Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου 2020

Χρέος: Φιλόδοξες σκέψεις και πραγματικά σενάρια για το χρέος

Χρόνος ανάγνωσης: < 1 λεπτό

Η σύγκληση διεθνούς διάσκεψης για το χρέος, στα πρότυπα εκείνης που πραγματοποιήθηκε το 1953 για το χρέος της Γερμανίας, το «πάγωμα» των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας μας για την επόμενη πενταετία και ο καθορισμός ρήτρας ανάπτυξης, ώστε το χρέος να αποπληρώνεται ανάλογα με τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, αποτελούν τα τρία βασικά, άκρως φιλόδοξα αιτήματα που θέτει η νέα κυβέρνηση στους Ευρωπαίους εταίρους, σε μια προσπάθεια να καταστεί διαχειρίσιμο το χρέος των 318 δισ. ευρώ (177,7% του ΑΕΠ). Παράλληλα, θα ζητήσει τη δραστική μείωση των υπερβολικών στόχων για το πρωτογενές πλεόνασμα από τα επίπεδα του 3% φέτος και 4,5% την επόμενη διετία στο 1%-1,5%, υποσχόμενη ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς.

Οπως δείχνει μελέτη της Eurobank, ακόμα και αν υιοθετηθούν δραστικές λύσεις, όπως το «κούρεμα» των δανείων που έλαβε η Ελλάδα από την ευρωζώνη κατά 50%, δεν θα ξεπεραστεί το πρόβλημα του χρηματοδοτικού κενού, το οποίο υπολογίζεται στα 21 δισ. ευρώ φέτος και στα 6,9 δισ. ευρώ το 2016. Συνεπώς, θα χρειαστεί να βρεθούν άμεσα τρόποι κάλυψής του, με την κυβέρνηση να προσβλέπει στη μετακύλιση ομολόγων που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), αλλά να συναντά μέχρι στιγμής τη σθεναρή αντίσταση της ευρωτράπεζας.

Πολλοί υψηλόβαθμοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, με καταιγισμό δηλώσεων την περασμένη εβδομάδα, κατέστησαν σαφές ότι δεν είναι ρεαλιστικό να ανεβάζει η κυβέρνηση τόσο ψηλά τον πήχη των αιτημάτων της και ότι επιπλέον πρέπει να δεσμευτεί για μεταρρυθμίσεις. Για τους εταίρους μας στην ευρωζώνη δεν τίθεται θέμα διαγραφής ελληνικού χρέους ούτε διάσκεψης για το χρέος, αλλά είναι εφικτές ορισμένες τροποποιήσεις στους όρους αποπληρωμής του. Χαρακτηριστική είναι η σχετική δήλωση του προέδρου της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ στη γαλλική εφημερίδα «Le Figaro», ενώ ακόμα και ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν, που υπήρξε το τελευταίο διάστημα μία από τις πιο διαλλακτικές φωνές στην ευρωζώνη, τόνισε: «Η διαγραφή του χρέους αποτελεί παραλογισμό. Στο τραπέζι βρίσκεται η αναδιαπραγμάτευση. Υπάρχουν πολλές επιλογές τεχνικού χαρακτήρα που θα συζητηθούν, αλλά προσοχή: Ολα θα εξαρτηθούν από τις δεσμεύσεις της Ελλάδας για μεταρρυθμίσεις». Σημειωτέον ότι ο κ. Σαπέν συναντάται αύριο με τον κ. Βαρουφάκη στο Παρίσι, στο πλαίσιο των επαφών που θα έχει ο νέος υπουργός Οικονομικών με Ευρωπαίους ομολόγους του για να τους μεταφέρει τις θέσεις της νέας κυβέρνησης.

Ποιες μπορεί να είναι οι «επιλογές τεχνικού χαρακτήρα» στις οποίες αναφέρθηκε ο Γάλλος αξιωματούχος; Μια σειρά από πιθανές, λιγότερο ή περισσότερο «σκληρές», φόρμουλες αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους παρουσιάζει πρόσφατη μελέτη της Eurobank, που επιμελήθηκε ο επικεφαλής οικονομολόγος της τράπεζας δρ Πλάτων Μονοκρούσος. Η μελέτη αναλύει δύο κύρια υποθετικά σενάρια με επιμέρους παραλλαγές για τη δομή ενός νέου πακέτου ελάφρυνσης του ελληνικού δημόσιου χρέους από τους επίσημους δανειστές (OSI):

1. Σενάριο Α’ («Ηπια» ελάφρυνση χρέους):
Στα μέσα του τρέχοντος έτους ανακοινώνεται από τους Ευρωπαίους εταίρους νέο πακέτο ελάφρυνσης του ελληνικού δημόσιου χρέους, που περιλαμβάνει:

α) Εικοσαετή επιμήκυνση του μέσου χρόνου ωρίμανσης των διμερών δανείων που έλαβε η Ελλάδα από την ευρωζώνη (52,9 δισ. ευρώ) στο πλαίσιο του πρώτου Μνημονίου.

β) Δεκαετή περίοδο χάριτος στην αποπληρωμή τόκων.

γ) Μείωση του επιτοκίου των παραπάνω δανείων από μεταβλητό επιτόκιο ίσο με το τρίμηνο euribor+50 μονάδες βάσης σε:
– Μεταβλητό επιτόκιο ίσο με το τρίμηνο euribor χωρίς προσαύξηση. Στην περίπτωση αυτή το δημόσιο χρέος θα ελαφρυνόταν κατά 0,9 δισ. ευρώ τη διετία 2015-2016, κατά 7,9 δισ. ευρώ την περίοδο 2015-2022, κατά 17,5 δισ. ευρώ το διάστημα 2023-2032 και κατά 3 δισ. ευρώ το διάστημα 2033-2042, αλλά στη συνέχεια θα αυξανόταν, με τελικό αποτέλεσμα το 2065 να προκύπτει από τη λύση αυτή όχι ελάφρυνση αλλά πρόσθετη επιβάρυνση κατά 7,2 δισ. ευρώ. Ενδεικτικά, αν επαληθεύονταν οι προβλέψεις της τρόικας για την ανάπτυξη, τα πρωτογενή πλεονάσματα και τα έσοδα από αποκρατικοποιήσεις, το χρέος θα μειωνόταν στο 130,3% του ΑΕΠ το 2020 (από 131% χωρίς καμία ελάφρυνση) και στο 86,1% το 2032 (από 87,1% χωρίς καμία ελάφρυνση).

– Σταθερό επιτόκιο 50 μονάδων βάσης (0,50%). Στην περίπτωση αυτή το δημόσιο χρέος θα περιοριζόταν κατά 0,9 δισ. ευρώ τη διετία 2015-2016, κατά 7,9 δισ. ευρώ την περίοδο 2015-2022 και θα αυξανόταν μόνο μετά το 2043, ενώ θα προέκυπτε συνολική ελάφρυνση κατά 4,8 δισ. ευρώ έως το 2065. Το δημόσιο χρέος θα μπορούσε έτσι να μειωθεί το 2020 στο 130,7% του ΑΕΠ και στο 84,8% του ΑΕΠ το 2032.

– Σταθερό επιτόκιο 25 μονάδων βάσης (0,25%). Σε αυτό το υποσενάριο το δημόσιο χρέος θα περιοριζόταν κατά 0,5 δισ. ευρώ το 2015-2016, κατά 7,6 δισ. ευρώ το 2015-2022 και θα αυξανόταν και πάλι μόνο μετά το 2043, με τη συνολική ελάφρυνση να ανέρχεται στα 8,8 δισ. ευρώ ως το 2065. Το δημόσιο χρέος θα μειωνόταν έτσι το 2020 στο 130,3% του ΑΕΠ και το 2032 στο 83,9% του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Eurobank, το πρώτο αυτό σενάριο «θα διευκόλυνε την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους, εξομαλύνοντας τις δανειακές ανάγκες της Γενικής Κυβέρνησης σε πολυετή βάση», αλλά «δεν θα βελτίωνε σημαντικά τη μελλοντική δυναμική του χρέους». Πρόκειται, πάντως, για το σενάριο που είναι πιο κοντά στις θέσεις των Ευρωπαίων.

2. Σενάριο Β’ («Δραστική» ελάφρυνση χρέους): Στα μέσα του τρέχοντος έτους οι Ευρωπαίοι συμφωνούν σε «κούρεμα» της ονομαστικής αξίας των ευρωπαϊκών δανείων του πρώτου (52,9 δισ. ευρώ) και του δεύτερου Μνημονίου (141,9 δισ. ευρώ) κατά 50%, σε συνδυασμό με τις τρεις παρεμβάσεις του σεναρίου Α’ (εικοσαετής επιμήκυνση των λήξεων των διμερών δανείων, δεκαετής περίοδος χάριτος στην αποπληρωμή τόκων και μείωση του επιτοκίου των διμερών δανείων σε μεταβλητό επιτόκιο τρίμηνου euribor ή σταθερό επιτόκιο 0,50% ή σταθερό επιτόκιο 0,25%).

Η «ριζοσπαστική» αυτή λύση θα οδηγούσε σε συνολική μείωση του δημόσιου χρέους την περίοδο 2015-2065 κατά:
– 102,7 δισ. ευρώ, αν το επιτόκιο περιοριζόταν σε euribor χωρίς προσαύξηση. Στο υποσενάριο αυτό το χρέος θα έπεφτε στο 81% του ΑΕΠ το 2020 και μόλις στο 27,3% το 2032.
– 108,8 δισ. ευρώ, αν το επιτόκιο μετατρεπόταν σε σταθερό 0,50%. Σε αυτήν την υπόθεση εργασίας το χρέος θα μειωνόταν στο 81,3% του ΑΕΠ το 2020 και στο 26,6% το 2032.
– 110,9 δισ. ευρώ, αν το επιτόκιο μετατρεπόταν σε σταθερό 0,25%. Σε αυτή την περίπτωση το χρέος θα συρρικνωνόταν στο 81,1% το 2020 και στο 26,2% το 2032.

Ο τρίτος δρόμος της ελάφρυνσης με συνδυασμούς

Η λύση του «κουρέματος» έχει απορριφθεί από τους Ευρωπαίους εταίρους μας, οι οποίοι όμως αναμένεται να αποδεχθούν τις παρεμβάσεις του «ήπιου» σεναρίου ελάφρυνσης του χρέους, ενώ φέρεται ότι είναι διατεθειμένοι να συζητήσουν επίσης την πιθανότητα καθιέρωσης ρήτρας ανάπτυξης.
Η ιδέα αυτή είχε προταθεί από τον κ. Βαρουφάκη στον προκάτοχό του Γιάννη Στουρνάρα το καλοκαίρι του 2012. Ο σημερινός υπουργός είχε τότε προτείνει με ανοιχτή επιστολή στον κ. Στουρνάρα να ζητήσει από τους εταίρους απευθείας ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης (ESM) για να μην επιβαρυνθεί το δημόσιο χρέος, και μορατόριουμ αποπληρωμών ωσότου η ανάπτυξη ξεπεράσει το 1%.
Η ιδέα της απευθείας ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών από τον ESM είχε υποστηριχθεί από τον κ. Στουρνάρα και τώρα θα πέσει ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της οικονομικής ιστοσελίδας bankingnews.gr, οι Ευρωπαίοι εταίροι εξετάζουν το ενδεχόμενο να αποδεχθούν τον εξής συνδυασμό λύσεων για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους:

α) Μεταφορά των 25 δισ. ευρώ της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών στον ESM. Πιθανώς να συμπεριληφθούν επίσης τα 14 δισ. ευρώ που διατέθηκαν για να καλυφθεί το κενό μεταξύ ενεργητικού και παθητικού, οδηγώντας σεμείωσητου χρέους στα 279 δισ. ευρώ.

β) «Πάγωμα» των δανειακών υποχρεώσεων της Ελλάδας έως το 2020, για να στηριχθεί η επιστροφή στην ανάπτυξη. Ο καθορισμός ρήτρας ανάπτυξης, ώστε το χρέος να αποπληρώνεται ανάλογα με τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, υποστηρίζεται όλο και περισσότερο το τελευταίο διάστημα από έγκυρους οικονομολόγους και ξένα μέσα ενημέρωσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι πρόσφατο άρθρο των «Financial Times» χαρακτήρισε τη ρήτρα ανάπτυξης «την καλύτερη λύση για το χρέος», παρατηρώντας ότι διαφορετικά η Ελλάδα «θα πρέπει να λειτουργήσει σχεδόν σαν οικονομία-σκλάβα, καταγράφοντας ετήσιο πρωτογενές πλεόνασμα 5% τα επόμενα χρόνια αποκλειστικά προς όφελος των ξένων πιστωτών».

γ) Επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των δανείων και μείωση επιτοκίων.
Με δεδομένο το άμεσο πρόβλημα ρευστότητας που αντιμετωπίζει το Δημόσιο και την πίεση του χρηματοδοτικού κενού της διετίας 2015-2016, που φθάνει συνολικά, σύμφωνα με τη Eurobank, τα 27,9 δισ. ευρώ, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης αναζητεί επίσης τρόπους ώστε οι Ευρωπαίοι να αποδεχθούν τη μετακύλιση (rollover) των ομολόγων που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Δηλαδή, αντί να πληρωθούν αυτά τα ομόλογα στη λήξη τους, να συμφωνηθεί ότι ανανεώνονται ή αντικαθίστανται από νέα με μεταγενέστερη λήξη. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν φαίνεται να υπάρχουν περιθώρια να γίνει αποδεκτή μια τέτοια λύση από την ΕΚΤ, η οποία θεωρεί ότι το «τρικ» αυτό θα αποτελούσε νομισματική χρηματοδότηση και κάτι τέτοιο απαγορεύεται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες.

Περιθώρια χαλάρωσης στόχων

Η μελέτη του κ. Μονοκρούσου καταλήγει σε ακόμα ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα: Τα περιθώρια χαλάρωσης των δημοσιονομικών στόχων, ακόμα και αν ελαφρυνθεί το δημόσιο χρέος, είναι περιορισμένα. Συνεπώς, το «κούρεμα» των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα στο οποίο προσβλέπει η νέα κυβέρνηση δεν μπορεί να είναι μεγάλο.
Σύμφωνα με την ανάλυση του επικεφαλής οικονομολόγου της Eurobank, το 2022 το χρέος θα περιοριζόταν με «ήπια» ελάφρυνση στο 119,4% και με «κούρεμα» στο 70,3%. Ωστόσο:
– Χαλάρωση των δημοσιονομικών στόχων κατά 1% του ΑΕΠ θα αύξανε το χρέος το 2022 στο 127,1% του ΑΕΠ με «ήπια» ελάφρυνση χρέους και στο 78,1% με «δραστική» ελάφρυνση.
– Χαλάρωση κατά 2% του ΑΕΠ θα οδηγούσε αντιστοίχως σε χρέος ύψους 134,9% του ΑΕΠ ή 85,8% του ΑΕΠ.
Χαλάρωση κατά 4% του ΑΕΠ θα εκτροχίαζε το χρέος στο 150,4% του ΑΕΠ με «ήπια» ελάφρυνση χρέους ή στο 101,3% του ΑΕΠ με «κούρεμα».

{{-PCOUNT-}}22{{-PCOUNT-}}

ΣΧΟΛΙΑ

Η δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Συνέντευξη βόμβα του καθηγητή Ιωαννίδη στη «δημοκρατία» του Σαββάτου

Σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη στην εφημερίδα «δημοκρατία» του Σαββάτου ο διακεκριμένος καθηγητής Παθολογίας, Έρευνας και Πολιτικής Υγείας και Στατιστικής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ Ιωάννης Ιωαννίδης...

Φαιδρή δήλωση της Προέδρου Κατερίνας Σακελλαροπούλου που υποβαθμίζει τον εθνικό κίνδυνο

«Δυσάρεστη η εξέλιξη στα ελληνοτουρκικά, αλλά η πανδημία είναι το μεγάλο πρόβλημα» Μια φαιδρή όσο και απίστευτη δήλωση έκανε χθες η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα...

Κατάρρευση μισθών εν μέσω πανδημίας καταγράφει η ΓΣΕΕ

Αυξήθηκαν από το 1% στο 12% οι εργαζόμενοι με αποδοχές έως 200 ευρώ! Το 31% το δεύτερο τρίμηνο έλαβε λιγότερα από 650 ευρώ μεικτά Τη...

Μια ανάσα από το Καστελόριζο το «Oruc Reis», παραβιάζει χωρίς αντίδραση την υφαλοκρηπίδα μας

Συνεχίζουν οι Τούρκοι το... μαρτύριο της σταγόνας, έχοντας στο στόχαστρο την εθνική μας κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο....

Στη φυλακή η ηγετική ομάδα της Χρυσής Αυγής

Αυλαία χθες στην πολύκροτη δίκη. Αναστολή με όρους και εγγυοδοσία για πέντε πρώην βουλευτές. Σε λυγμούς ξέσπασε η Μάγδα Φύσσα Χειροπέδες στην πλειονότητα των καταδικασμένων...