Τετάρτη, 21 Οκτωβρίου 2020

Οι μεγάλες αντιφάσεις του Κωνσταντίνου

Χρόνος ανάγνωσης: < 1 λεπτό

Τα συμπεράσματα από την «επανεμφάνιση» του τέως βασιλιά με ισχυρούς συμμάχους στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, τη στιγμή που το Σύστημα καταρρέει. Τι υποστηρίζει ο έκπτωτος για καθοριστικές στιγμές της σύγχρονης Ιστορίας

Από τον
Ν.Ι.Μέρτζο

Ενώ το Σύστημα τελεί υπό κατάρρευση, ο έκπτωτος βασιλιάς Κωνσταντίνος επανέρχεται στο προσκήνιο ξαφνικά, με ισχυρούς συμμάχους στη διαμόρφωση κοινής γνώμης. Ο άλλοτε αμείλικτος αντίπαλός του Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη διένειμε ευρύτατα το βιβλίο του «Βασιλεύς Κωνσταντίνος. Χωρίς τίτλο» τέλη του 2015 σε τρεις τόμους. Αμφισβητεί ευθέως τη νομιμότητα και το αδιάβλητο του δημοψηφίσματος του 1974. Δηλώνει ότι υπήρξε ανέκαθεν φιλικός προς την Αριστερά και ότι το 1965 πρότεινε τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ. Κάνει αυτοκριτική και κηρύσσει την εθνική ενότητα. Τυχαία όλα αυτά σε μια κρίσιμη καμπή;

Ανεξάρτητα όμως από τις σκοπιμότητές του, το βιβλίο του ενδιαφέρει την Ιστορία, διότι ο συγγραφέας του αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο όσα έζησε και έπραξε στην Ελλάδα και στο εξωτερικό ως διάδοχος το 1946-1964, βασιλεύς το 1964-1967, εξόριστος βασιλεύς το 1967-1973 και δις έκπτωτος από το 1973 και το 1974.
Ο Κωνσταντίνος αφηγείται Ιστορία, αλλά προφανώς δεν έχει πάντα καλές σχέσεις μαζί της, ενώ υπήρξε αρχηγός του κράτους. Επί παραδείγματι, γράφει:

1ον
«Σε ένα βιβλίο του Παπανδρέου καταγράφεται η προσπάθειά του να βάλει τους κομμουνιστές στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (σημ.: Το 1944). Στην τελευταία σύσκεψη της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, που έγινε λίγο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, οι κομμουνιστές έβρισαν τον Παπανδρέου χυδαιότατα».
Οι υπουργοί του ΕΑΜ όμως αποχώρησαν από την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου στις 2 Δεκεμβρίου 1944, οπότε ξέσπασαν τα Δεκεμβριανά. Η Συμφωνία της Βάρκιζας υπεγράφη τον Φεβρουάριο 1945, όταν πρωθυπουργός ήταν ο Νικόλαος Πλαστήρας.

2ον
«Ο Τσιριμώκος πίστευε ότι, λόγω του Εμφυλίου και του ότι αυτός ήταν στο βουνό, δεν θα τον εμπιστεύονταν οι στρατηγοί».
Ο Τσιριμώκος δεν πήρε μέρος στον Εμφύλιο. Μετείχε το 1944 στην «κυβέρνηση του βουνού» που σχημάτισε υπό τον Αλέξανδρο Σβώλο το ΕΑΜ στην Ευρυτανία. Ουδέποτε υπήρξε κομμουνιστής. Στα Ιουλιανά το 1965 ήταν βουλευτής της Ενώσεως Κέντρου, αποχώρησε και τότε ο βασιλεύς τού έδωσε εντολή να σχηματίσει κυβέρνηση μετά την καταψήφιση του Νόβα. Καταψηφίσθηκε επίσης.

3ον
«Η εκτέλεση του Μπελογιάννη προκάλεσε τεράστιες εντάσεις. Ο Πρωθυπουργός Ν. Πλαστήρας είχε δεσμευθεί δημοσίως ότι η απόφαση του Στρατοδικείου δεν θα εφαρμοστεί, αλλά προτού το πράξει, είχε ζητήσει και είχε λάβει τη σύμφωνη γνώμη του Βασιλέως. Ο Μπελογιάννης εκτελέσθηκε και ο άρρωστος Πλαστήρας κατέρρευσε. Η είδηση προκάλεσε μεγάλες απορίες και ερωτηματικά στον ίδιο τον βασιλέα».
Ο Ν. Μπελογιάννης εκτελέστηκε, επειδή ο βασιλεύς απέρριψε την αίτηση χάριτος.

Πάντως η μαρτυρία του δεν παύει να είναι σημαντική, διότι υπήρξε ο κορυφαίος πρωταγωνιστής στα συνταρακτικά γεγονότα που άλλαξαν τον ρουν της νεότερης Ιστορίας: τα Ιουλιανά το 1965, οι βασιλικές κυβερνήσεις το 1965-1967, το στρατιωτικό πραξικόπημα και η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967, το Αντικίνημά του τον Δεκέμβριο 1967, η δράση του ως εξόριστου βασιλέα το 1967-1973, οι σχέσεις του με τους Αμερικανούς και τον Κων. Γ. Καραμανλή, το Κίνημα του Ναυτικού το 1973, το Δημοψήφισμα του 1974 και η Μεταπολίτευση.

Γίνεται φανερό ότι κατά περίπτωση η αφήγησή του ενίοτε είναι επιλεκτική, περιέχει αντιφάσεις και αθέλητα αποκαλύπτει πίσω από τις γραμμές της τον αφηγητή.
Εν προκειμένω αναδημοσιεύονται αυτούσια, αλλά συνδυάζονται μεταξύ τους διάσπαρτα αποσπάσματα του βιβλίου, ώστε να τεκμηριώσουν μια κατά το δυνατόν ασφαλέστερη κρίση. Ιδού τι ακριβώς αφηγείται κατά θέμα ο Κωνσταντίνος:

  • Το πραξικόπημα: Υστερα από δική μου εισήγηση νέος Αρχηγός ΓΕΣ ορίστηκε ο διοικητής του Β’ Σώματος Στρατού, αντιστράτηγος Ιωάννης Γεννηματάς. Αλλά, όπως ξεκαθάρισα στον Πρωθυπουργό, η απόφαση ήταν 100% δική του. Δυστυχώς, όμως, είχε δημιουργηθεί η λανθασμένη εντύπωση ότι επιζητούσαμε ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή τον έλεγχο του Στρατού. Ο Τσιριμώκος επέστρεψε και μου είπε: «Μεγαλειότατε, κατά πρώτον μη με ανακατεύετε στα ζητήματα του Στρατεύματος. Δεν με εμπιστεύονται» Εκανε λάθος. Τον εμπιστεύονταν και πολύ μάλιστα. (…) Ολοι οι αξιωματικοί ήταν ενθουσιασμένοι με την επιλογή αυτή. Είχαν ενθουσιασθεί τόσο πολύ ώστε δεν μπορούσαν να κρατηθούν. «Συγχαρητήρια, Μεγαλειότατε».

Το πρωί της Πέμπτης 20 Απριλίου 1967 (…) ο Α/ΓΕΣ Σπαντιδάκης είχε συγκεντρώσει γύρω του μια ομάδα ανωτάτων αξιωματικών υπολειμμάτων του ΙΔΕΑ. Τους κοινοποίησε, λοιπόν, τις σκέψεις του για την ανάγκη να επέμβει ο Στρατός. Συμφώνησαν όλοι, υπό την προϋπόθεση ότι θα έδινα τη συγκατάθεσή μου, με τους Κόλλια, Μανέτα και Παπαδάτο να επιμένουν ιδιαίτερα σ’ αυτό. Οι βασιλικοί που πήγαν με τη χούντα και οι βασιλικοί που δεν πήγαν πίστευαν στο στράτευμα, στην Πατρίδα, αλλά πίστευαν και στην ιεραρχία και στον Βασιλέα, διότι εκεί είχαν ορκισθεί.

Ο Ράλλης ζήτησε την άδειά μου να επικοινωνήσει με το Γ’ Σώμα Στρατού, να τους ειδοποιήσει πως ούτε η κυβέρνηση ούτε ο Βασιλεύς έχουν την οιανδήποτε συμμετοχή, αλλά είναι αιχμάλωτοι. Δυστυχέστατα, όμως, ο ταξίαρχος Ορέστης Βιδάλης, επιτελάρχης του Γ’ Σ.Σ., αγνόησε το σήμα. Οταν του το μετέφερε ένας αξιωματικός της Χωροφυλακής, τηλεφώνησε και μίλησε με τον ίδιο τον Α/ΓΕΣ Σπαντιδάκη που τον διαβεβαίωσε ότι ο Βασιλιάς στήριζε την εκτέλεση του σχεδίου.
Ζήτησα από τον [σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα] Νόρμπερτ Ανσιουτς να πάει αμέσως στο Πεντάγωνο να πει στους χουντικούς να παραδοθούν αμέσως.

Το Αντικίνημα (το 1967) και η ξένη εξάρτηση

  • Το Αντικίνημα: Συμφώνησα, λοιπόν, η επιχείρηση να ξεκινήσει το πρωί της 13ης Δεκεμβρίου. Καθώς οι δύο αξιωματικοί ετοιμάζονταν να αποχωρήσουν, τους είπα:

– Πρέπει, φυσικά, να πιάσουμε και τη Θεσσαλονίκη.
– Γιατί; με ρώτησε ο Περίδης. Εμεινα άναυδος. Ηταν το μόνον που δεν ήθελα να ακούσω. Η Θεσσαλονίκη είναι η δεύτερη πρωτεύουσα. Αν δεν πιάσουμε τη Θεσσαλονίκη, τι θα κάνουμε; Ανεξάρτητο Κράτος από την Κομοτηνή και την Καβάλα; Με έζωσαν τα φίδια, αλλά δεν ήταν δυνατόν να κάνω πίσω.
Το βράδυ εκείνο της 12ης Δεκεμβρίου δέχθηκα στο Τατόι την επίσκεψη του υπασπιστή μου, συνταγματάρχη Παναγιώτη Τσαρμπόπουλου.
– Μεγαλειότατε, βρισκόμαστε στο 12 παρά 5 της επιχείρησης, αλλά οφείλω να σας πω ότι το Αντικίνημα θα αποτύχει, γιατί έχετε να κάνετε με ανικάνους στρατηγούς.

  • Ξημέρωνε η 13η Δεκεμβρίου. Ο Τάλμποτ [πρεσβευτής των ΗΠΑ] ήλθε στις οκτώ το πρωί και του ανακοίνωσα αυτό που θα ακολουθούσε. Του υπενθύμισα την υπόσχεση του Προέδρου του να με στηρίξει έναντι της χούντας. Του ζήτησα να τον ενημερώσει και να φροντίσει να μεταδοθεί το διάγγελμά μου από τον ραδιοφωνικό σταθμό των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Κάτι που, δυστυχώς, δεν έγινε.
  • Ξένη εξάρτηση: Εχει υποστηριχθεί π.χ. ότι ζήτησα μέσω του σταθμάρχη της CIA στην Αθήνα Νόρμπερτ Ανσιουτς να πεισθούν κάποιοι βουλευτές να δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης στον Στεφανόπουλο. Δεν ζήτησα ποτέ μου από τις αμερικανικές υπηρεσίες να παρέμβουν. Εξάλλου δεν θα αποδεχόμουν ποτέ το δικαίωμά τους αναμείξεώς τους στα εσωτερικά της χώρας (…) Η επιρροή των ξένων τότε δεν πλησίαζε ούτε στο ελάχιστο αυτό που συμβαίνει τώρα. Εχει χαθεί η συνείδηση του τι σημαίνει να είσαι Ελληνας. Υπάρχει μια δουλοπρέπεια άνευ προηγουμένου.

Πολλοί κατέκριναν τις επαφές μου με τον Τζο Λέπσικ, βοηθό στρατιωτικού ακολούθου. Στο ταξίδι μου στις ΗΠΑ το 1958 με συνόδευε. Είχε στενές σχέσεις με τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας του. Συνεπώς θα ήταν ανόητο να μοιρασθώ μαζί του πληροφορίες που δεν ήθελα να φτάσουν στην Ουάσινγκτον. Αντιθέτως, μου έδινε πολλές πληροφορίες για όσα συνέβαιναν εντός της πρεσβείας. Κάτι που συνεχίσθηκε μάλιστα με επισκέψεις του στη Ρώμη μετά το Αντικίνημα.

Η πρότασή του (το 1965) στον Γ. Παπανδρέου για νομιμοποίηση του ΚΚΕ!

Αριστερά: Ο πατέρας μου, όπως λίγοι ίσως θα ανέμεναν, αντιμετώπισε πολύ θετικά την ίδρυση της ΕΔΑ. Ηταν αναμφισβήτητα ένα βήμα προς τη σταθερότητα. Εξάλλου στο μέλλον και ο πατέρας μου και εγώ είχαμε συχνές επαφές με τον Πασσαλίδη και τον Ηλιού. (…) Απόδειξη αυτών δεν ήταν μόνον η πυκνή επαφή του Παύλου με τους κορυφαίους της ΕΔΑ, αλλά και ότι η ίδια η ΕΔΑ, από την ίδρυσή της ως τη δικτατορία, ουδέποτε επιτέθηκε στον Παύλο ούτε σε εμένα με τρόπο που άλλοι έπραξαν. Τον Μάρτιο 1965 ο λόγος που εξεφώνησα στο γεύμα για την Κυριακή της Ορθοδοξίας προκάλεσε την αντίδραση σύσσωμης της Αριστεράς που διά στόματος ΕΔΑ με κατηγόρησε για το «ψυχροπολεμικόν, πολιτικώς εμπαθές, μισαλλόδοξον και σκοταδιστικόν» κείμενο.
Η φράση που ενόχλησε ήταν η ακόλουθη: «Ας στρέψωμεν το βλέμμα μας πέραν των συνόρων μας διά να ίδωμεν πώς τόσοι Λαοί εξηναγκάσθησαν να δεχθούν τον αθεϊσμόν και τον υλισμόν υπό την πίεσιν της τυρρανίδος». Ο λόγος πάντως εκείνος γράφτηκε ύστερα από δίωρη συνεργασία μου με τον Γέρο. Τον εξέφραζε απόλυτα. Αρχές του 1965 η συνεργασία μου με τον Πρωθυπουργό ήταν εξαιρετική. Ο Γέρος ήταν ένας πολιτικός με ήθος. (…) Το βράδυ εκείνο η συζήτησή μας έφτασε και στο ζήτημα του Κομμουνιστικού Κόμματος και τότε του πρότεινα να το νομιμοποιήσουμε. Εφριξε.

Το πρωτοχρονιάτικο διάγγελμά μου το 1966 προκάλεσε εκ νέου αντιδράσεις από την Αριστερά. Το επίμαχο κομμάτι ήταν το εξής: «Ο κομμουνισμός αποτελεί μίασμα γεννηθέν έξω της Ελλάδος, εμπνεόμενον και κινούμενον έξωθεν. Ηθική του είναι το ψεύδος και η προδοσία. Μολύνει και καθιστά ανύποπτον εχθρόν της Πατρίδος πάντα ερχόμενον εις επαφήν με αυτόν». Τη λέξη «μίασμα» είχε χρησιμοποιήσει και ο πατέρας μου σε διάγγελμά του πριν την άφιξη του Ντε Γκολ.

Το δημοψήφισμα, τα λάθη και το «κάλεσμα»

  • Δημοψήφισμα: Ετσι όπως είχε οργανωθεί το δημοψήφισμα από τον Καραμανλή και τους ανθρώπους του, το είχα χάσει προτού καν γίνει. Η δυνατότητα επικοινωνίας μου με τον ελληνικό λαό ήταν ανύπαρκτη. Λίγα μόλις εικοσιτετράωρα πριν τη διεξαγωγή του, η κυβέρνηση μου επέτρεψε να εκφωνήσω ένα τηλεοπτικό διάγγελμα μέσω του BBC. Κατέληγα τότε στο διάγγελμά μου: «Ευρίσκομαι εις την υπηρεσίαν της Ελλάδος. Ο,τι και αν συμβή, θα την υπηρετώ και θα την υπερασπίζωμαι με αυτοθυσία, με αυταπάρνησι και με λατρεία. Είναι ο τόπος μου και το σπίτι μου. Η Πατρίδα και το σπίτι των παιδιών μου. Είναι οι τάφοι του πατέρα μου και των προγόνων μου».

Ολα όσα είπα τότε με εκείνο το διάγγελμα, ειδικά στην κατακλείδα του, τα πιστεύω με την ίδια δύναμη, τα λέω και τα υπογράφω εξίσου και σήμερα.

  • Αυτοκριτική: Σκέφτομαι επίσης συχνά ότι έκανα και λάθη για τα οποία οφείλω μια συγγνώμη και στον λαό μου και στην πατρίδα. Θέλω όμως να αναφέρω ξανά: ακόμη και τα λάθη έγιναν με καθαρή συνείδηση και καλή πίστη. Και ήταν λάθη. Δεν είχαν πίσω τους δεύτερες σκέψεις, δεν είχαν δόλο, δεν είχαν πονηριά ούτε πρόθεση.
  • Προσκλητήριο: Εμείς οι Ελληνες δεν έχουμε την πολυτέλεια άλλων διχασμών. Δεν πρέπει να αφήσουμε τίποτα και κανέναν να μας διχάσει, αν θέλουμε να εξέλθουμε ασφαλείς και ισχυροί από αυτή τη μεταβατική εποχή που διαμορφώνει σήμερα το επόμενο αύριο. Και πρέπει να παλέψουμε όλοι μαζί με νύχια και με δόντια.

{{-PCOUNT-}}17{{-PCOUNT-}}

ΣΧΟΛΙΑ

Η δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Η αλήθεια για τα 12 μίλια – Η πομφόλυξ της «κλειστής ελληνικής λίμνης» του Αιγαίου

Από τον Καθηγητή Ι. Θ. Μάζη Πολλά και υπό πολλών Ελλήνων διανοουμένων, πολιτικών, δημοσιογράφων και ακαδημαϊκών ελέχθησαν σχετικώς με την δήθεν άστοχον και άδικον διά...

Θλιβερές εικόνες στο δικαστήριο για τη Χρυσή Αυγή

Ανεπίτρεπτη διχογνωμία προέδρου-εισαγγελέως ενώπιον του ακροατηρίου. Σοβαρός κίνδυνος να πληγεί ανεπανόρθωτα η εμπιστοσύνη των πολιτών απέναντι στη Δικαιοσύνη Μόνο λίγα λεπτά κράτησε χθες η δίκη...

Όλοι ανόητοι, πλην Κυριάκου

Προχθές η κυβέρνηση αποφάσισε (διά των υπουργών Χαρδαλιά, Αυγενάκη και των αρμόδιων επιτροπών) να επιτρέψει την είσοδο λίγων φιλάθλων στα γήπεδα. Χθες τους ακύρωσε όλους...

Η Κατερίνα Σακελλαροπούλου προσκαλεί τον Σκοπιανό πρόεδρο

Σακελλαροπούλου και Μητσοτάκης προσκάλεσαν στην Αθήνα τον πρόεδρο των Σκοπίων. Θα παραβρεθεί άραγε στο επίσημο δείπνο ο πρώην πρωθυπουργός; Επίσημη πρόσκληση στον ψευδο-Μακεδόνα πρόεδρο Στέβο...

Φιάσκο για την Τουρκία η δοκιμή των S-400

Αποτυχημένες οι εκτοξεύσεις, όπως αποκαλύπτουν ρωσικά μέσα ενημέρωσης. Δεν βρήκαν καν στόχο Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν περίμενε τη δοκιμή -και κυρίως τη στέψη της από...