Δευτέρα, 19 Απρίλιος 2021

Ο αμφιλεγόμενος ηγέτης που μισήθηκε (και αγαπήθηκε) πολύ

Το διττό αποτύπωμα του Φιντέλ Κάστρο στην Κούβα είναι ότι υπήρξε για πολλά χρόνια σύμβολο ανεξαρτησίας και διεθνούς επιρροής και ταυτόχρονα ένας δεινός καταπιεστής του λαού του

Θ α τον κρίνει η Ιστορία». Με αυτή την παραπομπή σε μια… ανώτερη δύναμη (παρότι και η Ιστορία -ή μάλλον οι πολλές εκδοχές της- από ανθρώπους γράφεται και είναι, ως εκ τούτου, χειραγωγήσιμη, μονομερής, άδικη) πολλοί ξένοι ηγέτες, ανάμεσά τους και ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, θέλησαν να αποφύγουν τον σκόπελο να εκφράσουν μια ειλικρινή γνώμη για την προσωπικότητα του Φιντέλ Κάστρο. Η υπεκφυγή είναι απόλυτα κατανοητή και δεν εξαντλείται μόνο, στις εκάστοτε πολιτικές αναγκαιότητες. Ο Κουβανός αμφιλεγόμενος ηγέτης υπήρξε αναμφίβολα μία ισχυρή προσωπικότητα, ιδεαλιστική και βαθιά απολυταρχική, με επιτεύγματα «μεγαλύτερα από τη ζωή» και ταυτόχρονα συστηματικές χρόνιες αδικίες και καταπιέσεις εις βάρος χιλιάδων ανθρώπων. Γι’ αυτό λατρεύτηκε και μισήθηκε σε μεγάλη κλίμακα, ενώ αποτελεί μία από τις τελευταίες ηγετικές φυσιογνωμίες μεγάλου διαμετρήματος που εγκαταλείπουν τη ζωή.

Γράφτηκε ότι είναι «δικαιότερο» γι’ αυτόν να κριθεί μέσα από τα μάτια των ανθρώπων των μέσων του 20ού αιώνα και όχι των αρχών του 21ου. Να κριθεί με βάση τα δεδομένα της Λατινικής Αμερικής του 1950 -τον αμερικανοτραφή γόνο της οποίας, δικτάτορα Φουλχένσιο Μπατίστα, ανέτρεψε με την κουβανική επανάσταση, μετασχηματίζοντας, σύμφωνα με τον συγγραφέα Εδουάρδο Γκαλεάνο, «μια αποικία σε μια χώρα»- και όχι με τα δεδομένα της σημερινής δυτικής δημοκρατίας. Αν σκεφτεί κανείς όμως ότι το αποτύπωμα του Κάστρο άλλαξε για πάντα την Κούβα και θα καθορίζει τις τύχες των Κουβανών στο μέλλον, αυτή η βολική «εξαίρεση» δεν φαίνεται εφικτή. Το διττό ιστορικό αποτύπωμά του είναι ότι υπήρξε ταυτόχρονα σύμβολο σημαντικής ανεξαρτησίας και διεθνούς επιρροής (παρά το μικρό μέγεθος της Κούβας) στην εξωτερική πολιτική του (έστω στον βαθμό που σύρθηκε πίσω από το άρμα της ΕΣΣΔ) και την ίδια ώρα ένας δεινός καταπιεστής του λαού του.

Η Κούβα του Κάστρο αποτελούσε το τελευταίο «προπύργιο» του υπαρκτού σοσιαλισμού, που «άντεξε» μετά την πτώση του Τείχους (με ποιες θυσίες όμως και χάρη στις οικονομικές ενισχύσεις από τη Βενεζουέλα του Τσάβες) και επί σειράν ετών διαμόρφωνε επιρροή στην εξωτερική πολιτική μέσα από έντονα «ιδεαλιστικά» χαρακτηριστικά και όχι μόνο τις απαιτήσεις της ρεαλπολιτίκ. Ετσι δεν έμεινε μόνο στην ιστορία για την κρίση του 1962 μετά την εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, όταν ο Νικίτα Χρουστσόφ τον αποκαλούσε «τρελό», που θα προκαλούσε πυρηνικό πόλεμο, αλλά και για την υποστήριξη προς τον απελευθερωτικό αγώνα της Αλγερίας, προς την Ανγκόλα και τη Ναμίμπια κατά της Νότιας Αφρικής, υποσκάπτοντας τα θεμέλια του απαρτχάιντ, προς τους Παλαιστινίους και τους Σαντινίστας, δημιουργώντας συμμαχίες και φίλους στη Λατινική Αμερική, την Αφρική και τον Αραβικό Κόσμο και χτίζοντας τον συμβολισμό του Δαβίδ του παγκόσμιου Νότου που μάχεται τον Γολιάθ του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Κάπως έτσι ο Νέλσον Μαντέλα, επί δεκαετίες φυλακισμένος και βασανισμένος, αποκάλεσε τον Κάστρο, τον άνθρωπο που φυλάκισε τόσους με τη σειρά του, «πηγή έμπνευσης για όλους τους ανθρώπους που αγαπούν την ελευθερία»! Κάπως έτσι ο πλανήτης είναι πραγματικά μοιρασμένος ανάμεσα σε εκείνους που το θεωρούν αυτονόητο και σε εκείνους που το θεωρούν αδιανόητο να τον αποκαλέσουν «δικτάτορα».

Αναπόφευκτα όμως τα του οίκου του αποκαλύπτουν για ακόμη μία φορά το εξοντωτικό και απάνθρωπο πρόσωπο του υπαρκτού σοσιαλισμού πίσω από την ιδεολογία. Το πρόσωπο του κράτους με την έβδομη θέση στον κόσμο σε αριθμό φυλακισμένων ως προς τον πληθυσμό, με 400 σωφρονιστικά ιδρύματα, στα οποία δεν επιτράπηκε ποτέ η είσοδος στους διεθνείς οργανισμούς ανθρώπινων δικαιωμάτων. Με τα gavetas, τα τσιμεντένια κελιά απομόνωσης, χωρίς παράθυρα, κρεβάτι, τουαλέτα και φως. Με την υποχρεωτική εξορία, όπως συνέβη το 1980 με τη λεγόμενη «Κρίση του Μαριέλ», όταν αντικαθεστωτικοί φορτώθηκαν με το ζόρι σε πλοιάρια από το Μαϊάμι, χάνοντας για πάντα την όποια προοπτική επιστροφής. Το πρόσωπο του κράτους με τη θανατική ποινή, που επέβαλε το 2003, εν μια νυκτί, στους τρεις νεαρούς που είχαν καταλάβει ένα επιβατικό πλοιάριο για να τους φυγαδεύσει στο Μαϊάμι. Για να μη μιλήσει κανείς για τους χιλιάδες εκτελεσθέντες στα λαϊκά δικαστήρια μετά την επανάσταση.

Είναι η ίδια Κούβα που παρακολουθεί τα τηλέφωνα, που απαγορεύει το ίντερνετ, που χρησιμοποιούσε τις θρυλικές Επιτροπές Υπεράσπισης της Επανάστασης (CDR) για να παρακολουθεί τους πολίτες και να ενημερώνει τις αρχές για «ύποπτες συμπεριφορές»· τους «αγανακτισμένους», που αναλάμβαναν «Δράσεις Αποκήρυξης» αντιφρονούντων, αντιδρώντας με τραμπουκισμούς σε ειρηνικές διαμαρτυρίες, όπως αυτές των «Γυναικών στα Λευκά». Είναι η Κούβα που μάζευε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης UMAP τους ομοφυλοφίλους. Η Κούβα που θεσμοθέτησε την προληπτική σύλληψη για όσους επιδεικνύουν peligrosidad (επικινδυνότητα) και τη φυλάκιση ως και 20 έτη (το περίφημο mordaza ή φίμωτρο) σε όσους δώσουν πληροφορίες «κατά της Κούβας» σε μέσα ενημέρωσης του εξωτερικού.

Ο φίλος Μαραντόνα και ο «αντάρτης Ελ Σέξτο»

«Αρχισα να κλαίω ανεξέλεγκτα. Μετά τον θάνατο του πατέρα μου αυτή είναι η μεγαλύτερη θλίψη που έχω βιώσει». Ο Ντιέγκο Μαραντόνα αντέδρασε σοκαρισμένος στον θάνατο του Κουβανού ηγέτη, τον οποίο, όπως λέει, αισθανόταν σαν δεύτερο πατέρα του. Οι δύο άνδρες είχαν συναντηθεί πρώτη φορά σε μια δύσκολη στιγμή για τον θρύλο του αργεντίνικου ποδοσφαίρου… Οταν εκείνος κατέφυγε στην Κούβα με το πρότυπο σύστημα υγείας, το 1987, το διάστημα που αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα λόγω της χρήσης ναρκωτικών.

«Μου άνοιξε τις πόρτες της Κούβας, όταν οι κλινικές στην Αργεντινή μού τις έκλειναν κατάμουτρα, διότι δεν ήθελαν να κατηγορηθούν για τον θάνατο του Μαραντόνα» είπε. Ο «Κομαντάντε» του τηλεφωνούσε καθημερινά, νωρίς το πρωί, για να συζητήσουν για ποδόσφαιρο και πολιτική, και τον ενθάρρυνε ότι μπορούσε να αναρρώσει πλήρως. Πριν από έναν χρόνο μάλιστα ο άσος του ποδοσφαίρου είχε δείξει μία επιστολή που έλαβε από τον Κάστρο, προκειμένου να διαψεύσει τις φήμες που κυκλοφορούσαν εκείνο το διάστημα για τον θάνατό του. Φέτος οι φήμες επαληθεύτηκαν. Την ίδια ώρα στην Αβάνα η είδηση του θανάτου του Κάστρο προκάλεσε μια πολύ διαφορετική αντίδραση και τελικά την παρέμβαση των Αρχών!

Ο καλλιτέχνης του δρόμου Ντανίλο Μαλντονάντο Ματσάδο ή «Ελ Σέξτο», όπως είναι περισσότερο γνωστός, ανέβασε ένα βίντεο στη σελίδα του στο facebook, στο οποίο περπατά στους δρόμους της κουβανέζικης πρωτεύουσας και καλεί τον κόσμο να γιορτάσει τον θάνατο του «Κομαντάντε». Λίγη ώρα αργότερα, η αστυνομία κατέφθασε στο διαμέρισμά του και τον συνέλαβε, ενώ εκείνος φώναζε: «Κάτω ο Φιντέλ! Κάτω ο Ραούλ!» Στη διάρκεια των εννέα ημερών του πένθους οι Αρχές της Κούβας δεν είναι διατεθειμένες να αφήσουν να ακουστούν οι… άλλες φωνές.

Οι μυστικοί λογαριασμοί με εκατοντάδες εκατομμύρια, η χλιδάτη έπαυλη και το γιοτ

Εκείνος υποστήριζε ότι η ζωή του υπήρξε ασκητική, αφιερωμένη στην επανάσταση και την Κούβα. Ενα βιβλίο όμως από τον επί 27ετία σωματοφύλακά του και κατοπινό εξόριστο στις ΗΠΑ, τον Χουάν Ρεϊνάλδο Σάντσες, περιέγραψε πώς ο «Κομαντάντε» είχε στην κατοχή του μια ιδιωτική περιουσία εκατοντάδων εκατομμυρίων -ίσως και ενός δισεκατομμυρίου- δολαρίων. Το λεγόμενο «αποθεματικό» του σε μυστικούς τραπεζικούς λογαριασμούς.

Οσο για τον ιδιωτικό βίο του, έγραψε ο Σάντσες, κάθε άλλο παρά ασκητικός ήταν. Με έδρα το λεγόμενο «Σημείο Μηδέν», την έπαυλή του στην Αβάνα με τέσσερις κήπους, παιδότοπους, πισίνες και μεγάλες βιβλιοθήκες, ο ηγέτης του κουβανέζικου λαού ζούσε μια ζωή ανέσεων και αυστηρής ασφάλειας, που τον προστάτεψε από εκατοντάδες δολοφονικές απόπειρες εις βάρος του. Με το γιοτ του «Aquarama» έφευγε για το μυστικό λιμάνι Μπάια δε Κοτσίνος του εξωτικού νησιού Κάγιο Πιέδρα της Καραϊβικής. Εκεί υπήρχε υποβρύχιο πάρκο, όπου ο Φιντέλ έκανε καταδύσεις και υποβρύχιο ψάρεμα.

Τον ηγέτη παρακολουθούσε η προσωπική φρουρά του, που αποτελούνταν από τρεις κύκλους: χιλιάδες στρατιώτες στον πρώτο, 80-100 στον δεύτερο και στον τρίτο, τον πιο στενό, δύο ομάδες 15 ατόμων από τα επίλεκτα σώματα ασφαλείας. Ακόμη και τα ρούχα του, πριν τα φορέσει, στέλνονταν στο προεδρικό μέγαρο, όπου περνούσαν ένα ένα από ακτίνες Χ και ειδικό έλεγχο ακτινοβολίας, για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο δηλητηρίασης ή εκρηκτικού μηχανισμού. Ο «Λίδερ Μάξιμο» διέθετε μυστική ιδιωτική κλινική, για να νοσηλεύεται σε ασφάλεια και χωρίς αυτό να γίνεται αντιληπτό από τον λαό, και δύο καταφύγια σε περίπτωση αεροπορικών βομβαρδισμών.

Οπως μάλιστα είχε εκμυστηρευθεί η σύζυγός του Ντάλια στον Σάντσες, σε περίπτωση που αναγκαζόταν να εγκαταλείψει την Κούβα, «το μέλλον της οικογένειάς του ήταν εξασφαλισμένο».

Οι «πέντε Α» γιοι και ο διάδοχος Φιντελίτο

Τα παιδιά του Κάστρο από τη γέννησή τους κλήθηκαν να ζήσουν υπό τη βαριά σκιά του πατέρα ηγέτη. Φαίνεται ότι καθένα αντιμετώπισε τη θέση αυτή με διαφορετικό τρόπο, ενώ διαφορετική υπήρξε και η αντιμετώπιση από τον πατέρα. Ετσι ο Φιντέλ παρουσίασε δημόσια μόνο τον μεγάλο γιο του από τον πρώτο γάμο με τη Μίρτα Ντιαζ – Μπάλαρντ, τον Φιντελίτο, που πήρε το όνομά του και ενδεχομένως τον προόριζε για διάδοχο. Μάλιστα το 1959 εμφανίστηκε μαζί του σε αμερικανική τηλεοπτική εκπομπή του CBS. Και οι δύο φορούσαν… πιτζάμες, σε μια προσπάθεια να πείσει τους Αμερικανούς θεατές ότι δεν είναι ένας «επικίνδυνος» κομμουνιστής αλλά ένας καλός οικογενειάρχης.

Ο Φιντελίτο σπούδασε πυρηνική φυσική στην ΕΣΣΔ και τέθηκε επικεφαλής της Κουβανικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (CAEC). Η αδελφή του Αλίνα, κόρη της ερωμένης του, κοσμικής Νατάλια Ρεβουέλτα, αντίθετα επαναστάτησε εναντίον του. Υπήρξε εκείνη που τον εξόργισε ποζάροντας στα νιάτα της ως μοντέλο φορώντας μπικίνι, στο περιοδικό «Cuba», και εκείνη που τελικά δραπέτευσε από την Κούβα το 1993 και συνέχισε να μεταδίδει από το Μαϊάμι ραδιοφωνικές εκπομπές κατηγορώντας τον πατέρα της. Σε ένα ιδιωτικό, πολυτελές περιβάλλον μεγάλωσαν οι πέντε γιοι του Κάστρο από τον γάμο του με την Ντάλια Σότο ντελ Βάλε.

Γνωστοί ως «πέντε Α» (Αλέξις, Αλεξ, Αλεχάντρο, Αντόνιο και Ανγκελίτο), τα ονόματα των περισσότερων από αυτούς ήταν εμπνευσμένα από το «Αλεξάντερ», το «nomme de guerre» του ίδιου του Κάστρο, ο οποίος είχε ως πρότυπό του τον Μεγαλέξανδρο. Πιο γνωστοί ο γιος του Αντόνιο, ένας πλεϊμπόι που ταξίδεψε και στη Μύκονο πέρυσι τον Μάιο, και ο αγαπημένος των ΜΜΕ Αλεχάντρο.

{{-PCOUNT-}}24{{-PCOUNT-}}

Η εφημερίδα δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ