Παρασκευή, 30 Οκτωβρίου 2020

Ο τρόμος για την αύξηση του προσδόκιμου ζωής

Χρόνος ανάγνωσης: < 1 λεπτό

Οταν το βαρέλι της κρίσης θα έχει πιάσει πάτο, ο αναπτυγμένος κόσμος θα βρεθεί προ τετελεσμένων γεγονότων. Θα παλεύει με ένα ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα: την αύξηση των ηλικιωμένων, τα άδεια ασφαλιστικά ταμεία και τις πενιχρές συντάξεις που θα μοιάζουν με χαρτζιλίκι επιβίωσης γι’ αυτούς που κάποτε ανήκαν στη μεσαία τάξη…

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του αναπτυγμένου κόσμου έχει εξελιχθεί σε απειλή για τις οικονομίες, ακόμη και σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, όπου το κοινωνικό κράτος δεν λειτουργούσε με ευρωπαϊκούς κανόνες πρόνοιας…Τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα έχουν σοβαρές πιθανότητες να πατήσουν τα 100, σύμφωνα με κάποιες δημογραφικές έρευνες. Κι όμως, δεν θα «απολαύσουν» τα προνόμια που απολάμβαναν οι παππούδες τους. Αντιθέτως, θα κληθούν να αντιμετωπίσουν ένα περίπλοκο πρόβλημα αριθμητικής, όποιο συνταξιοδοτικό σύστημα κι αν ισχύει. Οι οικονομίες 40 ετών εργασιακού βίου δεν θα μπορέσουν να καλύψουν τις ανάγκες άλλων 40 ετών ζωής…

Ακόμα και για τη σημερινή γενιά εργαζομένων όμως τίποτα δεν είναι διασφαλισμένο. Το κρατικό χρέος σε Αμερική και Ευρώπη, τα ανίσχυρα ασφαλιστικά ταμεία και η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους -ή ό,τι έχει απομείνει από αυτό- αποτελούν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί να τινάξει στον αέρα τις όποιες προσδοκίες για αξιοπρεπή γηρατειά. Αλλωστε η τάση που καλλιεργείται από τους κυβερνώντες σε Ευρώπη και Αμερική είναι «περισσότερα χρόνια ζωής, περισσότερη δουλειά».

Η μεγαλύτερη απειλή λοιπόν είναι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής, κάτι που υπό διαφορετικές συνθήκες θα έπρεπε να θεωρείται «ευλογία». Ο πληθυσμός ορισμένων χωρών είτε παραμένει στάσιμος είτε συρρικνώνεται, όπως για παράδειγμα στην ισχυρή σήμερα Γερμανία. Πώς μεταφράζεται αυτό; Οτι τα αποθεματικά των Ταμείων ακόμη και σε χώρες όπως η Γερμανία θα μειωθούν, ενώ το εργατικό δυναμικό που θα δουλεύει έως τα 67, το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης που φιλοδοξεί να επιβάλει το Βερολίνο, θα είναι γερασμένο και αναπόφευκτα λιγότερο παραγωγικό.

Σήμερα κάθε συνταξιούχος στην Ε.Ε. των 28 «στηρίζεται» από τέσσερις εργαζομένους. Εως το 2050 αυτή η αναλογία θα έχει κατρακυλήσει στο 2 προς 1, σύμφωνα με προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών και της Ε.Ε. Ακραίο παράδειγμα αυτής της τάσης αποτελεί η Λετονία, όπου έως το 2060 τέσσερις εργαζόμενοι θα αναλογούν σε τρεις 65άρηδες. Λόγω της μετανάστευσης και της υπογεννητικότητας ο πληθυσμός της Λετονίας μειώθηκε κατά 14% ή 340.000 άτομα μεταξύ 2000 και 2011, εγείροντας ανησυχίες ακόμη και για την ίδια την ύπαρξη του έθνους.

Από το 1840 έως σήμερα το προσδόκιμο ζωής στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 2,5 έτη κάθε δεκαετία. Δηλαδή τρεις επιπλέον μήνες για κάθε χρόνο ζωής και έξι επιπλέον ώρες για κάθε μέρα ζωής. Αυτή η αύξηση ενδεχομένως να έχει σκαμπανεβάσματα, όμως η τάση είναι ξεκάθαρη, λέει ο Τζέιμς Βοπέλ, ένας Αμερικανός που έχει τεθεί επικεφαλής του γερμανικού Ινστιτούτου Max Planck για τη Δημογραφική Ερευνα. Πάντως ο ίδιος και οι συνάδελφοί του δέχονται αυστηρή κριτική, καθώς πολλοί επισημαίνουν ότι δεν είναι εύκολο να ξεπεράσει το προσδόκιμο ζωής τα 100 στον 21ο αιώνα. Οι αρμόδιες αμερικανικές υπηρεσίες που χαράσσουν την πολιτική κοινωνικής ασφάλισης προβλέπουν αύξηση της μακροζωίας στις ΗΠΑ περίπου ένα έτος ανά δεκαετία, πολύ πιο αργή από ό,τι οι εκτιμήσεις Βοπέλ. Αυτό φέρνει το αμερικανικό προσδόκιμο ζωής στα 83 έτη έως το 2100 για τους άνδρες και στα 86,4 έτη για τις γυναίκες.

Η νέα πραγματικότητα οδηγεί, κατά τους αναλυτές, αναπόφευκτα σε αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο ο μέσος πολίτης βλέπει το μέλλον και την προοπτική συνταξιοδότησής του. Με δεδομένη την οικονομική κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει σημαντικά τμήματα του πληθυσμού σε Ευρώπη και Αμερική, η αποταμίευση ανήκει πλέον στο μακρινό παρελθόν. Γι ‘αυτό σε ορισμένες χώρες ακολουθείται πλέον μια άλλη πολιτική, που υποχρεώνει τους εργοδότες σε υψηλότερες εισφορές. Ο Λόρενς Φινκ, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της BlackRock, του μεγαλύτερου διαχειριστή χαρτοφυλακίων στον κόσμο, υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Αυστραλίας, η οποία αναγκάζει τους εργοδότες να συνεισφέρουν 9,25% σε κάθε μισθοδοσία στα συνταξιοδοτικά ταμεία. Το ποσοστό αυτό θα ανέρχεται σε τουλάχιστον 12% έως το 2020. Κάτι ανάλογο προσπάθησε να υιοθετήσει και η Βρετανία τον περασμένο Οκτώβριο, με ένα σχέδιο που προβλέπει έναν συνδυασμό χρηματοδότησης των συντάξεων κατά 8%, ποσοστό που θα προέρχεται από τους εργοδότες, τους εργαζομένους και την κυβέρνηση. Το σχέδιο προκάλεσε «εξέγερση» του βιομηχανικού κόσμου…

Το χάσμα των γενεών (ακόμα) και στη μοιρασιά του κόστους γήρανσης!

Παρά το πρόβλημα, στις δύο πλευρές του Ατλαντικού οι περισσότερες μελέτες που «ενέπνευσαν» τις πολιτικές των τελευταίων δεκαετιών αγνόησαν επιδεικτικά το δημογραφικό. Οπως σχολίαζε χαρακτηριστικά ο Εντουαρντ Χιου, οικονομολόγος στη Βαρκελόνη, η κρίση χρέους του αναπτυγμένου κόσμου κατά βάση σχετίζεται με το πώς αντιμετωπίζεται το πρόβλημα της αύξησης του προσδόκιμου ζωής. Οι εκτιμήσεις για τα μελλοντικά επίπεδα της υγειονομικής περίθαλψης και των συντάξεων ενδεχομένως να αποδειχθούν πολύ αισιόδοξες. Ο Χιου αμφισβητεί τις πολιτικές της Ευρώπης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, καθώς, όπως λέει, αγνοούν τις συνέπειες της δημογραφικής αλλαγής. Οπως λέει χαρακτηριστικά, «χωρίς τους πολιτικούς που αναγνωρίζουν ότι αυτά τα ζητήματα υπάρχουν και που τα αντιμετωπίζουν, καμία από τις αναλύσεις βιωσιμότητας δεν αξίζει ούτε το χαρτί στο οποίο γράφτηκαν».

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις την τελευταία τριετία έσπευσαν να αντιμετωπίσουν την κρίση χρέους συρρικνώνοντας τις συντάξεις και αγνοώντας ακόμη έναν σημαντικό παράγοντα: ότι το μοίρασμα του κόστους γήρανσης φέρνει σε αντιπαράθεση τους «ευνοημένους» συνταξιούχους με τις νεότερες υπερφορολογημένες και βεβαρημένες εργασιακά γενιές. Οπως είχε πει στο Ευρωκοινοβούλιο η 33χρονη ευρωβουλευτής Ινες Κριστίνα Ζούμπερ από την Πορτογαλία, όταν παρουσιάστηκε η Λευκή Βίβλος για το συνταξιοδοτικό: «Λέτε ότι θα καταπολεμήσετε την ανεργία των νέων και την ίδια στιγμή ανεβάζετε το όριο συνταξιοδότησης. Ολα αυτά είναι αντιφατικά μεταξύ τους. Θέλετε να διασφαλίσετε τα θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των εργαζομένων, αλλά δεν μας λέτε τίποτα για τις εισφορές των εργοδοτών, οι οποίες μειώνονται και στην ουσία αντικαθίστανται από τραπεζικά προϊόντα». Η Ζούμπερ ουσιαστικά είχε πει τότε μια πικρή αλήθεια. Στις χώρες όπου οι μισθοί αφανίστηκαν μαζί με τις συλλογικές συμβάσεις, οι σημερινοί ασφαλισμένοι των χαμηλών εισοδημάτων θα γίνουν συνταξιούχοι των πενιχρών συντάξεων. Η «λογική σύνταξη» που προβλέπουν μεγαλόπνοα σχέδια, όπως η Λευκή Βίβλος της Ε.Ε., δεν θα είναι τίποτα παραπάνω από ένα κοινωνικό επίδομα για τους σημερινούς νέους εργαζομένους, όταν και εφόσον βγουν στη σύνταξη.

Το παράδειγμα της Πορτογαλίας

Η Πορτογαλία αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα στην Ευρώπη της κρίσης σε ό,τι αφορά τα αδιέξοδα στα οποία έχει περιέλθει η περιφέρεια της ευρωζώνης εξαιτίας του συνδυασμού της ανεργίας, της μείωσης των μισθών και του δημογραφικού. Προκειμένου να διατηρηθεί στα σημερινά επίπεδα ο πληθυσμός της Πορτογαλίας, κάθε γυναίκα έπρεπε κάποτε να γεννά, σύμφωνα με το ποσοστό γονιμότητας της χώρας, 2,1 παιδιά. Πλέον αυτό το ποσοστό έχει πέσει στο 1,32. Το 2012 γεννήθηκαν μόνο 90.000 παιδιά, αρνητικό ρεκόρ αιώνα στην ιβηρική χώρα. Εως το 2050 η Πορτογαλία θα έχει τον μεγαλύτερο αριθμό 60άρηδων και άνω σε σύγκριση με κάθε άλλη χώρα της Ε.Ε. Η ηλικιακή ομάδα των 60+ θα αντιπροσωπεύει στην Πορτογαλία το 40% του πληθυσμού, έναντι 24% που είναι σήμερα. Αυτό σε συνδυασμό με τη μετανάστευση οδηγούν στο ξήλωμα της φορολογικής βάσης και των ασφαλιστικών ταμείων.

Στέλλα Θεοδώρου

{{-PCOUNT-}}14{{-PCOUNT-}}

ΣΧΟΛΙΑ

Η δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Άνοιξε ο δρόμος για συνάντηση Μητσοτάκη – Πούτιν στη Μόσχα

Αποκάλυψη του Ν. Δένδια στους εκπροσώπους των κομμάτων, τους οποίους ενημέρωσε για τα εθνικά θέματα Επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Μόσχα δρομολογείται για το προσεχές...

Οι ναρκέμποροι του «Noor 1» αποφυλακίζονται – Το Εφετείο «έσπασε» τα ισόβια

Ρεπορτάζ Βασίλης Τζήμτσος Μετέφεραν τη μεγαλύτερη ποσότητα ηρωίνης στην Ευρώπη, συνολικά 2,1 τόνους της λευκής σκόνης που θα σκόρπιζε τον θάνατο, όμως σε λίγο θα...

Ο Μανώλης Σφακάκης στο ΟΠΑΠ GAME Time: «Αν σκοράρει ο Παναθηναϊκός θα κερδίσει στη Λαμία»

Τι λέει για τις μάχες σε Premier League, Bundesliga και Serie A Με πλούσια αθλητική δραστηριότητα σε όλη την Ευρώπη ρίχνει την αυλαία ο Οκτώβριος....

Έφεση στις ποινές στους χρυσαυγίτες!

Ο αναπληρωτής εισαγγελέας ζητά να βρεθούν ξανά αντιμέτωποι με την ποινή της 15ετούς κάθειρξης οι ηγέτες της οργάνωσης Ο αρχηγός της Χρυσής Αυγής Νίκος Μιχαλολιάκος...

Άδωνις Γεωργιάδης: Τα… ξεπουλάει όλα για να διατηρήσει την υπουργική καρέκλα!

Σε ένα κρεσέντο εθνικής αισχρότητας ο υπουργός Ανάπτυξης Άδωνις Γεωργιάδης χαρακτήρισε προδότες όσους προσπάθησαν είτε να παρελάσουν είτε να καταθέσουν στεφάνι για τους νεκρούς...