Αγροίκοι, αισχροί, πολυλογάδες

Η νέα Ελλάς κατόρθωσε να αντιγράψει πιστά την αρχαία, αλλά μόνο στα ελαττώματά της. Τα προτερήματα έπονται...

Από τον
Παναγιώτη Λιάκο

Ο Θεόφραστος από την Ερεσό της Λέσβου ορίστηκε από τον ίδιο τον Αριστοτέλη ως διάδοχός του στη φιλοσοφική σχολή του, το Λύκειο. Ο Θεόφραστος ήταν ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους της αρχαιότητας. Στο έργο του «Χαρακτήρες»* περιγράφει διάφορους τύπους ανθρώπινων συμπεριφορών με τόση ευστοχία, ώστε διαβάζοντάς το νομίζουμε ότι έχουμε ανοίξει την τηλεόραση και συντονιστήκαμε με σταθμό που λέει τις ειδήσεις.

Ακολουθούν μερικοί χαρακτηριστικοί τύποι:

Ο αγροίκος. Η χωριατιά φαίνεται πως είναι άγνοια των καλών τρόπων και ο αγροίκος είναι τέτοιος που πίνει κυκεώνα** και έπειτα πηγαίνει στην Eκκλησία του Δήμου και λέει (όταν οι διπλανοί του διαμαρτύρονται για τη μυρωδιά) πως το άρωμα δεν μυρίζει σε τίποτα καλύτερα από το σκόρδο. Φοράει υποδήματα μεγαλύτερα από τα πόδια του και μιλά πολύ δυνατά. [...]

Ο αισχρός. Η αισχρότητα δείχνει ανοχή σε αισχρά λόγια και έργα. Ο αισχρός είναι τέτοιος, που μπορεί να ορκισθεί εύκολα, να δεχθεί άσχημα λόγια, να βριστεί, να είναι χυδαίος στη συμπεριφορά του, ξεδιάντροπος και ικανός για όλα. [...] Φαίνεται πως είναι ένας απ’ αυτούς που προκαλούν τα πλήθη και με δυνατή και σπασμένη φωνή βρίζουν και συνομιλούν μαζί τους, ενώ, στο μεταξύ, άλλοι έρχονται και άλλοι φεύγουν πριν τον ακούσουν, και έτσι σε άλλους λέει την αρχή, σε άλλους το τέλος και σε άλλους μέρος του θέματος. [...] Ικανοποιείται ακόμη να ασχολείται με δίκες, ως κατηγορούμενος ή κατήγορος, και άλλοτε αρνείται να ορκισθεί, ενώ άλλοτε παρίσταται έχοντας στον κόλπο του θήκη με αποδεικτικά έγγραφα και κρατώντας στα χέρια του δέσμες δικογράφων.

Ο πολυλογάς. Η πολυλογία, αν ήθελε κανείς να την ορίσει, θα έλεγε πως είναι η ακράτεια λόγου (λογοδιάρροια). Ο δε πολυλογάς είναι τέτοιος, ώστε σε αυτόν που θα τύχει να συναντήσει, ό,τι και να του πει, θα απαντήσει πως δεν ξέρει τίποτα, πως αυτός γνωρίζει τα πάντα και πως, αν τον ακούσει, θα μάθει.

* Τα αποσπάσματα που παρατέθηκαν προέρχονται από το Θεοφράστου Μέλαντα Ερεσίου «Χαρακτήρες». Εισαγωγή, σχόλια, μεταφορά αρχαίου κειμένου στην καθομιλουμένη: Απόστολος Ε. Γονιδέλλης. Εκδόσεις Αιολίδα

** Δημοφιλές ρόφημα της αρχαιότητας