Σάββατο, 26 Σεπτεμβρίου 2020

Εργασιακός Μεσαίωνας στον ιδιωτικό τομέα για 1.000.000 υπαλλήλους

Χρόνος ανάγνωσης: < 1 λεπτό

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν!

Σε 48 ώρες από τώρα μένουν «στον αέρα» περίπου 1.000.000 εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα, αφού οι 45 κλαδικές συμβάσεις που τους καλύπτουν λήγουν οριστικά. Οι μηνιαίες αποδοχές τους είναι εξαιρετικά πιθανό να μειωθούν κατά μέσο όρο 20%, αφού οι νέες συμφωνίες που θα προκύψουν μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων θα γίνουν με μοναδικό όριο τα 586 ευρώ του κατώτατου μισθού. Πρόκειται για την ολοκλήρωση και της διαδικασίας της μετενέργειας, που δίνει τρεις μήνες παράταση ισχύος στις συμβάσεις όταν αυτές λήγουν.

Επειδή οι παραπάνω κλαδικές συμβάσεις ολοκληρώθηκαν στις 14 Φεβρουαρίου, η πρακτική τους κατάληξη προκύπτει στις 14 Μαΐου, δηλαδή μεθαύριο Τρίτη. Ουσιαστικά από την Τετάρτη και μετά οι εργοδότες αποκτούν το δικαίωμα να σταματήσουν να πληρώνουν τους εργαζομένους τους με βάση την κλαδική σύμβαση που υπήρχε, γιατί πλέον δεν ισχύει. Καταργούνται αυτόματα όλα τα επιδόματα που είχαν ενσωματωθεί στις κλαδικές συμβάσεις και τα μόνα που διασώζονται είναι εκείνα των σπουδών, των τέκνων, της προϋπηρεσίας (ωριμάνσεις) και των βαρέων και ανθυγιεινών ενσήμων, όπου αυτά χορηγούνται. Ειδικά για το σκέλος των ωριμάνσεων, πρέπει να τονιστεί ότι με βάση την 6η Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου, από τον Φεβρουάριο του 2012, η προϋπηρεσία έχει «παγώσει». Αυτό σημαίνει ότι, ακόμα και εάν κάποιος εργαζόμενος έχει καλύψει τα χρονικά όρια που απαιτούνται για να ανέβει μισθολογικό κλιμάκιο και να καρπωθεί υψηλότερες αποδοχές, δεν μπορεί να το πραγματοποιήσει και είναι υποχρεωμένος να παραμείνει κολλημένος εκεί όπου τον βρήκε το περσινό «πάγωμα».

Για να αρθεί ο συγκεκριμένος περιορισμός θα πρέπει να υποχωρήσει η ανεργία κάτω από το 10%, ενώ σήμερα καλπάζει στο 27,2%, με τάση περαιτέρω ανόδου. Είναι χαρακτηριστικό ότι το Ινστιτούτο Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ εκτιμά ότι η ανεργία θα υποχωρήσει σε μονοψήφια νούμερα κάπου ανάμεσα στο 2025 και το 2027, με τις πιο ευοίωνες προβλέψεις… Στις συμβάσεις που ολοκληρώνονται συμπεριλαμβάνεται και η Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ), που καλύπτει όλους τους ανειδίκευτους εργάτες στον ιδιωτικό τομέα, οι οποίοι ανέρχονται περίπου σε 350.000 άτομα. Στην ΕΓΣΣΕ έχει ενσωματωθεί και το επίδομα γάμου, το οποίο επίσης καταργείται αμέσως μετά τη λήξη της σύμβασης. Ακριβέστερα, είναι στη διακριτική ευχέρεια του εργοδότη να το χορηγήσει, άρα επί της ουσίας… καταργείται. Αυτόματα, η απώλεια του επιδόματος γάμου αφαιρεί ένα 10% από τις αποδοχές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, οι οποίοι το ελάμβαναν.

Ομως η απώλεια της ΕΓΣΣΕ επιφέρει και άλλες σημαντικές αλλαγές. Υπάρχουν μια σειρά από θεσμικούς όρους οι οποίοι παύουν να ισχύουν και απαιτούν καινούργια νομοθετική κύρωση (πίνακας). Απ’ αυτούς ξεχωρίζουν μια σειρά από άδειες, όπως γάμου, μητρότητας έως και αυτή η κανονική ετήσια άδεια. Ετσι όσοι υπόκεινται στους όρους της ΕΓΣΣΕ κινδυνεύουν να μην μπορούν να πάρουν ούτε τα αυτονόητα, δηλαδή ούτε την κανονική τους άδεια. Το μόνο που θα έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν είναι τα 586 ευρώ μεικτά, δηλαδή τον κατώτατο μισθό που θεσμοθετήθηκε με το Μνημόνιο 3, τον περασμένο Νοέμβριο, ο οποίος ειδικά για νέους έως 25 ετών είναι ακόμα χαμηλότερος, δηλαδή 511 ευρώ μεικτά.

Σε ό,τι αφορά τις κλαδικές συμβάσεις που λήγουν, εκτός από την ΕΓΣΣΕ, είναι εκείνες που ίσχυαν για τους τραπεζοϋπαλλήλους, για τους εργαζομένους στη χημική βιομηχανία, στην ποτοποιία, στα τυποποιημένα τρόφιμα, στις εταιρίες αναψυκτικών, στα ασφαλιστικά πρακτορεία, στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις, στις βιομηχανίες απορρυπαντικών, παστερίωσης γάλακτος και αρτοποιίας, στην καπνοβιομηχανία, στα καταστήματα πώλησης κρέατος, στους γεωπόνους και τους ηλεκτροτεχνίτες.

Μεγάλες παγίδες και στις εναλλακτικές λύσεις με τις επιχειρησιακές ή ατομικές συμβάσεις

Οι λύσεις που υπάρχουν για να αποφευχθεί ο κατώτατος μισθός πείνας είναι η υπογραφή επιχειρησιακής σύμβασης, δηλαδή η συμφωνία για το ύψος των αποδοχών εντός μιας επιχείρησης. Επίσης, μπορεί να επιλεγεί η υπογραφή ατομικών συμβάσεων εργασίας, δηλαδή η επιχείρηση να έρθει σε συμφωνία με κάθε εργαζόμενο ξεχωριστά για το ύψος των αποδοχών του. Είτε έτσι όμως είτε αλλιώς, οι μειώσεις μισθών στους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα μοιάζουν με μονόδρομο. αφού οι συμβάσεις αυτές είναι κάτι παραπάνω από βέβαιο ότι θα είναι αισθητά χαμηλότερες σε σχέση με τις κλαδικές συμβάσεις που ίσχυαν έως τώρα. Δεν είναι τυχαίο ότι το 2012 υπογράφηκαν, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας (ΣΕΠΕ), 976 επιχειρησιακές συμβάσεις, που αφορούν περίπου 100.000 εργαζομένους. Το 47,8% από αυτές επέβαλλε μειώσεις μισθών στα όρια της ΕΓΣΣΕ. Αναλυτικότερα, το 21% των επιχειρησιακών συμβάσεων που υπογράφηκαν το 2012 προέβλεπε μειώσεις άνω του 15%, ενώ το 14,8% των συμβάσεων της κατηγορίας αυτής επέβαλλε μειώσεις άνω του 20%. Συνολικά ο μέσος όρος μειώσεων στους μισθούς έφτασε το 18,8% από τις επιχειρησιακές συμβάσεις. Συνεπώς, η υπογραφή μιας επιχειρησιακής σύμβασης όχι μόνο δεν διασώζει τους μισθούς, αλλά οδηγεί σε κατακόρυφη μείωσή τους.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2012 υπήρξε τεράστια αύξηση επιχειρησιακών συμβάσεων, σε σχέση με τα προηγούμενα δύο έτη, όπου η κρίση βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη. Πιο συγκεκριμένα, από τις 238 επιχειρησιακές συμβάσεις που υπογράφηκαν το 2010 και τις 179 που υπογράφηκαν το 2011 φτάσαμε το 2012 να υπογραφούν 976. Αυτό σημαίνει ότι σημειώθηκε πενταπλασιασμός των επιχειρησιακών συμβάσεων μέσα σε μόλις 12 μήνες. Αν αναλογιστεί κανείς ότι η κατάσταση στην αγορά εργασίας είναι κάτι παραπάνω από τραγική, δικαιολογείται πλήρως η τεράστια αύξηση των επιχειρησιακών συμβάσεων για να καλύψουν έτσι οι εργοδότες τις μειώσεις μισθών που ήθελαν να επιβάλουν. Προ κρίσης, πάντως, οι επιχειρησιακές συμβάσεις αποτελούσαν εργαλείο για αυξήσεις μισθών και όχι για μειώσεις…

Σε επίπεδο κλάδων η μεγαλύτερη αύξηση επιχειρησιακών συμβάσεων παρατηρήθηκε κυρίως στη μεταποίηση. Από το σύνολο των επιχειρησιακών συμβάσεων που υπογράφηκαν το 2012, το 34,1%, δηλαδή 336 επιχειρησιακές ΣΣΕ, ανήκουν σε εταιρίες του μεταποιητικού κλάδου, ενώ το 2011 είχαν υπογραφεί μόλις 63 τέτοιες συμβάσεις στον ίδιο κλάδο. Μεγάλη απήχηση είχαν όμως οι επιχειρησιακές και στο εμπόριο. Περισσότερες από μία στις πέντε επιχειρησιακές (21,9%) που υπογράφηκαν πέρσι προκύπτουν από τις εμπορικές επιχειρήσεις. Ακολουθούν τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια, που κάλυψαν το 19,8% του συνόλου των επιχειρησιακών ΣΣΕ κατά την περσινή χρονιά. Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο ο κλάδος του εμπορίου όσο και εκείνος των ξενοδοχείων και των εστιατορίων είχαν προ κρίσης παράδοση στην υπογραφή κλαδικών συμβάσεων εργασίας.

Οπως φαίνεται, όμως, από τα στοιχεία, αυτή η παράδοση πήγε… περίπατο μπροστά στην ανάγκη των επιχειρήσεων, υποτιθέμενη ή υπαρκτή, να συμπιέσουν το εργατικό κόστος, δηλαδή να μειώσουν τους μισθούς. Χαρακτηριστικό του πόσο ευάλωτες είναι οι ενώσεις προσώπων στις διαπραγματεύσεις για την υπογραφή επιχειρησιακής ΣΣΕ είναι ότι από τα στοιχεία του 2012 προκύπτει ότι από το σύνολο των συμβάσεων αυτής της κατηγορίας που προβλέπουν μειώσεις αποδοχών στα επίπεδα της ΕΓΣΣΕ το 65,4% υπογράφηκαν μεταξύ εργοδοτών και εκπροσώπων από τέτοια μορφώματα-ενώσεις. Αντίθετα, το 33,5% των επιχειρησιακών ΣΣΕ που υπογράφηκαν ύστερα από διαπραγμάτευση με επιχειρησιακά σωματεία κατάφερε να διατηρήσει σταθερές τις αποδοχές των εργαζομένων. Αυτό σημαίνει ότι τα επιχειρησιακά σωματεία επιδεικνύουν πολύ μεγαλύτερη αντοχή στις πιέσεις των εργοδοτών, ενώ αντίθετα οι ενώσεις προσώπων υποκύπτουν πολύ πιο εύκολα, με αποτέλεσμα βέβαια ολοένα και πιο χαμηλούς μισθούς. Αναλύοντας περισσότερο τις επιχειρησιακές συμβάσεις που υπογράφηκαν με ενώσεις προσώπων, προκύπτει ότι το 65,4% από αυτές παραπέμπει απευθείας στην ΕΓΣΣΕ, ενώ ένα 20,5% αποδέχεται μια ευθεία μείωση μισθών. Μάλιστα, το 16,6% των συμβάσεων που υπέγραψαν οι ενώσεις προσώπων αποδέχεται μειώσεις μισθών μεγαλύτερες του 15%, ενώ το 11,9% από αυτές τις συμβάσεις έχει κάνει δεκτές μειώσεις αποδοχών από 20% και άνω. Αντίθετα, τα επιχειρησιακά σωματεία που δέχτηκαν να μειωθούν οι μισθοί πάνω από 15% είναι μόλις το 10,4%, ενώ για μειώσεις άνω του 20% το ποσοστό αυτό υποχωρεί ακόμα περισσότερο, στο 7,5%, ενδεικτικό αντίστασης απέναντι στις εργοδοτικές απαιτήσεις.

Στις μεταποιητικές βιομηχανίες περίπου τέσσερις στις 10 επιχειρησιακές συμβάσεις κρατούν τις αμοιβές σταθερές. Σε ποσοστό όμως 30% παρατηρείται ότι υπάρχει μείωση αποδοχών που συγκλίνει με τα κατώτατα όρια της ΕΓΣΣΕ. Το 18,2% των επιχειρησιακών συμβάσεων του κλάδου της μεταποίησης προβλέπει ρητές ποσοστιαίες μειώσεις, ενώ το 10,4% από αυτές έχει ενσωματώσει μειώσεις μεγαλύτερες από 20%. Στο εμπόριο έξι στις 10 επιχειρησιακές ΣΣΕ συγκλίνουν στα κατώτατα όρια της ΕΓΣΣΕ, ενώ στα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια το αντίστοιχο ποσοστό σύγκλισης με τα 586 ευρώ του κατώτατου μισθού φτάνει το 75%. Στον κλάδο των κατασκευών σχεδόν επτά στις 10 επιχειρησιακές συμβάσεις (69,2%) συγκλίνει με την ΕΓΣΣΕ, στις λοιπές επιχειρηματικές δραστηριότητες το 51,8%, ενώ στις μεταφορές το 42,9%. Τα πιο μεγάλα ποσοστά επιχειρησιακών ΣΣΕ που περιλαμβάνουν ρητά μειώσεις αποδοχών από 20% και άνω παρατηρούνται στους κλάδους της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας (25,7%) των κατασκευών (23,1%), του εμπορίου (12,6%) και των ξενοδοχείων και των εστιατορίων (5,2%).

Ιδια κατάσταση προκύπτει και από τις ατομικές συμβάσεις εργασίας. Με βάση τα επίσημα στοιχεία προκύπτει ότι κατά μέσο όρο οι μισθοί υποχώρησαν το 2012 κατά 22,2%, ενώ στον ΣΕΠΕ δηλώθηκαν 74.483 επιχειρήσεις που προχώρησαν στην υπογραφή ατομικών συμβάσεων με τους εργαζομένους τους, οι οποίοι ανέρχονται σε 261.353 άτομα. Μάλιστα, είναι τόσο ραγδαία η εξάπλωση των ατομικών συμβάσεων στην ελληνική αγορά εργασίας, ώστε η εκτίμηση που κάνει η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) είναι ότι μέσα στο επόμενο έτος μπορεί να αποτελούν μέχρι και το 80% του συνόλου των συμβάσεων.

Το Μνημόνιο έβαλε στο περιθώριο τα σωματεία

Ο πολλαπλασιασμός των επιχειρησιακών συμβάσεων συνδέεται άμεσα με τον εφαρμοστικό νόμο του Μνημονίου 1 (άρθρο 37, ν. 4024/2011), αφού έδωσε τη δυνατότητα δημιουργίας ενώσεων προσώπων, ακόμα και σε επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζομένους. Ετσι στην ουσία μπήκαν στο περιθώριο οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και τα σωματεία και όλο και περισσότεροι εργοδότες επέλεξαν να έρθουν σε απευθείας επαφή με τους εργαζομένους τους για να τους πείσουν να αποδεχτούν μειωμένες μηνιαίες αποδοχές ή περικοπές επιδομάτων με το ίδιο όμως αποτέλεσμα.

Αλλωστε, η απειλή της απόλυσης σε μια μικρομεσαία επιχείρηση ή η αδυναμία καταβολής των δεδουλευμένων για μερικούς μήνες είναι… επιχειρήματα που συνήθως πιάνουν τόπο και αναγκάζουν τους εργαζομένους να συμβιβαστούν με χαμηλότερους μισθούς. Μόνο τυχαίο δεν είναι το γεγονός ότι από το σύνολο των επιχειρησιακών συμβάσεων που υπογράφηκαν πέρσι το 72,6% προέκυψε ύστερα από συμφωνία με ενώσεις προσώπων, ενώ μόλις το 17,4% των συμβάσεων αυτό ήταν αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης με επιχειρησιακά σωματεία.

Στην Αττική το 40,2% των συμφωνιών

Σε επίπεδο γεωγραφικής κατανομής οι επιχειρησιακές συμβάσεις φαίνεται ότι κάλυψαν το 2012, το σύνολο της χώρας. Τέτοιου τύπου συμβάσεις υπογράφηκαν σε 50 πόλεις της Ελλάδας, καλύπτοντας όλες τις περιφέρειες και σχεδόν όλους τους νομούς. Την πρωτοκαθεδρία έχει η Αττική, καθώς συνολικά στον νομό συγκεντρώθηκε το 40,2% των συμβάσεων που υπογράφηκαν κατά την περσινή χρονιά. Οι περισσότερες επιχειρησιακές ΣΣΕ που υπογράφηκαν στην Αττική αφορούν τους κλάδους της μεταποίησης, του εμπορίου, των ξενοδοχείων, των εστιατορίων, αλλά και λοιπές επιχειρηματικές δραστηριότητες. Στον νομό Θεσσαλονίκης εμφανίζεται το 19% του συνόλου των επιχειρησιακών ΣΣΕ, με μεγαλύτερα μερίδια να καταλαμβάνουν επίσης οι κλάδοι της μεταποίησης, των ξενοδοχείων και των εστιατορίων.

Είδος προς εξαφάνιση η πλήρης απασχόληση

Η διαρκώς επιδεινούμενη κατάσταση στην αγορά εργασίας φαίνεται και από τις πολύ μεγάλες αλλαγές στο επίπεδο του είδους εργασίας. Οπως φαίνεται από τα στοιχεία του ΣΕΠΕ, το καθεστώς πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα την τελευταία τριετία έχει δεχτεί πολύ μεγάλες πιέσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ το 2010 οι συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης αποτελούσαν το 66,9% των νέων συμβάσεων, το 2011 αντιπροσώπευαν το 59,5%, ενώ το 2012 υποχώρησαν ακόμα περισσότερο στο 55%. Μάλιστα, η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι είναι πιθανό εντός του τρέχοντος έτους οι συμβάσεις πλήρους απασχόλησης να υποχωρήσουν κάτω από το 50%, δημιουργώντας έτσι μια αγορά εργασίας που θα στηρίζεται στη μερική και στην εκ περιτροπής απασχόληση. Αλλωστε, η έξαρση επιχειρησιακών και ατομικών συμβάσεων εργασίας συντελεί προς αυτή την κατεύθυνση, αφού πλέον δεν θα υπάρχει κλαδική σύμβαση που θα λειτουργεί περίπου ως θεματοφύλακας τόσο των αποδοχών όσο και της θεσμικής θωράκισης των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, το γεγονός ότι οι συμβάσεις μερικής απασχόλησης αυξήθηκαν από το 26,5% του συνόλου το 2010, στο 32% το 2011 και το 35,4% το 2012. Αντίστοιχα, αυξήθηκαν και οι συμβάσεις εκ περιτροπής εργασίας από το 6,6% του συνόλου των νέων συμβάσεων που αντιπροσώπευαν το 2010, στο 8,1% το 2011, για να φτάσουν το 9,6% το 2012.

Ενδεικτικό της νέας τάσης ευέλικτων μορφών εργασίας που παγιώνεται στην Ελλάδα είναι και το γεγονός ότι παρατηρείται τεράστια αύξηση μετατροπής συμβάσεων πλήρους απασχόλησης σε μερικής και εκ περιτροπής. Ειδικότερα, το 2012 οι συμβάσεις πλήρους απασχόλησης που μετατράπηκαν σε μερική αυξήθηκαν κατά 53,12%. Αντίστοιχα συμβάσεις πλήρους απασχόλησης που μετατράπηκαν σε εκ περιτροπής αυξήθηκαν κατά 12,29% με σύμφωνη γνώμη του εργαζομένου και κατά 80,36% με μονομερή απόφαση του εργοδότη, χωρίς δηλαδή να ζητηθεί καν η γνώμη του εργαζομένου… Συνολικά το 2012 μετατράπηκαν 84.490 συμβάσεις πλήρους απασχόλησης σε μερικής και εκ περιτροπής, αριθμός που παρουσιάζει αύξηση 43,3% σε σχέση με το 2011.

Βασίλης Αγγελόπουλος

{{-PCOUNT-}}22{{-PCOUNT-}}

ΣΧΟΛΙΑ

Η δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Επιστολές οργής των παμμακεδονικών οργανώσεων στον Μητσοτάκη! «Πρόδωσες κι εσύ τη Μακεδονία»

Σοβαρό πολιτικό θέμα εντός της ΝΔ Επιστολές οργής, με σκληρή κριτική στον πρωθυπουργό, έστειλαν οι παμμακεδονικές οργανώσεις, με αφορμή τη στάση του Κυριάκου Μητσοτάκη στη...

Αντεπίθεση του λιμενικού που έπιασε το «Noor 1», αλλα παραδόξως διώκεται

Ο λιμενικός Χριστοφορίδης ζητά εξαίρεση του στρατιωτικού δικαστή λόγω μεροληψίας στην προανακριτική έρευνα εναντίον του Από τη Μαρία Παναγιώτου Την εξαίρεση του στρατιωτικού δικαστή Α΄ Βασιλείου...

Βαβέλ! Το σόι του Αλέξη Τσίπρα στον εμφύλιο

Η αδελφή του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, ο Σπίρτζης και ο Γιαννούλης κατά του Τσακαλώτου που ασκεί πλέον ανοιχτά κριτική Συνεχίζεται ο εμφύλιος πόλεμος στον ΣΥΡΙΖΑ,...

Βαρύ οπλοστάσιο «έκρυβε» η γιάφκα στο Κουκάκι!

Ποιοι είναι οι δύο άνδρες και η μία γυναίκα που συνέλαβαν οι κομάντος της Αντιτρομοκρατικής κατά την έφοδό τους Με αιφνιδιαστικές εφόδους που θύμιζαν ταινία...

Όλες οι παρανοϊκές απαιτήσεις του «σουλτάνου» στο… τραπέζι!

«Τρελούς» όρους θέτει η τουρκική πλευρά εν όψει της εκκίνησης διερευνητικών συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη Η ημερομηνία έναρξης των διερευνητικών συνομιλιών άγνωστη, η ατζέντα απροσδιόριστη, οι...