Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2021

Το love story του Κοέν με τη μούσα του στην Υδρα το 1960!

Πώς ο διάσημος καλλιτέχνης βίωσε τον απόλυτο έρωτα στο ελληνικό νησί που έγινε τραγούδι,ποιήμα και βιβλίο

Από τον
Παναγιώτη Λιάκο

Αρχές της δεκαετίας του ’60. Ο Λέοναρντ Κοέν ερωτεύεται σιγά, βαθιά και έντονα, όπως συνηθίζουν άλλωστε οι ποιητές, μια νεαρή Νορβηγίδα. Εκείνος, στα πρώτα βήματα της λεωφόρου προς τη δόξα, το χρήμα και τις ηδονές. Ψάχνει τους επόμενους στίχους του σε τόπους που είναι οι ίδιοι ποίηση και μπορεί να γίνουν έπη. Η μούσα του Λέοναρντ, η Μαριάνε Ιλέν, βρέθηκε σ’ έναν ξένον τόπο που έγινε δικός της, και χωρίς τον δικό της άνθρωπο, που έγινε ξένος επειδή την άφησε για μια άλλη.

Η Μαριάνε δεν έμεινε μόνη στο παράξενο μέρος που τη στιγμάτισε. Είχε κι ένα νεογέννητο παιδί στην αγκαλιά της, τον γιο της, τον μικρούλη Αξελ, τον καρπό του πρόωρα ματαιωμένου έρωτά της με τον διάσημο Νορβηγό συγγραφέα Αξελ Γιένσεν. Οι διαδρομές του Λέοναρντ και της Μαριάνε διασταυρώθηκαν στην Υδρα! Γνωρίστηκαν σ’ ένα μπακάλικο. Σ’ αυτό το ιδιαίτερο νησί του Αργοσαρωνικού, η υψηλότερη κορυφή δεν ξεπερνά τα 598 μ. και ανήκει σ’ ένα όρος που αποκαλείται Ερως. Φυσικά και δεν αποτελεί σύμπτωση η ονοματοδοσία τούτου του βουνού…

Στην κορυφή του έρωτα που φώλιασε στην Υδρα κάθισαν μαζί ο Λέοναρντ Κοέν και η Μαριάνε Ιλέν. Η φλόγα που έσμιξε τα μέταλλα αυτών των δύο ξεχωριστών ανθρώπων αλλά και του μικρούλη Αξελ διήρκεσε σχεδόν 10 χρόνια. Επίκεντρο του κύκλου των ανθρώπων και των καταστάσεων που βρέθηκαν στο διάβα του ζευγαριού ήταν ο ελληνικός τόπος. Το νησί βρίσκεται ακόμα και σήμερα, μισό αιώνα μετά την «καρμική» γνωριμία τους, στις καρδιές του Λέοναρντ και της Μαριάνε αλλά και στην καθημερινότητά τους. Ο Λέοναρντ ακόμα έχει στην ιδιοκτησία του το σπίτι όπου έμειναν με τη Μαριάνε και τον γιο της. Η Μαριάνε δεν έχει σταματήσει ποτέ να έρχεται για διακοπές στην Υδρα.

Ο τόπος είναι νικηφόρος. Μετουσίωσε φιλιά, προδοσίες, χτυποκάρδια, στίχους, τραγούδια, νυχτέρια με αλκοόλ, τοπικά γλέντια, κηδείες και μυρωδιές μιας άλλης Ελλάδας σε έναν διθύραμβο.

Η έρευνα

Η συγκινητική ιστορία του Λέοναρντ Κοέν, της Μαριάνε Ιλέν και του μικρούλη Αξελ έγινε βιβλίο. Η διάσημη Νορβηγίδα δημοσιογράφος Κάρι Χεστχάμαρ, μια από τις σημαντικότερες παραγωγούς ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών ντοκιμαντέρ σε αυτή τη σκανδιναβική χώρα, αναρωτήθηκε κάποτε τι είδους πραγματικότητα μεταφέρουν στον ακροατή οι στίχοι ενός τραγουδιού του Λέοναρντ Κοέν, που είχε κολλήσει στο μυαλό της. «So long Marianne» ο τίτλος του. Η αναζήτηση της αλήθειας μπορεί να είναι επίπονη και μακροχρόνια, αλλά συνήθως μας ανταμείβει. Η αλήθεια έρχεται ακόμα κι αν έχουμε σταματήσει πλέον να επιθυμούμε τη συνάντηση…

Στην περίπτωση της έρευνας της κυρίας Χεστχάμαρ η αλήθεια την οδήγησε στο σπίτι της 80χρονης πλέον Μαριάνε, που έβγαλε από το σεντούκι της όλες τις πολυτίμητες αναμνήσεις της (μαζί και ανέκδοτα ποιήματα και συλλεκτικές φωτογραφίες του Λ. Κοέν), και στην οικία που έχει στην Καλιφόρνια ο 81χρονος Καναδοεβραίος λογοτέχνης, συνθέτης, ποιητής και τραγουδιστής. Και από τους δύο, η δημοσιογράφος άντλησε πληροφορίες και τις ένωσε σ’ ένα εξαιρετικό μωσαϊκό ηχοχρωμάτων και αισθήσεων. Καρπός της δημοσιογραφικής έρευνας είναι το βιβλίο με τίτλο «So long, Marianne», το οποίο κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ποταμός.

Σ’ όλες τις σελίδες, παντού, σε λεπτομέρειες αλλά και στη μεγάλη εικόνα κυριαρχεί η Yδρα. Κυβερνά την αγάπη του Λέoναρντ Κοέν και της Μαριάνε Ιλέν και ορίζει τις μέρες του μικρού Aξελ. Η Yδρα περιγράφεται σ’ όλο της το μεγαλείο με το τζετ σετ της, το λευκό χρώμα της, τις μυρωδιές της θάλασσας, τις καλλιτεχνικές παρέες, τους πλούσιους και τους φτωχούς ενοίκους και περαστικούς, τα μαγαζάκια και τις ταβέρνες της. Το υδραίικο τοπίο υπάρχει και στο φόντο της αφήγησης και στο αφηνιασμένο άτι της ροκ που είχε ιππευτεί από φίλους και συναναστροφές του Κοέν, όπως η Τζόπλιν και ο Ντίλαν. Οπως λέει και ο ίδιος ο Κοέν (σελίδα 311): «Οταν έχεις ζήσει στην Υδρα, δεν μπορείς να ζήσεις πουθενά αλλού, ούτε καν στην Υδρα».

Εγγραφε υπό το σεληνόφως για την αγαπημένη του Μαριάνε

Ημέρες Καλοσύνης
Η Ελλάδα είναι καλό μέρος
για να κοιτάς το φεγγάρι, δεν είναι;
Μπορείς και στο σεληνόφως να διαβάσεις
Και στην ταράτσα να διαβάσεις μπορείς
Μπορείς να δεις ένα πρόσωπο
όπως έμοιαζε σαν ήσουνα νέος
Το φως ήταν ωραίο τότε
λάμπες πετρελαίου και κεριά
κι αυτές οι φλογίτσες
που επέπλεαν στο φελλό πάνω στο ελαιόλαδο
Οσα αγάπησα στην παλιά μου ζωή
δεν τα ξεχνώ
Ζουν μες στη σπονδυλική μου στήλη
η Μαριάνε και το αγόρι
Οι μέρες της καλοσύνης
Ξυπνούν μες στη σπονδυλική μου στήλη
και γίνονται δάκρυα
Προσεύχομαι η μνήμη της αγάπης αυτής
να υπάρχει και για κείνους
τους πολύτιμους εκείνους που εγκατέλειψα
για να μορφωθώ στον κόσμο

(Πρωτότυπος τίτλος «Days of Kindness», από το βιβλίο «Music: Selected Poems and Songs», Toronto: McClelland & Stewart, 1993).

«Νιώθω δέοςγια τη χώρα σας» λέει η συγγραφέας του βιβλίου «So long, Marianne»!

Η Κάρι Χεστχάμαρ βρέθηκε στην Αθήνα, όπου στις 19 Σεπτεμβρίου παρουσίασε στη Στοά του Βιβλίου το βιβλίο της στο ελληνικό κοινό. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε διεξοδικά στη μέθοδο της συλλογής πληροφοριών και υλικού για την ολοκλήρωση του έργου της. Η συζήτηση μαζί της έγινε την επομένη, την ημέρα της διεξαγωγής των εκλογών.

Ποια είναι η πρώτη σας επαφή με την Ελλάδα;

Η πρώτη μου επαφή με την ελληνική γλώσσα και κουλτούρα ήταν οι διακοπές μου στη Ρόδο, που είχαν προηγηθεί των σπουδών μου, αλλά και μερικοί μήνες που πέρασα στην Κύπρο όταν ήμουν φοιτήτρια. Οι πρώτες σπουδές μου ήταν στη Γαλλική Φιλολογία. Εμεινα δυο χρόνια στη Γαλλία – έναν χρόνο στο Παρίσι κι έναν στη Λιόν. Ωστόσο, ο κλάδος που είχα επιλέξει δεν με γέμιζε με το νόημα που ήθελα να δώσω στη ζωή μου και αφιέρωσα ένα έτος σε σπουδές Κοινωνικής Εργασίας. Το άφησα κι αυτό, όμως, και αφοσιώθηκα στο… τελικό αντικείμενό μου. Σπούδασα δημοσιογραφία και αυτό έγινε και το επάγγελμά μου. Ξεκίνησα από το ραδιόφωνο. Εκεί έμεινα για πάρα πολλά έτη. Στον πρώτο σταθμό που εργάστηκα έμεινα 17 χρόνια! Ηταν πολύς ο χρόνος και ένιωσα ότι είχα ανάγκη από μια αλλαγή. Παραιτήθηκα από τον σταθμό πέρυσι το καλοκαίρι και τώρα βρίσκομαι σ’ έναν άλλο, κρατικό, όπου ασχολούμαι με την παραγωγή και την παρουσίαση τηλεοπτικών ντοκιμαντέρ.

Σε ποια ηλικία πρωτοήρθατε στην Ελλάδα; Ποιες είναι οι αλλαγές που έχετε διαπιστώσει με την πάροδο των ετών;

Ηρθα, όπως σας είπα, για διακοπές στα δεκαέξι μου. Το να αποφανθώ για τον βαθμό των αλλαγών είναι πολύ δύσκολο. Μάλλον εγώ έχω αλλάξει περισσότερο από τη χώρα σας. Δεν έχει αλλάξει, ωστόσο, μέσα μου το δέος και ο σεβασμός για την Ελλάδα. Την ημέρα που γίνονται εκλογές βρίσκομαι στη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία και αυτό μου προκαλεί ρίγος. Επίσης, είναι συγκλονιστικό πόσο η Ελλάδα έχει επηρεάσει ακόμα και το δημοσιογραφικό επάγγελμα. Εδώ καθορίστηκε πώς οι άνθρωποι αφηγούνται μια ιστορία! Δεν είναι φοβερό;

Το βιβλίο προέκυψε λόγω δημοσιογραφικής έρευνας που κάνατε στο παρελθόν;

Ναι. Αυτό το βιβλίο ξεκίνησε ουσιαστικά ως ντοκιμαντέρ. Ηθελα να κάνω την ιστορία της Μαριάνε ντοκιμαντέρ για το ραδιόφωνο. Είχα ακούσει το τραγούδι του Λέοναρντ Κοέν «So long Marianne», μου άρεσε πολύ, είχα μάθει ότι αφορούσε μια Νορβηγίδα και άρχισα να ψάχνω τη Μαριάνε και τις λεπτομέρειες αυτής της ερωτικής ιστορίας. Δεν ήταν δύσκολο να τη βρω. Εκανα την κλασική αναζήτηση στο Google και βρήκα ότι το όνομα της μούσας του Κοέν είναι Μαριάνε Ιλέν. Μόνο δύο Μαριάνε Ιλέν βρίσκονται καταχωρισμένες στον τηλεφωνικό κατάλογο της Νορβηγίας. Την κάλεσα στο τηλέφωνο.
Στην αρχή ήταν διστακτική. Στο παρελθόν, πολλοί συνάδελφοι της είχαν ζητήσει να μιλήσει γι’ αυτή τη σχέση. Για να την πείσω της έστειλα δείγματα της δουλειάς μου. Επειτα από μερικές εβδομάδες μού έστειλε με το ταχυδρομείο μια κάρτα, όπου έγραφε: «Νομίζω ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι όμορφο μαζί». Κι έτσι άρχισε η δημιουργία του ντοκιμαντέρ και του βιβλίου.

Η επικοινωνία με τον Κοέν ήταν εύκολη;

Επικοινώνησα με τον Κοέν μέσω e-mail. Απάντησε από την αρχή θετικά στο αίτημά μου. Δεν ταξίδεψα μέχρι το Μόντρεαλ, αλλά στο Λος Αντζελες, όπου ζει τώρα. Περάσαμε κάποιες ημέρες μαζί και εκείνος μου εξιστόρησε όσα θυμόταν από τη σχέση του, από τα χρόνια που πέρασε με τη Μαριάνε. Η έρευνά μου συνεχίστηκε και στην Υδρα, όπου πέρασα περίπου μια εβδομάδα μαζί με τη Μαριάνε, η οποία έρχεται στο νησί σχεδόν κάθε χρονιά. Για εκείνη είναι μάλλον η δεύτερη πατρίδα της. Την έχει στιγματίσει, έχει διαμορφώσει εν πολλοίς τον χαρακτήρα της. Και για τον Λέοναρντ Κοέν είναι σημαντική χώρα. Πέρασε τόσα χρόνια στην Υδρα, άλλωστε διατηρεί και το σπίτι στην Υδρα…

Πώς νιώσατε κάνοντας επιτόπια έρευνα για το βιβλίο στον τόπο όπου συνέβησαν όλα αυτά που περιγράφετε;

Είναι πολύ έντονο το συναίσθημα. Να βρίσκεσαι μ’ έναν εκ των δύο πρωταγωνιστών της ιστορίας σου στον τόπο που περιγράφεις. Ολα τόσο μακρινά στον χρόνο και κοντινά σε απόσταση. Λες και ζωντάνευαν ξαφνικά. Αληθινά συγκινητικό. Το βιβλίο βγήκε το 2008. Είχα ξεκινήσει να το γράφω από το 2007. Τελικά τον μήνα που κυκλοφόρησε είχα δύο γεννητούρια. Τη νεότερη κόρη μου (έχω δύο) και το βιβλίο.

Δεν σας έμεινε μια απορία από αυτή την ιστορία; Αφού ο Λέοναρντ αγαπούσε τόσο πολύ τη Μαριάνε, γιατί την άφησε; Εκείνη δεν οργίστηκε μαζί του;

Μου έχει δώσει η Μαριάνε μια απάντηση για την αποχώρηση του Λέοναρντ: «Ημασταν νέοι και βρισκόμασταν στη δεκαετία του ’60. Τέτοια γίνονταν…» Δεν οργίστηκε με εκείνον. Δεν νιώθει τίποτε αρνητικό. Ακόμα τον θεωρεί πολύτιμο για εκείνη και μιλά πάντοτε θετικά, με θέρμη για το πρόσωπό του.

Πού νομίζετε ότι πάει η αγάπη όταν τελειώνει μια σχέση; Χάνεται;

Κατά την άποψη της Μαριάνε, η αγάπη δεν χάνεται ποτέ. Μένει στην καρδιά, η οποία χτίζει πάνω της και άλλα όμορφα συναισθήματα. Ακόμα κι αν μια σχέση έχει λήξει, η ποιότητα του συναισθήματος δεν χάνεται ποτέ. Κουβαλάμε την ιστορία και τη ζεστασιά της μέσα μας.

Πώς διεθνοποιήθηκε το βιβλίο σας;

Μετά τα νορβηγικά, η επόμενη γλώσσα στην οποία εκδόθηκε ήταν τα αγγλικά. Κυκλοφόρησε από καναδικό εκδοτικό οίκο. Σε αυτή την χώρα ο Λέοναρντ Κοέν είναι πρότυπο – μια ηρωική μορφή ποιητή, ο εθνικός ήρωάς τους. Αναμενόμενο το γεγονός πως ενδιαφέρθηκαν για το έργο μου. Τώρα και στη γλώσσα σας, στα ελληνικά! 

Δείτε παρακάτω τις φωτογραφίες:

{{-PCOUNT-}}32{{-PCOUNT-}}

Η εφημερίδα δημοκρατία δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ