Κυριακή, 11 Απρίλιος 2021

Τη γλώσσα μάς έδωσαν ομηρική

Οι ξένοι έχουν κάθε συμφέρον να μας απομακρύνουν από τον Ελληνισμό και το δικό μας συμφέρον είναι να δυναμώνουμε αυτή τη σχέση και να αντλούμε δύναμη από τα αστείρευτα αποθέματά του

Από τον
Παναγιώτη Λιάκο

Aν συγκρίνει κανείς την αρχαία γερμανική γραμματική σε σχέση με την προέλευσή της από τη γοτθική, και τη νεοελληνική σε σχέση με την προέλευσή της από την αρχαία ελληνική, διαπιστώνει, κατά τη γνώμη μου, την επικράτηση ενός εντελώς διαφορετικού χαρακτήρα. Σε εκείνη είναι πραγματικά εμφανής η βαθμιαία μεταβολή και μόνον αυτή, ενώ στη νεοελληνική ένας πραγματικός κατακερματισμός του οργανικού, ακριβώς όπως στις ρομανικές γλώσσες, μόνο που αυτές ξανακέρδισαν περισσότερο και πληρέστερα την ιδιαιτερότητά τους».

Βίλχελμ φον Χούμπολντ «Ο χαρακτήρας των Ελλήνων», μετάφραση Ξενοφών Αρμύρος, Αθήνα: 2008, σελ. 65-66

O Βίλχελμ φον Χούμπολντ (1767-1835), ο Γερμανός «ελληνολάτρης», φίλος του Γκαίτε, ο ιδρυτής της επιστήμης της συγκριτικής γλωσσολογίας και της φιλοσοφίας της γλώσσας, και βασικός μεταρρυθμιστής του γερμανικού εκπαιδευτικού συστήματος, διέπεται από τον φιλελληνισμό που έχουμε συνηθίσει να «εισπράττουμε» λεκτικά και πολιτικά. Η αρχαία Ελλάδα δοξάζεται από πρόσωπα που δηλώνουν (και με αχαρακτήριστη ευπιστία νομίζουμε ότι είναι) «φίλοι» του έθνους των Ελλήνων και ταυτόχρονα οι σύγχρονοι Ελληνες αντιμετωπίζονται από αυτούς με μια διάθεση ήπιας αποδοκιμασίας, συγκατάβασης ή ακόμα και ανοιχτής απόρριψης. Ο Χούμπολντ (βλ. φύλλο 17ης Φεβρουαρίου 2019) θεωρούσε ότι οι σύγχρονοι Ελληνες μπορούν να βρουν τον δρόμο τους στον κόσμο μόνο αν κόψουν κάθε δεσμό και αποστρέψουν το βλέμμα τους από οτιδήποτε παραπέμπει στην αρχαία Ελλάδα. Ταυτόχρονα θεωρεί ότι οι Γερμανοί και οι υπόλοιποι του ευρωπαϊκού υπερσυνόλου μόνο στην αρχαία Ελλάδα μπορούν να βρίσκουν την ελευθερία, την αρμονία, το κάλλος, το νόημα και την έμπνευση που χρειάζονται για να συνεχίσουν.

Στο σκεπτικό του ο Χούμπολντ εντάσσει και το ζήτημα της γλώσσας, αναφορικά με το οποίο, ούτε λίγο ούτε πολύ, αποπειράται να εισάγει τη θεωρία ότι η σύγχρονη με εκείνον γερμανική γλώσσα «διαδέχθηκε» τη γοτθική με πολύ πιο αρμονικό και φυσιολογικό τρόπο απ’ όσο η νέα ελληνική την αρχαία. Μάλιστα, για να γείρει την πλάστιγγα υπέρ του γερμανικού έθνους, ισχυρίζεται ότι στη νεοελληνική υφίσταται «ένας πραγματικός κατακερματισμός του οργανικού», όπως στις ρομανικές γλώσσες* – με τη διαφορά ότι οι ρομανικές γλώσσες επανέκτησαν τα χαρακτηριστικά εκείνα που τους προσέδιδαν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους.

Αυτό, φυσικά, δεν είναι αποτέλεσμα κάποιου στιγμιαίου ξαστοχήματος της κρίσης ούτε πνευματικό «γινάτι» που εκδηλώνεται με αβάσιμους αφορισμούς. Συμφέρον λέγεται το κίνητρο. Συλλογικό μεν συμφέρον, για λογαριασμό των Γερμανών, αλλά συμφέρον. Η ελληνικότητα της νέας ελληνικής, η αρμονική εξέλιξή της και η άρρηκτη σύνδεσή της με την εποχή του Ομήρου μπορεί να αποδειχθούν με πολλούς τρόπους. Ενας από αυτούς είναι και ο πνευματικός άθλος του Κώστα Δούκα, του σημαντικότερου ομηριστή στη χώρα μας, ο οποίος απέδωσε έμμετρα, σε μια μνημειώδη δίτομη έκδοση, τα ομηρικά έπη με ομηρικές λέξεις. Χρησιμοποιώντας αρχαιότατες λέξεις και εκφράσεις, κατόρθωσε να αποδώσει (το «μεταφράσει» είναι μάλλον αδόκιμος όρος, αφού περιγράφει την απόδοση ελληνικών σε… ελληνικά) την «Ιλιάδα» και την «Οδύσσεια» με έναν τρόπο που μπορεί να κατανοήσει ακόμα κι όποιος δεν έχει ασχοληθεί με την αρχαία ελληνική γραμματεία.

Ο κ. Δούκας, που κατορθώνει να αποδώσει Ομηρο με… Ομηρο, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον υπογράφοντα για την «κυριακάτικη δημοκρατία» είπε, μεταξύ άλλων, για τη συνέχεια της γλώσσας: «Μιλάμε την ίδια (σ.σ.: με την ομηρική εποχή), τη γράφουμε με τον ίδιο τρόπο και την εκφέρουμε με τον ίδιο τρόπο. […] Η σύγχρονη καθομιλουμένη των Ελλήνων χρησιμοποιεί και εκφέρει με τον ίδιο τρόπο άνω του 80% των ομηρικών λέξεων αυτούσιων! […] Η γλώσσα η ομηρική έχει διεισδύσει παντού σαν ιός και οι ιοί είναι πολύ παλαιότεροι από το ανθρώπινο γένος… Η ελληνική γλώσσα έχει διεισδύσει παντού και δεν μπορούν να απαλλαγούν από εκείνην».

Για τα κίνητρα όσων προσπαθούν να κόψουν τους δεσμούς που ενώνουν τους νεοέλληνες με την αρχαιότητα, ο κ. Δούκας σχολίασε: «Ο αντικειμενικός στόχος είναι η κατεδάφιση του αρχαίου πολιτισμού. Γιατί εάν αφομοιώσεις τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό και την αρχαιοελληνική γλώσσα κ.λπ., τότε θα υποχρεωθείς να είσαι ανώτερος άνθρωπος, να σκέφτεσαι διαφορετικά, να έχεις τέλεια γνώμη για το καθετί, να μη σε εξαπατά κανείς, και αυτό δεν το θέλουν. Επιθυμούν να έχουν λίγοι πρόσβαση στις αλήθειες».
Οι ξένοι έχουν κάθε συμφέρον να μας απομακρύνουν από τον Ελληνισμό και το δικό μας συμφέρον είναι να δυναμώνουμε αυτή τη σχέση και να αντλούμε δύναμη από τα αστείρευτα αποθέματά του.

*Ρομανικές (γνωστές και ως λατινογενείς ή νεολατινικές γλώσσες) είναι οι γλώσσες που έχουν ως βασική ρίζα τους τη λατινική και μορφοποιήθηκαν σταδιακά μετά τη διάλυση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ορισμένες εξ αυτών είναι η ισπανική, η πορτογαλική και η γαλλική. (σ.σ.)

{{-PCOUNT-}}12{{-PCOUNT-}}

Η εφημερίδα δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ