Σάββατο, 23 Ιανουαρίου 2021

Η ευρωπαϊκή (άλλοτε) «dream team» έγινε η ένωση της συμφοράς

Εχει μέλλον η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε μία περίοδο που η ευρωζώνη βιώνει τη δυσκολότερη στιγμή της σύντομης ιστορίας της και η εικόνα μιας Ευρώπης της ύφεσης και της καλπάζουσας ανεργίας, ιδιαίτερα στον Νότο της γηραιάς ηπείρου, θολώνει το όνειρο νέων χωρών να γίνουν μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας; Το ερώτημα ετέθη σε στρογγυλό τραπέζι, από τα πολλά που διοργανώνουν οι Ευρωπαίοι πολιτικοί. Στην πλειονότητά τους οι ίδιοι απαντούν στο ερώτημα καταφατικά, με περισσή ρητορεία στον δημόσιο λόγο. Γιατί πίσω από τις κλειστές πόρτες πολλοί ομολογούν ότι η Ε.Ε. στην παρούσα φάση είναι μια οικογένεια που εξακολουθεί να ζει τυπικά μόνο κάτω από την ίδια στέγη.

Το Μάαστριχτ αποδείχτηκε ότι δεν χωρούσε το όραμα της ενωμένης Ευρώπης, της αλληλεγγύης, της υπέρβασης και των ουσιαστικών μεγάλων θεσμικών αλλαγών υπέρ των πολιτών. Η οικονομική κρίση απέδειξε περίτρανα ότι αυτός που εξυπηρετήθηκε και ωφελήθηκε πρωτίστως ήταν ο εύπορος Βορράς, που έκοψε και έραψε τις συνθήκες στα μέτρα του.

Κι όμως, η ευρωπαϊκή οικογένεια επιμένει να διευρύνεται και να εντάσσει κι άλλα μέλη σε αυτήν την κοινότητα. Στη σημερινή Ευρώπη τα θεσμικά όργανα συνεχώς διευρύνονται σε μέγεθος και γραφειοκρατική οργάνωση. Ουσιαστικά όμως αποδυναμώνονται, καθώς οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται ούτε από το Ευρωκοινοβούλιο ούτε από την Κομισιόν ούτε από την ΕΚΤ. Λαμβάνονται από μια παρέα ηγετών που αποφασίζει πίσω από κλειστές πόρτες, απλά ενημερώνει τους 28 και τους φέρνει προ τετελεσμένων γεγονότων. Αυτό συνέβη στην πραγματικότητα σε όλες τις Συνόδους Κορυφής της τελευταίας τριετίας.

Πολιτικοί βέβαια, όπως ο επίτροπος αρμόδιος για τη διεύρυνση Στέφαν Φούλε, επιμένουν ότι η ένταξη του 28ου μέλους, της Κροατίας, από 1ης Ιουλίου, επιβεβαίωσε «τη δυναμική της διεύρυνσης». Πράγματι. Οπως σημείωναν και οι «Financial Times», «η ένταξη της Κροατίας στην Ε.Ε., η απόφαση για την εκκίνηση ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Σερβία και η αποδοχή του αιτήματος της Λετονίας για ένταξη στην ευρωζώνη δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή ενότητα εξακολουθεί να αποτελεί δέλεαρ».

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κρίση για την Ε.Ε. ανήκει στο παρελθόν. Ακόμη και στο νεότερο μέλος της ευρωπαϊκής οικογένειας ο προβληματισμός είναι βαθύς, παρά τα πανηγύρια που στήθηκαν στο Ζάγκεμπ. «Ο κόσμος θεωρεί ότι όλα θα είναι καταπληκτικά, πως το γρασίδι είναι πιο πράσινο εκεί. Αλλά στην πραγματικότητα πιστεύω ότι το γρασίδι είναι το ίδιο κίτρινο, όπως κι εδώ» έλεγε ο Μάνε Βάλοβιτς, κάτοικος Ζάγκρεμπ, σε δημοσιογράφο του Euronews. Κάποιοι πιστεύουν ότι η ένταξη θα φέρει και την πτώση στις τιμές των τροφίμων, προσδοκία που μάλλον θα διαψευστεί μακροπρόθεσμα. Επειτα από πέντε συνεχή χρόνια ύφεσης, κόστος ζωής, που θυμίζει Παρίσι, Βερολίνο ή Ρώμη και εξαιρετικά χαμηλούς μισθούς, τα 4.400.000 κατοίκων της Κροατίας δεν περιμένουν πολλά. Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι στο 60% του μέσου όρου στην Ευρώπη και κάποιοι μιλούν ήδη για κύμα μετανάστευσης Κροατών εργατών στον πλούσιο Βορρά. «Θεωρώ ότι τα όποια οφέλη μπορούν να έρθουν αν η Ε.Ε. δεν συνεχίσει με αυτήν την τρελή οικονομική πολιτική, που οδηγείται από τη Γερμανία και το ΔΝΤ, και σημαίνει ένας πολύ ισχυρός πυρήνας και μία πολύ αδύναμη περιφέρεια» λέει ο Πολ Σταμπς, ερευνητής του Ινστιτούτου Οικονομικών του Ζάγκρεμπ. Η κροατική οικονομία βρίσκεται σε ύφεση τα τελευταία πέντε χρόνια και η ανεργία αγγίζει το 20%. Η χώρα θα υποχρεωθεί να κάνει κάποιες οικονομικές προσαρμογές, συμπεριλαμβανομένων και των συνεχιζόμενων μέτρων λιτότητας. Η απόφαση για την ένταξη της Κροατίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση ελήφθη έπειτα από δημοψήφισμα και είχε τη στήριξη του 66% των πολιτών. Οι διαφωνούντες υποστήριζαν ότι οι αλλαγές έγιναν βιαστικά και χωρίς δημόσιο διάλογο. Στο Ζάγκρεμπ η σημαία της Ευρωπαϊκής Ενωσης κυματίζει δίπλα στην κροατική. Για την ώρα, υπερήφανα…

Η Λετονία ετοιμάζεται για θυσίες με την ελπίδα της ανάκαμψης στον μέλλον

Την ίδια ώρα η Λετονία είναι αισιόδοξη ότι θα αποκομίσει τα οφέλη από την ένταξή της στην ευρωζώνη παρά την κρίση. Είναι το δεύτερο πρώην σοβιετικό κράτος που προσχωρεί στο κοινό νόμισμα, μετά την είσοδο της Εσθονίας, το 2011. Η Λετονία, μέλος της Ε.Ε. από το 2004, με πληθυσμό περίπου 2.300.000, ήθελε να ενταχθεί στην ευρωζώνη εδώ και αρκετά χρόνια. Επειτα από μια σειρά κρίσεων, όπως η διάσωση μετά την κατάρρευση των τραπεζών το 2008, που εμπόδισε την τελευταία προσπάθεια ένταξης στο ευρώ, η χώρα υιοθέτησε μια βίαιη δημοσιονομική προσαρμογή, που συνοδεύτηκε από ένα πρόγραμμα σκληρής λιτότητας. Η οικονομία της αναμένεται να είναι μια από τις ισχυρότερες στην ευρωζώνη το 2014, με ανάπτυξη στο 4,1%, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο οίκος Fitch, μετά την ανακοίνωση, αναβάθμισε το μακροπρόθεσμο αξιόχρεο (IDR) της Λετονίας σε ξένο νόμισμα σε «BBB+» από «BBB». Σύμφωνα με τον Fitch, η υιοθέτηση του ευρώ θα μειώσει τους πιστωτικούς κινδύνους που απορρέουν από την έκθεση του τραπεζικού συστήματος σε ξένο συνάλλαγμα και το υψηλό επίπεδο του καθαρού εξωτερικού χρέους. Παράλληλα θα ενισχύσει την συνεκτικότητα και την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής σε σχέση με τη σημερινή πολιτική που βασίζεται σε σταθερή ισοτιμία με το ευρώ.

Κάποιοι αναλυτές είναι πιο επιφυλακτικοί. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι η βιωσιμότητα της Λετονίας κάθε άλλο παρά ισχυρή είναι, εν μέσω ανησυχιών για τη διατήρηση των χαμηλών ποσοστών πληθωρισμού και λόγω της βαριάς εξάρτησης από μια καταθετική βάση μη μόνιμων κατοίκων. Η δημόσια στήριξη είναι επίσης χαμηλή. Πολλοί ανησυχούν ότι η ευρωκρίση θα συμπαρασύρει και τη Λετονία.

Ωστόσο, άλλοι λένε ότι οι Λετονοί μπορούν να γίνουν σταδιακά πιο θετικοί προς το νέο νόμισμα.«Στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι η αποτελεσματικότητα μιας πολιτικής και όχι τη δημοτικότητά της που εξασφαλίζει ότι λειτουργεί. Ετσι, αν το ευρώ λειτουργήσει για τους Λετονούς, θα γίνει αποδεκτό» δήλωσε ο Ιβαρ Γιαμπς πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Λετονίας. Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας Αντρις Βιλκς λέει ότι «οι δύσκολες ώρες θα διαρκέσουν για αρκετά χρόνια, χωρίς αμφιβολία. Αλλά βλέπουμε αρκετά οφέλη μακροπρόθεσμα, παρά το σημερινό περιβάλλον». Πολλοί αμφιβάλλουν για το εάν οι θυσίες της μικρής χώρας της Βαλτικής αξίζουν τον κόπο.

Τέλος στον μύθο της ευημερίας

Λίγοι είναι οι πολίτες της Ε.Ε. που κατανοούν ή ενδιαφέρονται για τα τεχνικά ή και ουσιαστικά ζητήματα της διεύρυνσης. Αυτοί βιώνουν τα αποτελέσματα μιας στρατηγικής που έχει αποδυναμώσει το Ευρωκοινοβούλιο και την Κομισιόν και έχει επιβάλει με βία στους μικρούς τις θέσεις των μεγάλων. «Η σημερινή οικονομική κατάσταση στην ευρωζώνη κατέρριψε τον μύθο της οικονομικής ευημερίας που φέρνει η διεύρυνση ή της σύγκλισης ευρωπαϊκού Βορρά και ευρωπαϊκού Νότου» σχολίαζαν οι «FT» και προέβλεπαν: «Το ιδανικό της ενότητας θα δεχτεί έντονες πιέσεις στις ευρωεκλογές του Μαΐου, που θα ανοίξουν τον δρόμο για την επιλογή των διαδόχων του προέδρου της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, όπως και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπάι. Να περιμένετε εκτίναξη της στήριξης για λαϊκιστικά, αντικαθεστωτικά και αντιευρωπαϊκά κόμματα». Τον ερχόμενο Μάιο το Ευρωκοινοβούλιο θα είναι «κάστρο» των ευρωσκεπτικιστών. Οι Βρετανοί θα σύρουν τον χορό, αλλά δεν θα είναι μόνοι. Οι ψευδαισθήσεις έχουν πλέον καταρρεύσει.

Στέλλα Θεοδώρου

{{-PCOUNT-}}13{{-PCOUNT-}}

Η εφημερίδα δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ