δάση ή δασικές εκτάσεις. Κατά το ΤΣΔ, οι εκτάσεις αυτές δεν συγκεντρώνουν τα κριτήρια που θα πρέπει να λαμβάνονται σωρευτικά υπόψη για τον προσδιορισμό της οργανικής ενότητας, ώστε να συγκροτούν στην αναγκαία επιφάνεια του εδάφους δασοβιοκοινότητα και δασογενές περιβάλλον.

Με βάση την απόφαση του κ. Φάμελλου, εκτάσεις που, για παράδειγμα, έχουν χαρακτηριστεί ΑΔ (δασωμένοι αγροί) πρέπει να γίνουν ΑΧ (αγροί που μετατράπηκαν σε χορτολίβαδα), οπότε χαρακτηρίζονται αυτόματα ΑΑ (άλλες χρήσεις, ΔΛΔ αγροτικές από το 1945 και σήμερα) και, άρα, τίθενται εκτός προστατευτικού πλαισίου της δασικής νομοθεσίας.