Τετάρτη, 20 Ιανουαρίου 2021

Από τον φασουλοπόλεμο στα κομφετί

Η ιστορία της Αποκριάς και ο εορτασμός της μέσα από την πένα μεγάλων λογοτεχνών αυτό το Σάββατο με την εφημερίδα «Εστία» 

Πότε καθιερώθηκε η χρήση της μάσκας στις Απόκριες; Τι είναι τα Ρόπαλα και η Καμήλα; Πότε σταμάτησε ο πόλεμος των φασολιών και πότε ξεκίνησε ο χαρτοπόλεμος; Αυτό το Σάββατο 12 Μαρτίου μαζί με την «Εστία» θα κυκλοφορήσει μια σπάνια συλλογή, μια έκδοση 208 σελίδων με τίτλο «Αποκρηάς ανθολόγιο», η οποία περιλαμβάνει για πρώτη φορά αθησαύριστα λογοτεχνικά κείμενα για την ιστορία της Αποκριάς και τον εορτασμό της, όπως αποτυπώθηκαν στο χαρτί από σπουδαίες μορφές της νεοελληνικής γραμματείας.
Αγγελος Βλάχος, Πολύβιος Δημητρακόπουλος, Γεώργιος Δροσίνης, Ανδρέας Καρκαβίτσας, Κώστας Κρυστάλλης, Νικόλαος Λάσκαρις, Τίμος Μωραϊτίνης, Παύλος Νιρβάνας, Γρηγόριος Ξενόπουλος, Ιωάννης Πολέμης καθώς και πολλοί συγγραφείς ακόμη «μίλησαν» με την εύγλωττη πένα τους για τους αποκριάτικους εορτασμούς και μας παρέδωσαν ένα απάνθισμα λογοτεχνικών θησαυρών, που έχουν δημοσιευθεί ανά καιρούς στην «Εστία».

Ανέκδοτα

Εκείνο που καθιστά την εν λόγω φιλολογική ανθολογία ιδιαίτερα σημαντική είναι ότι αυτά τα 58 κείμενα που παρατίθενται (συνοδευόμενα με πλούσιο φωτογραφικό υλικό και σκίτσα) δεν έχουν μέχρι ξαναεκδοθεί σήμερα, ενώ έχει τηρηθεί η ορθογραφία των πρωτότυπων γραπτών, γεγονός που προσδίδει μια επιπλέον σαγήνη σε αυτά. Χαρακτηριστικό είναι δε ότι το βιβλίο αυτό εντάσσεται στις εκδόσεις «Βιβλιοθήκη της Εστίας», οι οποίες συνεχίζουν τη μακρά παράδοση της εφημερίδας.
Τι ακριβώς, όμως, περιλαμβάνει η μοναδική αυτή συλλογή; Κείμενα λογοτεχνικά και δημοσιογραφικά, λαογραφικές και ιστορικές καταγραφές, ποιήματα, διηγήματα, χρονογραφήματα, ακόμη και ρεπορτάζ γύρω από το έθιμο της Αποκριάς στην Ελλάδα και την εξέλιξη του ανά τους αιώνες. Ολα τα γραπτά προέρχονται από το αρχείο της εφημερίδας «Εστίας».

Μάλιστα για την καλύτερη και ορθότερη κατανόησή του το υλικό έχει χωριστεί σε τέσσερις θεματικές ενότητες: Λαογραφία – Ιστορία, Ποίηση – Σάτιρα, Χρονογράφημα και Ρεπορτάζ.
«Ολες οι μορφές της αποκριάτικης φιλολογικής παραγωγής της νεότερης ελληνικής Ιστορίας βρίσκονται διεσπαρμένες στις σελίδες της εφημερίδας» σημειώνει στο εισαγωγικό του σημείωμα ο διευθυντής της «Εστίας» κ. Ελευθέριος Σκιαδάς. «Ευτυχώντας η “Εστία”» να δημοσιεύει το πνευματικό προϊόν των σπουδαιότερων μορφών της λογοτεχνικής μας ζωής και αξιοποιώντας το αρχείο της παραδίδει στη δημοσιότητα μια πρώτη ανθολόγηση αποκριάτικων κειμένων».
Ετσι μέσα από τις σελίδες της ανθολογίας μαθαίνουμε για έθιμα που κυριαρχούσαν στις αποκριάτικες εκδηλώσεις του 19ου αιώνα, όπως το Γαϊτανάκι (στο οποίο οι μεταμφιεσμένοι χόρευαν γύρω από ένα κοντάρι), τα Ρόπαλα (πλανόδιοι θίασοι ακροβατών με φανταχτερά ρούχα που προκαλούσαν τα επικριτικά σχόλια) αλλά και η Καμήλα (λαϊκό δρώμενο που παρωδεί το αγαθό ζώο).

Ο αναγνώστης έχει ακόμη την ευκαιρία να μάθει για το Κομητάτο των Απόκρεω, μια επιτροπή που συστάθηκε το 1887 και είχε αναλάβει τη διοργάνωση της καρναβαλικής παρέλασης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το μικρό αφιέρωμα στον «ποιητή της “Εστίας”», τον Ιωάννη Πολέμη. Στη συλλογή παρατίθεται το ποίημά του με τίτλο «Προσωπίδες», ένα από τα δεκάδες που δημοσίευσε η εφημερίδα, της οποίας υπήρξε ακάματος συνεργάτης.

Ειδική μνεία γίνεται στην εν λόγω φιλολογική συλλογή και στα χρονογραφήματα, μια θεματική ενότητα που καλύπτει τις τελευταίες δύο δεκαετίες του 19ου αιώνα και ολόκληρο τον 20ό αιώνα, αλλά και στα ρεπορτάζ.
Μάλιστα σε ένα ρεπορτάζ του Δήμου Βρατσάνου περιγράφεται πώς έγινε η αλλαγή των αποκριάτικων εορτασμών από τον βάρβαρο φασουλοπόλεμο στα κομφετί!

Εικαστικό υλικό από τρεις πηγές

Να σημειωθεί ότι το εικαστικό υλικό που συνοδεύει την έκδοση προέρχεται από τρεις πηγές: την εφημερίδα «Εστία», από όπου αντλήθηκαν κυρίως σκίτσα και διαφημίσεις της εποχής, το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ) του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος αλλά και την εφημερίδα «Ο Μικρός Ρωμηός» του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών – Ιδρύματος Βούρου Ευταξία.

{{-PCOUNT-}}12{{-PCOUNT-}}

Η εφημερίδα δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ