Παρασκευή, 22 Ιανουαρίου 2021

Η νέα βιβλιοθήκη της Νομικής και ο πολιτισμός μας

Ο επιβλητικός αυτός χώρος, ο οποίος συνδυάζει πολύ αρμονικά το παλιό με το μοντέρνο, χαρακτηρίζεται από ορισμένες αναπάντεχες δυσλειτουργίεςΜέχρι πριν από λίγους μήνες οι διακονούντες τη νομική επιστήμη στην ελληνική πρωτεύουσα δεν είχαν τη δυνατότητα ερεύνης σε μια ενιαία – κεντρική βιβλιοθήκη, αλλά έπρεπε να μεταβαίνουν σε κάθε ξεχωριστό σπουδαστήριο του αντίστοιχου κλάδου Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών, προκειμένου να αναδιφήσουν στις απαραίτητες βιβλιογραφικές πηγές.

Επρόκειτο για σπουδαστήρια που ανέδιδαν άρωμα μιας άλλης (σίγουρα πιο υγιούς) εποχής, τα οποία, όμως, δεν ανταποκρίνονταν στις ανάγκες ενός σύγχρονου ερευνητικού περιβάλλοντος, που δίδει στον ενδιαφερόμενο τη δυνατότητα να κινηθεί με τον φορητό υπολογιστή του σε περισσότερα επίπεδα του ιδίου χώρου, ανατρέχοντας από το ένα βιβλίο στο άλλο και ελέγχοντας την ύλη των παντός είδους επιστημονικών περιοδικών, ημεδαπών τε και αλλοδαπών, συνεπικουρούμενος από τις διαδικτυακά προσπελάσιμες ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων.

Αν και με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, τα πράγματα άλλαξαν. Στις 4 Απριλίου 2017 έγιναν τα εγκαίνια της βιβλιοθήκης της Νομικής Σχολής Αθηνών, η οποία στεγάζεται στο κτίριο του παλαιού Χημείου. Αποκλειστικός δωρητής του εξοπλισμού της βιβλιοθήκης ήταν το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», ένα ίδρυμα που σε αυτούς τους τόσο χαλεπούς καιρούς για τη χώρα μας κρατά Θερμοπύλες και παράλληλα τον πνευματικό δαυλό των Ελλήνων διαρκώς ενεργό. Ωστόσο, η βιβλιοθήκη αυτή, ο επιβλητικός χώρος της οποίας συνδυάζει πολύ αρμονικά το παλιό με το μοντέρνο, χαρακτηρίζεται από ορισμένες αναπάντεχες δυσλειτουργίες.

Στην πρώτη κατηγορία των δυσλειτουργιών ανήκει το εξής φαινόμενο: Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να πραγματοποιήσει αυτοδύναμη έρευνα σε ξενόγλωσσα περιοδικά μόνο ως προς τους σχετικώς πρόσφατους τόμους. Αντιθέτως, αν πρόκειται για τόμους παλαιότερων ετών, πρέπει να απευθυνθεί στον αρμόδιο υπάλληλο, ο οποίος θα φέρει από το αρχείο του ισογείου τον σχετικό τόμο. Ετσι, όμως, δυσχεραίνεται σημαντικά η αποστολή του ερευνητή, ο οποίος είναι γνωστό ότι μπορεί να αποδυθεί σε ένα ατέρμονο «πινγκ πονγκ», ελέγχοντας νομολογία ή αρθογραφία με το να ακολουθεί τις παραπομπές που βρίσκει από το ένα βιβλίο στο άλλο.

Πέραν αυτού, το έργο του ερευνητή δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι τα λίγα τραπέζια που υπάρχουν στον χώρο κάθε κλάδου Δικαίου δεν διαθέτουν ενσωματωμένες πρίζες, ώστε να μπορεί ο χρήστης της βιβλιοθήκης να φορτίζει τον φορητό υπολογιστή του, ούτε ατομικά φωτιστικά. Επιπροσθέτως, εν αντιθέσει προς ό,τι συμβαίνει σε μια αντίστοιχου βεληνεκούς αλλοδαπή βιβλιοθήκη, δεν υπάρχει σύγχρονος σαρωτής εγγράφων με μηχανικά μέρη, χάρη στον οποίο ο χρήστης, αντί να φωτοτυπεί, θα μπορεί να σκανάρει τα κείμενα που τον αφορούν, αποθηκεύοντάς τα στο φλασάκι του.

Στη δεύτερη κατηγορία δυσλειτουργιών ανήκει η έλλειψη, αφενός, κάποιων σημαντικών ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων της αλλοδαπής, αφετέρου, βιβλίων και περιοδικών. Επειδή, μάλιστα, τα τελευταία χρόνια, έως και πριν από τη λειτουργία της κεντρικής νομικής βιβλιοθήκης, η συνδρομή στις ξενόγλωσσες ηλεκτρονικές βάσεις λειτουργούσε μόνο για κάποια χρονικά διαστήματα, εκρίθη σκόπιμο προς εξοικονόμηση πόρων να μη συνεχισθεί η έντυπη συνδρομή, πράγμα που έχει την εξής αδιανόητη συνέπεια για μια βιβλιοθήκη που διεκδικεί στοιχειώδη πληρότητα σε τίτλους σημαντικών ξενόγλωσσων περιοδικών: Οσο αναμένεται η επανασύνδεση με κάποιες από τις ηλεκτρονικές βάσεις, ο ερευνητής δεν έχει πρόσβαση στα περιοδικά των τελευταίων ετών, των οποίων η έντυπη συνδρομή έχει διακοπεί!
Τέλος, στην τρίτη κατηγορία ανήκει ένα ανήκουστο φαινόμενο: Αφού ο χρήστης της βιβλιοθήκης εισέλθει στις τουαλέτες, προς μεγάλη έκπληξή του διαπιστώνει ότι, ελλείψει οικονομικών πόρων, δεν υπάρχει χαρτί υγείας. Αν δεν παραχωρήσει κάποιος υπάλληλος το δικό του χαρτί, ο χρήστης θα πρέπει να βγει εκτός κτιρίου για να το αγοράσει ή να το φέρει από το σπίτι του.

Απαντες, νομίζω, θα συμφωνούσαν ότι οι βιβλιοθήκες μιας χώρας είναι ο καθρέφτης του πολιτισμού της. Η περιγραφή των ανωτέρω δυσλειτουργιών παρέχει την εντύπωση ότι έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να διανύσουμε για να θεωρούμαστε τόσο πολιτισμένοι όσο και οι λοιποί Ευρωπαίοι. Αυτοί, άλλωστε, διαθέτουν βιβλιοθήκες που είναι ανοιχτές ακόμη και τα Σαββατοκύριακα, τις δε καθημερινές έως τις 23.30, τη στιγμή που οι δικές μας είναι ερμητικά κλειστές τα Σαββατοκύριακα και τις καθημερινές κλείνουν στην καλύτερη περίπτωση (και δη τον χειμώνα) κατά τις 19.00-20.00 – ας μην υπολογίσουμε και τις ημέρες που κλείνουν αιφνιδίως λόγω καταλήψεων. Δυστυχώς, η εντύπωση αυτή ενισχύεται μόλις ο επισκέπτης των περισσότερων ελληνικών βιβλιοθηκών αρχίσει να παρατηρεί πώς συμπεριφέρονται όσοι βρίσκονται στον χώρο της, ο οποίος θα έπρεπε να γεννά αισθήματα οιονεί ευλάβειας.

Αντιθέτως, η βοήθεια που ζητούν οι χρήστες από τους υπαλλήλους αλλά και η προσφορά της από τους τελευταίους διατυπώνεται και, αντιστοίχως, παρέχεται συνήθως φωναχτά, χωρίς σεβασμό προς τους λοιπούς χρήστες, οι οποίοι προσπαθούν να συγκεντρωθούν στη μελέτη ή τη συγγραφή. Επιπλέον, αρκετοί επισκέπτες των ελληνικών βιβλιοθηκών όχι μόνο δεν έχουν το κινητό τους σε αθόρυβη λειτουργία, αλλά το χρησιμοποιούν μιλώντας δυνατά.

Παρ’ όλα αυτά, ο μέχρι πρότινος ανέστιος νομικός ερευνητής κινδυνεύει να χαρακτηρισθεί αχάριστος, αν εστιάσει αποκλειστικά στις ανωτέρω δυσλειτουργίες. Ισως θα έπρεπε να του αρκεί ότι τώρα πλέον έχει μια τόσο όμορφη στέγη (με σωστή θερμοκρασία, ακόμη κι όταν στην πρωτεύουσα επικρατεί καύσωνας), στην οποία θα μπορεί να κατασιγάζει εν τίνι μέτρω τη βιβλιογραφική δίψα του και να είναι συγγραφικά παραγωγικός.

Οσο για το ανύπαρκτο χαρτί υγείας, ο χρήστης μπορεί να καλλιεργήσει την ευρηματικότητά του: Ας κρύψει τυλιγμένο σε σακούλα ένα ρολό πίσω από πολύ παλιούς τόμους, που πιθανολογεί ότι δεν χρησιμοποιούνται συχνά, διατηρώντας το σε εφεδρεία για τις επόμενες φορές. Αν δεν αντιμετωπίσουμε με χιούμορ αυτήν την κατάσταση, τότε οι μεν απλοί πολίτες μπορεί να αρχίσουν να εκδηλώνουν συμπτώματα κατάθλιψης, συνειδητοποιώντας την πολυεπίπεδη πτώχευση της χώρας μας, οι δε κυβερνώντες θα πρέπει να νιώσουν «αυτοκτονική καταισχύνη» που δεν είναι σε θέση να μεριμνήσουν για την κάλυψη των στοιχειωδών αναγκών ενός τέτοιου ιστορικής σημασίας κτιρίου, σχεδιασμένου από τον περίφημο Γερμανό αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλλερ. Σημειωτέον ότι ο επισκέπτης της υπέροχης αυτής βιβλιοθήκης αξίζει να μεταβεί στον δεύτερο όροφο, όπου βρίσκεται αποκατεστημένο το Μεγάλο Αμφιθέατρο Μεγάρου Φυσικής. Προ της εισόδου του, μια γραφομηχανή και ένα μαύρο τηλέφωνο συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις για ένα συγκινητικό ταξίδι στον χρόνο.

Κωνσταντίνος Ι.Βαθιώτης*

*Αναπλ. καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ

{{-PCOUNT-}}13{{-PCOUNT-}}

Η εφημερίδα δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ