Δευτέρα, 26 Οκτωβρίου 2020

Οι ματωμένοι τόποι των ναζί στη μαρτυρική Αθήνα

Χρόνος ανάγνωσης: < 1 λεπτό

Οδοιπορικό στους τρεις χειμώνες της Κατοχής (στο κέντρο της πρωτεύουσας) με την ιστορικό Αννα Μαρία Δρουμπούκη. Τα σημεία όπου έπεσαν χιλιάδες πατριώτες και τα κολαστήρια των βασανιστηρίων και των εκτελεστών των Es-Es

Μια περιήγηση στον τριετή χειμώνα της Αθήνας της Κατοχής πραγματοποίησε προ ημερών η ιστορικός Αννα Μαρία Δρουμπούκη, σε συνεργασία με την ομάδα «Big Olive», που αναλαμβάνει τη διοργάνωση περιπάτων ιστορικού, καλλιτεχνικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος στους δρόμους της πρωτεύουσας. Με σημείο αφετηρίας την πλατεία Κολωνακίου, η συγγραφέας του βιβλίου «Μνημεία της λήθης», το οποίο αποτελεί μια επεξεργασμένη μορφή της διδακτορικής της διατριβής, ξεδίπλωσε μπροστά στα μάτια των Αθηναίων μικρές ιστορίες που λίγο ή πολύ άφησαν ανεξίτηλα τα σημάδια τους στην πόλη, διαμορφώνοντας εν πολλοίς την ταυτότητά της.

Ο ζυγός

Τόποι που βάφτηκαν με το αίμα εκατοντάδων αγωνιστών, τόποι ασύλληπτων βασανιστηρίων, εγκλημάτων, εκτελέσεων αλλά και τόποι που φωτίστηκαν από την οργανωμένη ή αυθόρμητη παρόρμηση ελευθερίας ενός λαού που για τρία και πλέον χρόνια στέναζε καθημερινά κάτω από τον ζυγό του ιταλογερμανικού Αξονα αποτέλεσαν το σκηνικό αυτών των ιστοριών με πρωταγωνιστές ανώνυμους Ελληνες. Η Αθήνα, άλλωστε, όπως λέει η κυρία Δρουμπούκη, προς έκπληξη πολλών εκ των συμμετεχόντων στον ιστορικό περίπατο, βρίθει από τέτοιους τόπους.

Πόσοι εξάλλου γνωρίζουν ότι η πλατεία Κολωνακίου υπήρξε το θέατρο της πρώτης μεγάλης φοιτητικής διαδήλωσης στις 25 Μαρτίου του 1942; Ή μήπως πόσοι από εμάς δεν έχουμε προσπεράσει βιαστικά τη γωνία Πανεπιστημίου και Ομήρου, εκεί όπου στεγάζεται το κτίριο της Τραπέζης της Ελλάδος, χωρίς να υψώσουμε το βλέμμα στην μπρούτζινη πλακέτα που μνημονεύει τους νεκρούς της μαζικής διαδήλωσης της 22ας Ιουλίου του 1943 με αφορμή την επέκταση της βουλγαρικής ζώνης κατοχής στην κεντρική Μακεδονία; Ακόμα, πόσοι έχουν έστω και μία φορά κοντοσταθεί μπροστά στο μέγαρο της Κοραή 4, στα υπόγεια του οποίου κρατήθηκαν για σημαντικά και μικρότερης σημασίας αδικήματα δεκάδες πολίτες κάθε ηλικίας, αντιστασιακοί, μικροαπατεώνες, παραβάτες ακόμα και αντιφρονούντες Γερμανοί ή Ιταλοί στρατιώτες, και το οποίο σήμερα αποτελεί Χώρο Ιστορικής Μνήμης;

Εκτός όμως από τις συχνές -σε σύγκριση με άλλους ευρωπαϊκούς λαούς- αναλαμπές επαναστατικού μεγαλείου, η Αθήνα έγινε μάρτυρας και της αναπόφευκτης ρουτίνας, που και κατά τη διάρκεια της Κατοχής βρήκε γρήγορα τη θέση της στην καθημερινότητα της πρωτεύουσας. «Η ζωή συνέχισε να ακολουθεί τους μικρούς κανόνες καθημερινής προσαρμογής σε ένα περιβάλλον άσχημο, αλλά όχι αφόρητο, και η αίσθηση ότι εκατομμύρια Ευρωπαίοι περπατούσαν στον δρόμο με ένα πιστόλι στην πλάτη επί εικοσιτετραώρου βάσεως είναι περισσότερο κινηματογραφική εντύπωση παρά ιστορική αλήθεια. Κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια της Κατοχής, και ιδιαίτερα την πρώτη περίοδο, κατακτητές και κατακτημένοι συμπεριφέρονταν κατά τεκμήριο με τρόπους συμβατούς με το πολεμικό δίκαιο του ισχυροτέρου και τα ηθικοπολιτικά όρια που εκπορεύονταν από αυτό» εξηγεί η κυρία Δρουμπούκη.

Αλλωστε, σε μια λίστα της εποχής βρίσκονται καταγεγραμμένα ακόμα και τα κέντρα διασκέδασης όπου Γερμανοί, Ιταλοί και εγχώριοι συνεργάτες τους ξεχνούσαν για λίγο τη φρίκη του πολέμου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το επί της οδού Πανεπιστημίου 64 κέντρο διασκέδασης «Μαυροκέφαλος», το μεγαλύτερο καζίνο της κατοχικής Αθήνας, με 12 τραπέζια ρουλέτας και τρία σεμέν ντε φερ, το οποίο απασχολούσε περισσότερα από 100 άτομα και τα κέρδη κάθε βραδιάς ξεπερνούσαν το ιλιγγιώδες ποσό των 100 χρυσών λιρών! «Εκεί, όπως και σε πολλές άλλες ρουλέτες στο κέντρο της Αθήνας, οι μαυραγορίτες, κυρίως εργολάβοι των γερμανικών εργοστασίων, “επένδυαν” τα παράνομα κέρδη τους και διασκέδαζαν με άφθονο ποτό και φαγητό, την ώρα που οι συμπολίτες τους αντιμετώπιζαν τον εφιάλτη του θανάτου από την πείνα.

Διασκέδαζαν

Οι ρουλέτες απέφεραν σημαντικά κέρδη στους κατακτητές, οι οποίοι πουλούσαν πανάκριβα τις άδειες και είχαν ποσοστά στις ημερήσιες εισπράξεις. Παράλληλα, όμως, λειτουργούσαν ως μέσο συλλογής πληροφοριών τόσο διότι σε αυτές σύχναζαν πράκτορες των κατακτητών, κρυμμένοι πίσω από την ιδιότητα του “παίκτη”, όσο και διότι από τα κέρδη τους εξασφαλιζόταν η μισθοδοσία εκατοντάδων Ελλήνων πρακτόρων, που είχαν συγκροτήσει ομάδες πληροφοριοδοτών αλλά και ένοπλες ομάδες εφόδου, με στόχο τον εντοπισμό αντιστασιακών». Σταδίου, Πανεπιστημίου, Αιόλου, Φιλελλήνων, Αθηνάς, Ακαδημίας και πέριξ δρόμοι ήταν γεμάτοι από μπαρ, εστιατόρια, ξενοδοχεία, γαλακτοπωλεία και ζαχαροπλαστεία, που έδιναν στην Αθήνα μια παράταιρη για τις συνθήκες διαβίωσης της πλειονότητας νότα κανονικότητας.

Η διαδήλωση των φοιτητών στο Κολωνάκι (κάτω από τη… μύτη Γερμανών και Ιταλών)!

Στις 24 Μαρτίου 1942 το πρωί μικρές ομάδες φοιτητών μαζεύτηκαν στην πλατεία Εξαρχείων. Ηταν ειδοποιημένοι από την οργάνωσή τους, το σπουδαστικό τμήμα του ΕΑΜ Νέων, που κατηύθυνε τον αγώνα στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Οι περισσότεροι έρχονταν κατευθείαν από το φοιτητικό συσσίτιο, όπου επί ώρες περίμεναν κάθε μέρα με τα κατσαρολάκια τους για να πάρουν μια κουταλιά πλιγούρι ή νεροζούμι με λιγοστές φακές, για να κρατηθούν στα πόδια τους. Λίγα άτομα ήταν στην πλατεία, όταν ακούστηκαν τα πρώτα χειροκροτήματα. Ηταν κάτι το απροσδόκητο. Κάτω από τη μύτη των Γερμανών και των Ιταλών ένας φοιτητής ανέβηκε σε μια καρέκλα και με βιαστικά λόγια μίλησε για τους αγώνες και τις θυσίες των προγόνων μας του ’21, «που μας δείχνουν και σήμερα τον δρόμο για να λευτερωθούμε από τους καινούργιους τυράννους…»

Συγχρόνως εκατοντάδες νεανικές φωνές άρχισαν να τραγουδούν το «Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά». Τα γύρω παράθυρα άνοιξαν και οι σκλάβοι Αθηναίοι δεν πίστευαν στα μάτια τους. Χειροκροτήματα ακούστηκαν από παντού. Κάποιος κρατούσε μπροστά μια ελληνική σημαία, και η φάλαγγα των διαδηλωτών συνεχώς μεγάλωνε. Προχώρησαν όλοι κι έφτασαν στο Κολωνάκι, στην πλατεία Ξάνθου, για να στεφανώσουν το άγαλμα του Φιλικού. Τα πρώτα σύννεφα φάνηκαν λίγο αργότερα. Στην οδό Σόλωνος, κοντά στη Νομική Σχολή, δύο ζώνες αστυφυλάκων προσπαθούσαν να φράξουν τον δρόμο. Το κύμα όμως των διαδηλωτών ήταν τόσο ορμητικό, που έσπασε τον κλοιό. Εκεί, στο Κολωνάκι, μια φοιτήτρια σκαρφάλωσε και πέρασε το στεφάνι στην προτομή του Ξάνθου. Οι Ιταλοί καραμπινιέροι, οι οποίοι άξαφνα εμφανίστηκαν από τα γύρω στενά, θα διαλύσουν αργότερα την αυθόρμητη διαδήλωση με τα κοντάκια των όπλων τους, ενώ η ομοβροντία πυρών από τον Λυκαβηττό θα κάνει τους φοιτητές να σκορπίσουν.

Η (ανείπωτη) φρίκη στη Μέρλιν και το μακελιό στην Ομήρου

Η παγίδα που έστησαν οι ναζί στη συναγωγή της Μελιδώνη, οι έδρες των ανώτατων διοιηκητών του Γ’ Ράιχ, τα κτίρια, η αναμνηστική πλάκα με ατα ονόματα των 15 νεκρών ηρώων που έπεσαν στις εσπύστριες των τανκς στην Πανεπιστημίου, η είσοδος των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα στις 27 Απριλίου του 1941 και συγκλονιστικές μαρτυρίες των κατοίκων για τους δολοφόνους του Χίτλερ

Παρά τη μη αναστρέψιμη τροπή που έχει πάρει ο πόλεμος, οι κατοχικές δυνάμεις συνεχίζουν να εφαρμόζουν κατά γράμμα ένα από τα πλέον αρρωστημένα σχέδια που γέννησε ανθρώπινος νους, τη λεγόμενη «τελική λύση». Την Παρασκευή της 24ης Μαρτίου του 1944 οι ελάχιστοι εναπομείναντες της εβραϊκής κοινότητας της Αθήνας, όσοι δεν είχαν λάβει πλαστά πιστοποιητικά βάφτισης από τον αστυνομικό διευθυντή Αγγελο Εβερτ και όσοι δεν είχαν βγει στην παρανομία, συγκεντρώνονται κατόπιν τεχνάσματος στην οδό Μελιδώνη, πλησίον της συναγωγής.

Αφήγηση του Ελληνα Εβραίου Ερρίκου Σεβίλλια, που μετά τον θάνατό του, το 1974, δημοσιεύτηκε στο βιβλίο «Αθήνα – Αουσβιτς»: «Ενα κακό προαίσθημα βάραινε την ψυχή μου σαν πήγαινα να δώσω το “παρών”. Ητανε μια ηλιόλουστη ημέρα και σιγά σιγά μαζευτήκαμε πολλοί στον μικρό δρόμο μπροστά στη συναγωγή. Εκεί ομάδες συζητούσανε το γεγονός ότι σήμερα αργήσανε να αρχίσουν. Δεν μας φάνηκε παράξενο, αν και έπρεπε να μας φανεί. Πολλοί που είχανε γύρω τις δουλειές τους ή το μαγαζί τους φεύγανε και ξαναγυρίζανε γρήγορα. Κάποιος που είχε ξεχάσει την κάρτα του έφυγε για να τη φέρει, και αυτό του έσωσε τη ζωή.

Σε μια στιγμή κάποιος φώναξε πως πρέπει να μπούμε όλοι στη συναγωγή, γιατί θα μοιραστεί αλεύρι για το εβραϊκό Πάσχα. Οπως ο κόσμος ήτανε πολύς, μερικοί μείνανε απέξω. Αλλά ένας Γερμανός τούς είπε να μπουν όλοι μέσα και τότε έγινε ό,τι γίνεται με το ποντίκι που πιάνεται στη φάκα. Πρώτα πρώτα δεν υπήρχε ίχνος αλευριού. Ξαφνικά η πόρτα η μεγάλη έκλεισε και δύο κρυμμένοι Γερμανοί, οπλισμένοι μέχρις οδόντων, σταθήκανε μπροστά στην κλεισμένη πόρτα με τα πρόσωπα προς τον κόσμο και προτεταμένα τα αυτόματα όπλα τους.

Τρόμος στο Θησείο

Αυτά γίνανε τόσο ξαφνικά, τόσο γρήγορα, που ταυτόχρονα τρόμος και απορία μάς κατέλαβαν, τι θέλανε από μας. Δεν ήμαστε νόμιμοι; Δεν είμαστε γραμμένοι; Μέχρι το μεσημέρι ο αριθμός μας είχε φτάσει γύρω στους 700 και η συναγωγή ήτανε ασφυκτικά γεμάτη. Κατά τη μία το μεσημέρι άνοιξαν την πόρτα και βγήκαμε επιτέλους στον ήλιο και τον καθαρό αέρα. Ο μικρός δρόμος ήτανε γεμάτος από Γερμανούς οπλισμένους με αυτόματα και στις δύο εξόδους του πλήθη κόσμου παρακολουθούσανε. Φέρανε φορτηγά αυτοκίνητα και στο καθένα ανεβάσανε φύρδην μίγδην πενήντα από εμάς. Σε κάθε αυτοκίνητο υπήρχαν δύο Ες-Ες με αυτόματα όπλα. Σε λιγότερο από μισή ώρα βρισκόμασταν στο Χαϊδάρι».

Το νεοκλασικό μέγαρο της Σχολής Μεταξά, που κατεδαφίστηκε το 1962, στο οικοδομικό τετράγωνο Βασιλίσσης Σοφίας – Σέκερη – Μέρλιν – Κανάρη, στέγασε τις διοικήσεις όλων των «μαύρων» κλιμακίων των Ες-Ες. Μυστική Αστυνομία και Υπηρεσία Ασφαλείας. Εδρα των ανώτατων διοικητών των Ες-Ες και της Αστυνομίας (Γιούργκεν Στρόοπ, Βάλτερ Σιμάνα) και του αρχηγού της SiPO/ SD Βάλτερ Μπλούμε. Ανακριτικά γραφεία και βασανιστήρια. Ακριβώς δίπλα, επί της Σέκερη, ήταν το Γ’ Αστυνομικό Τμήμα (Κολωνακίου). «Μια μεγάλη σιδερένια πόρτα δίπλα ακριβώς στην πόρτα του Γ’ Αστυνομικού Τμήματος ήταν η είσοδος για το Αρχηγείο των Ες-Ες. Δύο “πεταλάδες”, θηρία μέχρι κει πάνω, με τα αυτόματα στα χέρια, ήταν τοποθετημένοι στις δύο άκρες της πόρτας, βλοσυροί και αγριοπρόσωποι» θυμάται ένας Ελληνας αστυνομικός, η μαρτυρία του οποίου σώζεται στο βιβλίο του Βασίλη Δάρα «Βίος και βιώματα ενός απλού ανθρώπου».

Τα βασανιστήρια

Ελάχιστα σημεία της πόλης ταυτίστηκαν με τον ζόφο της ναζιστικής Κατοχής και επιβίωσαν στην αστική μνήμη όσο «τα Ες-Ες της οδού Μέρλιν» ή απλώς «Μέρλιν», ένα κολαστήριο από το οποίο κανείς δεν είχε ελπίδα να βγει ζωντανός. Στο κτίριο διεξάγονταν ανακρίσεις και, κατ’ επέκταση, βασανιστήρια. Στο κτίριο αυτό το σώμα του «παραβάτη» βρισκόταν στον πυρήνα όλου του τιμωρητικού μηχανισμού και καθοριζόταν ως «τόπος» και πεδίο τέλεσης της εξουσίας. Στη Μέρλιν λάμβαναν χώρα φρικτά βασανιστήρια, με γνωστότερο όλων την τροχαλία, ενώ χρησιμοποιούνταν ακόμα και η ηλεκτρική καρέκλα.

Η μαρτυρία της Μάγδας Παντελάρου, κρατούμενης στη Μέρλιν, κάνει λόγο για μια κοπέλα που υπέστη το μαρτύριο της ηλεκτρικής καρέκλας, έπαθε σηψαιμία και πέθανε: «Την πήγανε εκεί για ανάκριση και τη βάλανε σε ηλεκτρική καρέκλα και την κάψανε… Ψηνότανε από τον πυρετό και είχε σαπίσει όλο της το σώμα… Βρομούσε σαν ψόφιο πράγμα, πώς βρομάει ένα ψόφιο πράγμα. Σαράντα μέρες βασανίστηκε, ύστερα πέθανε. Παναγία μου, μακάρι να μην ξανάρθουν αυτά τα χρόνια…» Στη Μέρλιν η παραμονή συνήθως ήταν βραχεία, και για τον λόγο αυτό ακόμα πιο επίπονη. Επειτα οι κρατούμενοι έπαιρναν τον δρόμο για το Χαϊδάρι ή τις Φυλακές Αβέρωφ.

Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Νότιας Ελλάδας. Θεσσαλία, Στερεά, Πελοπόννησος, Νησιά Αιγαίου. Στρατηγός Βίλχελμ Σπάιντελ και αργότερα πτέραρχος Χέλμουτ Φέλμι, και οι δύο της Αεροπορίας. Πριν από τον Πόλεμο ήταν σε χρήση από τον Ελληνικό Στρατό. Στην Κατοχή στέγασε δεκάδες στρατιωτικές και πολιτικές υπηρεσίες. Η «καρδιά» της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα. Είσοδος και από Πανεπιστημίου και από Αμερικής. Συνεχόμενα επιταγμένα κτίρια σε Βουκουρεστίου, Αμερικής, Εδουάρδου Λω, Ομήρου και Κοραή. Ακριβώς απέναντι, στη σημερινή Alpha Bank, δίπλα στο Νομισματικό Μουσείο, στεγαζόταν στο ίδιο κτίριο το Ιταλικό Φρουραρχείο Αθηνών.

Διαδήλωση 22 Ιουλίου 1943. Η μαζικότερη της Κατοχής με αφορμή την επέκταση της βουλγαρικής ζώνης στην κεντρική Μακεδονία. Οι διαδηλωτές ξεκίνησαν από την Ομόνοια και κατευθύνθηκαν προς το Σύνταγμα. Ακριβώς στη γωνία Πανεπιστημίου και Ομήρου τούς διεμβόλισαν άρματα μάχης. Συνολικά 15 νεκροί και πάνω από 50 τραυματίες. Στο σημείο υπάρχει σήμερα αναμνηστική πλάκα με μερικά από τα ονόματα: Παναγιώτα Σταθοπούλου, Κούλα Λίλη (μαθήτριες), Θανάσης Τεριακής, Θωμάς Χατζηθωμάς, Θεωνάς Μαυρομματίδης (φοιτητές).

Μαρτυρία της 18χρονης ΕΠΟΝίτισσας Μαρίας Καρρά: «Ανεβαίνουμε την Πανεπιστημίου. Κοντά στη γωνία της Ιπποκράτους αρχίζει η επίθεση. Πυροβολισμοί. Ενα τανκ κατεβαίνει. Εμείς, οι πιο νέοι, προχωράμε αντίκρυ στον θάνατο…

 “Αδέλφια, μας σκοτώνουν”

Προχωράμε… Φτάνουμε δίπλα στο τανκ, στη γωνία Ομήρου και Πανεπιστημίου. Και τότε αυτό αρχίζει να πυροβολεί. Οι ριπές γαζώνουν γύρω γύρω. Χτυπούν επάνω μας, στο ψαχνό. Κραυγές πόνου, κατάρες, χαμός κόσμου. Τρέχουμε στα γύρω κτίρια, τις παρόδους. Γύρω πέφτουν νεκροί και τραυματίες. Μπαίνω στο γωνιακό τριώροφο κτίριο. Είναι η Υπηρεσία Αλλοδαπών. Οι Γερμανοί μάς κυνηγούν. Απέξω φτάνουν οι κραυγές: “Αδέλφια, μας σκοτώνουν, βοήθεια, βοήθεια”. Πετιέμαι έξω. Το θέαμα είναι συγκλονιστικό. Τα βογγητά ξεσκίζουν την ατμόσφαιρα.

Σε όλο τον δρόμο ξαπλωμένοι νεκροί και τραυματίες. Στα σκαλιά μπροστά μου ένας άντρας, που μου φάνηκε πελώριος, με μαύρο μουστάκι, με το σήμα του τραυματία του Αλβανικού στο πέτο, κείτεται βουτηγμένος στο αίμα του. Σκύβω και περνώ το χέρι μου κάτω από το κεφάλι του. “Πεθαίνω” ψιθυρίζει. “Οχι, θα ζήσεις, συναγωνιστή” του λέω. Στο μεταξύ ακούγονται οι σειρήνες των ασθενοφόρων. Σε λίγο φτάνουν. Τον σηκώνουμε. Ενα αιμάτινο ρυάκι κυλά από το στόμα του. Απέναντι από την πόρτα του Τμήματος Αλλοδαπών κάτω από το πεζοδρόμιο, στην οδό Ομήρου, είναι ξαπλωμένη μια νεαρή κοπέλα. Είναι λευκορόδινη με κόκκινες πιτσίλες στο ωραίο της πρόσωπο, με το κεφάλι γερμένο αριστερά, πάνω στα πλούσια κοκκινόξανθα μαλλιά της. Το φόρεμά της είναι ανοιγμένο και ψηλά στο στήθος μια μικρή τρύπα από σφαίρα, τα ρούχα είναι τραβηγμένα και στη θέση της κοιλιάς ένας αιμάτινος σωρός, τα εντόσθιά της. Το αίμα κυλά γύρω της… Τρέχω κοντά της, τρέχουν οι τραυματιοφορείς, ένας της πιάνει τον σφυγμό κι ο άλλος κολλά το αυτί του στην καρδιά της. “Πέθανε” λέει.

Για λίγο σταματάμε όλοι γύρω της και κοιταζόμαστε σαστισμένοι, έκθαμβοι μπροστά στη σκοτωμένη παιδούλα… Ο οδηγός την πυροβόλησε και πέρασε από πάνω της. Δύο Γερμανοί μάς φωτογραφίζουν και γελούν. Τους βρίζουμε και τους καταριόμαστε. Αυτοί γελούν. Ενα δυο μέτρα πιο κει, προς την Πανεπιστημίου, μια άλλη νέα είναι πεσμένη. Τρέχουμε κοντά της, τη σηκώνουμε, ένα αιμάτινο ποτάμι βάφει την άσφαλτο, τα χέρια μας, τα ρούχα μας. Η κοπέλα βογκάει, απλώνει τα χέρια της σε μας. Εμαθα πως ήταν η Κούλα Λίλη, που πέθανε στο νοσοκομείο αργότερα. Το τανκ είναι σταματημένο λίγο πιο πέρα με το μυδράλιο γυρισμένο κατ’ απάνω μας…»
Στην Τράπεζα της Ελλάδος σκοτώθηκαν πάνω από 15 άτομα κατά τη διάρκεια της μεγαλύτερης κατοχικής διαδήλωσης και στο Νεκροτομείο δίπλα κατέληγαν οι χιλιάδες των νεκρών του λιμού και των μαχών.

Γερμανικό Φρουραρχείο ή Διοικητήριο Αθήνας. Παραβάτες μικρών και μεγάλων αδικημάτων, αντιστασιακοί αλλά και μικροαπατεώνες, παραβάτες του ορίου κυκλοφορίας στοιβάζονταν εκεί. Στην κορυφή κυμάτιζε ο αγκυλωτός σταυρός και τα υπόγεια αντιαεροπορικά καταφύγια μετατράπηκαν σε κρατητήρια.
Στις 27 Απριλίου 1941 εισήλθαν στην Αθήνα τα γερμανικά στρατεύματα, τα οποία λίγες μέρες αργότερα, στις 6 Μαΐου, επέταξαν με τη σειρά τους το κτίριο της οδού Κοραή καθώς και ολόκληρη την επίπλωση. Για την εκτέλεση της διαταγής δόθηκε προθεσμία μιας μέρας. Η αγωνία της Διοίκησης της Εθνικής Ασφαλιστικής (στην οποία ανήκει ως σήμερα το κτίριο) είναι αποτυπωμένη στα πρακτικά του Δ.Σ.: «Παρά των γερμανικών αρχών της Κατοχής επετάχθησαν διάφορα διαμερίσματα του Μεγάρου της Εταιρίας εν οις ήτο εγκατεστημένον το καταργηθέν Υπουργείον Τύπου και Τουρισμού. Από της χθες ειδοποιήθημεν ότι η επίταξις θέλει εκταθεί επί ολοκλήρου του προς την οδόν Κοραή τμήματος των Γραφείων της Εταιρείας μετά του μεγίστου μέρους της επιπλώσεως, ταχθείσης προθεσμίας μέχρι της σήμερον εσπέρας προς αποχώρησιν ημών εκ του κατασχεθέντος διαμερίσματος, όπερ αποτελεί τα τρία τέταρτα περίπου του όλου χώρου των Γραφείων μας». Στους χώρους αυτούς κρατήθηκαν πολλοί Ελληνες, κάθε ηλικίας, ως και παιδιά 14 ετών, για ασήμαντα παραπτώματα, αλλά και κάποιοι Γερμανοί και Ιταλοί αντιφασίστες. Σε όλη την έκταση των τοίχων του δεύτερου και σε περιορισμένο τμήμα του πρώτου υπογείου οι κρατούμενοι έγραφαν ή χάραζαν με όποιο αιχμηρό αντικείμενο είχαν στη διάθεσή τους μηνύματα, ονόματα, χρονολογίες και σχέδια (ανθρώπινες φιγούρες, καράβια, τραμ, αυτοκίνητα κ.λπ.), κληροδοτώντας στις επόμενες γενιές ανεξίτηλη την ιστορική μνήμη. Οι Γερμανοί έβαφαν επανειλημμένα τους τοίχους, οι οποίοι κάθε φορά ξαναγέμιζαν με μηνύματα.

Οι δωσίλογοι

Πλατεία Κλαυθμώνος: Εδρα των ελληνικών ή ελληνόφωνων Ες-Ες (ο τίτλος είναι άτυπος, χρησιμοποιούνταν καταχρηστικά). Ηταν ένα σύνολο μικρών, ελληνικών φιλοναζιστικών οργανώσεων, εκ των οποίων οι πιο χαρακτηριστικές ήταν η Μπουντ (Σύνδεσμος), η Πατριωτική Αντικομμουνιστική Ταξιαρχία (ΠΑΤ), η Ενωση Φίλων Χίτλερ, η Οργάνωση Εθνικών Δυνάμεων Ελλάδος (ΟΕΔΕ) κ.λπ. Στεγάζονταν στα κτίρια της Παπαρρηγοπούλου, εκεί που είναι το Μουσείο Πόλης Αθηνών τώρα, πιο χαμηλά προς το τότε υπουργείο Ναυτικών. Ηταν υπηρεσίες και πρόχειρα ανακριτικά γραφεία. Οργανώσεις ανοιχτά και καθαρά δωσιλογικές, τα μέλη των οποίων συνεργάζονταν με τους Γερμανούς ως πράκτορες και κατάσκοποι. Αρκετοί, από το ’42 και μετά, ήταν ένοπλα μέλη της Ειδικής Ασφάλειας. Η Παπαρρηγοπούλου «έκλεινε» νοητά την ενιαία γερμανική ζώνη από την Πλατεία Κλαυθμώνος ως το Σύνταγμα.

Το στρατοδικείο της Καρύτση

Πλατεία Καρύτση: Ανώτατο Γερμανικό Στρατοδικείο. Γερμανοί στρατοδίκες δίκαζαν σύμφωνα με τους ναζιστικούς νόμους. Από εκεί πέρασαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο εκατοντάδες συλληφθέντες αντιστασιακοί, ανάμεσά τους ο Κώστας Περρίκος, αρχηγός της ΠΕΑΝ, και ο Ελληνοπολωνός σαμποτέρ Γιέρζι Ιβάνοφ. Αλλοι καταδικασμένοι ήταν συλληφθέντες σε διαδηλώσεις φοιτητές και μαθητές, που στέλνονταν στις γερμανοκρατούμενες Φυλακές Αβέρωφ ή αργότερα στο Χαϊδάρι. Αρκετοί από αυτούς εκτοπίζονταν σε γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης στην κεντρική Ευρώπη.

Αγγελος Σκορδάς

{{-PCOUNT-}}36{{-PCOUNT-}}

ΣΧΟΛΙΑ

Η δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ληστεία με τα αναδρομικά στις συντάξεις!

Αντί ο ΕΦΚΑ να πιστώσει στους λογαριασμούς των δικαιούχων τα ακριβή ποσά, κατέβαλε έως και 75% λιγότερα Το επιτελικό κράτος των κυρίων Μητσοτάκη και Βρούτση...

Ο Γιώργος Κύρτσος αποθεώνει τον… εαυτό του σε ένα Ρεσιτάλ αμετροέπειας

Η δημόσια αυτοϊκανοποίηση του Κύρτσου! Ρεσιτάλ αυτοαποθέωσης έδωσε ο ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Γιώργος Κύρτσος, προκαλώντας -δικαίως- ποικίλα ειρωνικά σχόλια. Ο «γαλάζιος» ευρωβουλευτής και πρώην...

Νέος Πτωχευτικός: Χαριστική βολή για τους μικρομεσαίους!

Έρευνα: Οι «γκρίζες ζώνες» του νέου νόμου. Θα επιφέρει το τελειωτικό χτύπημα στις ευάλωτες οικογένειες, αλλά και στις επιχειρήσεις, εκτιμούν παράγοντες της αγοράς Από τις...

OPAP ARENA από ψηλά-Αποκλειστικά πλάνα από το νέο γήπεδο της ΑΕΚ

Ο υπεύθυνος του έργου Πάνος Παναγιωτίδης αποκαλύπτει στον ΟΠΑΠ πότε θα είναι έτοιμο και εξηγεί γιατί θα αποτελεί «καυτή» έδρα Το όνειρο των φίλων της...

Αντιπολίτευση: Τα αποτελέσματα του νομοσχεδίου είναι δολοφονικά

Διμέτωπη επίθεση στην κυβέρνηση αλλά και στον ΣΥΡΙΖΑ εξαπέλυσε η ελάσσονα αντιπολίτευση, η οποία ναι μεν υπερψήφισε την πρόταση δυσπιστίας κατά του Χρήστου Σταϊκούρα...